Оқиғалар лентасы

Кеше

03 Наурыз

02 Наурыз

Сауалнама

Қарағандылықтар, сіз супермаркеттерде азық-түлік бағасының өскенін байқадыңыз ба?

13% Әрине. Ол қазірдің өзінде қалтасын айтарлықтай ұрады;(210)
87% Мен айырмашылықты сезбедім/а(1394)

Қоғам,

Қазақстандықтарды өтірік детекторында тексеруге және жұмыста қудалағаны үшін жұмыстан шығаруға болады

Сурет Midjourney нейрондық желісінің көмегімен жасалған

17 Қыркүйек, 202509:33

Tengrinews

Қазақстанда харассмент-жұмыстағы жыныстық қудалау үшін жазаланады. Еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігі халықаралық сарапшылармен бірлесіп еңбек заңнамасына тиісті түзетулер дайындады, деп хабарлайды корреспондент Tengrinews.kz.

Харассмент дегеніміз не

Харассмент-бұл адамға жағымсыз болатын қорлау немесе қысым. Көбінесе бұл жұмыстағы обсессивті сөздер, жест-ишаралар немесе әрекеттер туралы: дөрекі әзілдер, қажетсіз жанасулар, біржақты кеңестер, сөйлемдер немесе қоқан-лоққылар.

Анықтама: Қазақстан Конституциясының 14-бабында заң мен сот алдында барлығы тең және ешкімді шығу тегіне, әлеуметтік немесе мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, діни нанымына, тұрғылықты жеріне байланысты немесе кез келген өзге мән-жайлар бойынша кемсітуге болмайды делінген.

Заңнамада не өзгереді

Еңбек министрлігі түзетулер пакетін әзірледі. Егер олар қабылданса, Қазақстанның еңбек заңнамасына мынадай өзгерістер енгізіледі:

"Еңбек саласындағы жыныстық қудалау"ұғымы енгізілуде(қазір ол жоқ).

Жұмысшылардың құқықтары кеңейіп келеді:

жыныстық қудалаудан қорғау;
шағымдарды беру және қарау кезінде құпиялылықты сақтау;
егер қудалау қаупі болса, жұмыстан бас тарту құқығы.

Жұмыс берушінің міндеттері артып келеді:

қудалаудың алдын алу үшін шаралар қабылдау;
қызметкердің өз құқықтарын пайдалануына кедергі жасамаңыз;
шағым берудің ыңғайлы әдісін қамтамасыз етіңіз.

Егер біріншісі жұмыста немесе жұмыс уақытында жыныстық қысым көрсеткен болса, жұмыс берушінің бастамасы бойынша қызметкерді жұмыстан шығару мүмкіндігі енгізіледі.

Қылмыстық жаза бола ма?

Еңбек министрлігінің редакцияның ресми сұрауына берген жауабында айтылғандай Tengrinews.kz. жаңа түзетулер жұмыста сипатталғаны үшін жеке қылмыстық немесе әкімшілік бапты енгізуді көздемейді.

"Жұмыс орнында жыныстық қудалау үшін жеке қылмыстық немесе әкімшілік жауапкершілікті енгізу қарастырылмаған, өйткені қолданыстағы әрекет ету шаралары осы заңсыз бұзушылықтарды толығымен қамтиды", - деп жауап берді Еңбек министрлігі.

Сонымен бірге, егер қудалау зорлауға, сексуалдық сипаттағы зорлық-зомбылыққа, 16 жасқа толмаған адамдарды қорлауға әкеп соқтырса, онда бұл қазірдің өзінде тиісті жазаны қарастыратын қылмыстық құқық бұзушылықтар.

Мұның бәрі қашан жұмыс істейді?

Еңбек Министрлігі еңбек заңнамасын жетілдіру мәселелері бойынша түзетулер, сондай-ақ заң жобасына реттеуші саясаттың консультативтік құжатын әзірледі. Жазда бізге жобаны заң жобалау қызметі мәселелері жөніндегі ведомствоаралық комиссияның қарауына енгізу жоспарланып отырғаны хабарланды.

Егер құжат мақұлданса, Еңбек министрлігі жанынан Заң жобасын әзірлеу жөніндегі жұмыс тобы құрылады, содан кейін ол Мәжіліске түседі. Мәжілісте құжат екі оқылымда қаралуы тиіс. Егер заң қабылданса, ол Сенатқа, содан кейін Парламенттің жоғарғы палатасы мақұлдаған жағдайда Президентке қол қоюға жіберіледі.

Қазақстанға осындай заң керек пе?

Жұмыста харассмент үшін жазаны енгізу тақырыбы Қазақстан үшін жаңа емес. Оны талқылау және жаңа бөлшектердің пайда болуы кезінде Қазақстандықтарда (және бізде де) логикалық сұрақтар туындады: егер ұжымдағы біреу жаңа норманы пайдаланып, оның көмегімен қалаусыз әріптесімен "қыдыруға" шешім қабылдаса ше? Немесе қазақстандықтар айыптаудан қорқып, жұмыста жұп құруды тоқтатады ма? Бос уақыт өте көп емес...

Мұның бәрі туралы біз адвокатпен сөйлестік. Астананың адвокаттар алқасының адвокаты Ринат Шарлездің айтуынша, халықаралық заңнама әрбір адамға жынысына қарамастан қадір-қасиет пен тең мүмкіндіктерге кепілдік береді. Сондықтан, заңгердің пікірінше, Қазақстанда осындай заңнамалық бастамаларды әзірлеу-заманауи және қажетті шара.

"Жұмыс орнындағы харассментті шартты түрде оны орындаудың үш әдісіне бөлуге болады: ауызша әзілдер, кеңестер, ұятсыз сөйлемдер, жыныстық астарлы түсініктемелер, соның ішінде хат алмасу түрінде; вербалды емес әрекеттер: дене тілі, жест-ишара, мимика, позалар, интонация, дауыс тембрі мен көлемі, дыбыстар, жыныстық сипаттағы материалдарды көрсету арқылы; физикалық әрекеттер, қажетсіз жанасу, құшақтау, ерік - жігерге қарсы сүйісу, адамды жыныстық мақсатта жақындатуға немесе ұстауға тырысу", - деді Ринат Шарлез.

Адвокат әйелдерді жұмыстағы күйзелістен қорғайтын алғашқы халықаралық шарт Халықаралық еңбек ұйымының еңбек саласындағы зорлық-зомбылық пен қудалауды жою туралы Женева конвенциясы екенін атап өтті. Алайда Қазақстан оны әлі ратификациялаған жоқ.

Қудалау фактісін қалай дәлелдеуге болады?

The Еңбек министрлігі жұмыста жыныстық қудалау туралы шағымданғысы келетін қызметкерге анонимділік қамтамасыз етілетіндігі туралы хабарлады. Заңгердің пікірінше, мұндай өтініштерді қарайтын арнайы тәртіптік комиссия бұл мәселемен айналысатын шығар.

"Харассмент фактісін дәлелдеу ауыртпалығы, әрине, жәбірленушінің өзіне жүктеледі. Жұмыста осындай гендерлік кемсітушілікке тап болған адам оны кез-келген тыйым салынбаған тәсілдермен жазуы керек. Мысалы, хат-хабарларды, фото-, аудио -, бейнежазбаларды, оның ішінде бақылау камераларынан, заңсыз әрекеттерге байқамай куә болған әріптестерінің түсіндірмелерін сақтау", - деп атап өтті Ринат Шарлез.

Кейіннен бұл дәлелдер сіздің полицияға немесе HR қызметіне жүгінуіңізге қосылуы керек.

Адвокат сондай-ақ жекелеген жосықсыз қазақстандықтар осылайша өз әріптестерімен есеп айырыса алмайды деп санайды. Өйткені, сипаттама туралы әрбір мәлімдеме тексеріледі, яғни оны әлі де дәлелдеу керек. Қажет болған жағдайда жанжалға қатысушылардың әрқайсысы - олардың келісімімен-полиграфта (өтірік детекторында) тексере алады.

"Егер еңбек ұжымында харассмент айыптау фактісі өз растауын таппаған жағдайда, болжамды "кінәлі" үшін ар-намысты, қадір-қасиетті және іскерлік беделді қорғау, сондай-ақ моральдық зиянның орнын толтыру туралы талап-арызбен сотқа жүгіну құқығы сақталады. Сондықтан сенімділік, шынайылық үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілік харассменттің құрбаны болып табылады", - деді Ринат Шарлез.

Харассмент үшін жұмыстан шығару

Қазақстанның қолданыстағы еңбек заңнамасында ұжымдағы жыныстық қудалауға байланысты жұмыс берушінің бастамасы бойынша еңбек шартын бұзу үшін жеке негіз жоқ. Заңгер мұндай норма Еңбек кодексіне түзетулер енгізілген кезде қосылады деп санайды. Қазір бұл мәселелер еңбек тәртібі мен Этика кодексімен реттеледі. Бұл ретте әдепсіз мінез-құлық үшін еңбек шартын бұзу көзделмеген.

"Тиісінше, Еңбек кодексінің қолданыстағы редакциясында сипаттама берген қызметкерге ескерту, сөгіс немесе қатаң сөгіс түрінде тәртіптік жаза қолданылуы мүмкін. Әскери, құқық қорғау, арнаулы қызметтер және өзге де қызмет түрлері үшін нормативтік актілер қызметтік тәртіп пен ұжымдағы мінез - құлыққа өзге де талаптар қоя алады", - деп түсіндірді Шарлез.

Айта кетейік, Еңбек министрлігінің мәліметінше, енді жұмыс берушінің бастамасы бойынша жұмыстан босатылады.

Сіз қандай қорғанысқа сене аласыз?

Қазір біздің заңнамада "жыныстық қудалау" ұғымы жоқ екенін ескере отырып, "тым сүйіспеншілікке толы азаматтар" әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 434 - бабы - "ұсақ бұзақылық"шеңберіндегі мұндай мінез-құлыққа жауап береді.

"Еңбек ұжымында жыныстық қудалау болған және олар жұмыс берушінің актісімен расталған жағдайда, кінәліні әкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілікке тарту мүмкін болмаған жағдайда, жәбірленуші келтірілген моральдық зиянның орнын толтыру туралы сотқа талап-арызбен жүгіне алады", - деп қосты Ринат Шарлез.

Егер адам жұмыста харассментке тап болса, ол кадрлар бөліміне, басшылыққа, сотқа немесе еңбек инспекциясына жүгіне алады.

Тақырып бойынша сілтемелер16 Қыркүйек 2025ҚР СІМ өкілеттіктеріне дактилоскопиялық тіркеу қосылды

Осы материал туралы пікіріңізді Біздің Instagram-да бөлісіңіз сілтеме