Әлеуметтік маңызы бар өнімдер: Қазақстан шетелден не әкеледі

Қантпен өзін — өзі қамтамасыз ету, мысалы, 33%, сүзбе — 52%, құс еті — 79%, қарақұмық-80%. NSPT тізіміне қызанақ, қияр, алма, сиыр етінің бірнеше түрін, жаңа және балмұздақ балықтарын, ультра пастерленген сүтті, қаймақты, қатты ірімшікті және қара шайды қосу ұсынылады. Бұл позициялардың көпшілігі Қазақстанға шетелден әкелінеді.

АШМ тізбені кеңейту "баға белгілеудің ашықтығын қамтамасыз ету және жоғары сауда үстемесін көтеретін өнімсіз делдалдарды болдырмау үшін"қажет екенін түсіндірді. Бұл шара уақытша болып табылады, бірақ отандық өндірушілерге өндірісті кеңейтуге және қуатты арттыруға ынталандырады. Сондай-ақ мемлекеттік қолдауға, атап айтқанда, ӘМАТ-тың жеңілдетілген жүк тасымалдарына, сондай-ақ Коммуналдық қызметтерге белгіленген тарифтерге қол жеткізуге мүмкіндік береді. АШМ бұл өнімнің түпкілікті құнын төмендетеді және бизнеске босатылған қаражатты дамытуға бағыттауға мүмкіндік береді деп болжайды.

Дегенмен, тізімді кеңейту азық-түлік қауіпсіздігінің негізгі мәселесін шешпейді. Қазақстан әлі де бірқатар негізгі тауарлар бойынша импортқа жоғары тәуелділікті сақтауда. Ұн, күріш, картоп, пияз, күнбағыс майы мен тұздың профициті кезінде нарық қант, сүзбе, құс еті, қарақұмық және ашытылған сүт өнімдеріне осал болып қалады.

Импорттық себет көрші елдерден жеткізілім арқылы қалыптасады. Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, қызанақтың негізгі импорттаушылары Түрікменстан, Қытай және Өзбекстан, қияр — Иран, Қытай және Ресей, сиыр еті — Беларусь, Ресей және Украина. Балық негізінен Ресейден, Норвегиядан, Қытайдан, Түркиядан және Франциядан келеді.

Импортқа тәуелділікті төмендету үшін АШМ ішкі өндірісті ұлғайтудың кешенді стратегиясын іске асыруда.

"Мемлекет басшысының ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің көлемін 2 есеге ұлғайту жөніндегі тапсырмасын орындау жөніндегі жол картасы шеңберінде Министрлік егіс алқаптарының құрылымын әртараптандыру бойынша жұмыс жүргізуде. Әртараптандырудың негізгі міндеті бидай монокультурасының, сондай — ақ суды көп қажет ететін дақылдардың (күріш, мақта) алаңдарын оңтайландыру және баламалы жоғары рентабельді дақылдарды (майлы, көкөніс-бақша, жемшөп және т.б.) кеңейту болып табылады", - деп жауап берді ҚР АШМ баспасөз қызметі.

Мәселен, бидай монокультурасының азаюы дәнді-бұршақты, майлы және көкөніс дақылдарының алқаптарын кеңейтуге мүмкіндік берді. Майлы дақылдар 4 млн гектарға дейін, күнбағыс — 1,8 млн гектарға дейін, картоп — 131,2 мың гектарға дейін жеткізілді.

Сонымен қатар мал шаруашылығы көлемі де артып келеді. Ірі қара мал басы 8,4 млн басқа, жылқы — 4,4 млн, құс — 48,3 млн.ет өндірісі 914 мың тоннаны, сүт — 3,25 млн тоннаны, жұмыртқа — 3,78 млрд дананы құрады.

"Бүгінде қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдері ЕАЭО, ЕО, ТМД елдерін, Парсы шығанағы елдерін қоса алғанда, 15-тен астам елге, сондай-ақ Қытай, Корея Республикасы, Жапония, Әзірбайжан, Өзбекстан, Моңғолияға экспортталады. Жалпы, шет елдер экспорттаушыларының тізіліміне 3702 кәсіпорын енгізілді", - деп атап өтті министрліктегі ресми сауалға берген жауабында.

Ет өңдеуді дамытуға ерекше назар аударылады. Қосылған құны жоғары өнім үлесін ұлғайту үшін 25% - ға дейін субсидиялар, инвестицияларға жылдық 2,5% - ға және айналым қаражатына 5% - ға жеңілдікті кредиттер, өңделген өнімге ҚҚС-ты 70% - ға төмендету, сиыр етінің импортына тарифтік квоталар көзделген.

"Бұл импортты алмастыру тапсырмаларын орындау үшін біз қатайтып, жабуымыз керек шағын соққы. Қазір бізде 250 млрд теңгеден астам сомаға 150-ге жуық жоба іске асырылды. Бірақ бұл соңы емес, жыл соңына дейін біз сандарды қатайтамыз. Келесі жылы 250-ден астам жобаны жүзеге асыруды жоспарлап отырмыз", - деп атап өтті ҚР АШМ Инвестициялық саясат басқармасының басшысы Талғат Бәкенов.