Қазақстанда 58 мың мәдениет және өнер қызметкері бар

Мәдениет және ақпарат министрі атап өткендей, бүгінгі таңда Қазақстанда 7 600 мәдениет ұйымы жұмыс істейді, онда 58 мыңнан астам маман жұмыс істейді. Оның ішінде: 3 890 кітапхана, 57 театр, 231 Мұрағат, 275 мұражай, 2 994 мәдени-демалыс орталығы, 113 кинотеатр, 36 концерттік ұйым және 4 цирк.Қазақстанның мәдениет саласында халықаралық аренада елдің рухани және мәдени-тарихи мұрасын ілгерілетуге бағытталған ауқымды жұмыс жүргізілуде.

Негізгі бастамалардың бірі БҰҰ-ның алты ресми тілін, сондай-ақ қазақ және түрік тілдерін қоса алғанда, сегіз тілде қолжетімді Qazaq Culture ақпараттық платформасын іске қосу болды. Платформа әлемдік қоғамдастыққа біздің мәдениетіміздің байлығы мен өзіндік ерекшелігін ұсынады.

Мәдени мекемелерді дамыту мақсатында 2024 жылы тоғыз республикалық ұйымға "ұлттық" мәртебесі берілді. Бұл олардың қызметкерлерінің жалақысын 1,75 есе арттыруға мүмкіндік берді.

Қазақстан беделді халықаралық көрмелер мен мәдени жобаларға белсенді қатысуын жалғастырды.Атап айтқанда, 60-шы Венеция биенналесінде алғаш рет отандық суретшілердің жұмыстарымен қазақстандық павильон ұсынылды. Гиме мұражайында (Франция) сақтардан Қазақ хандығына дейінгі тарихи кезеңді қамтитын "Қазақстан: Ұлы Дала жауһарлары" атты ауқымды көрме өтті.Қытайдың Тяньцзинь қаласында "Алтын адам және Ұлы дала" көрмесі өтті, ал ҚР Ұлттық музейінде Леонардо да Винчидің "әдемі ханшайым"картинасы қойылды.

Министрлік халықаралық мәдени байланыстарды нығайтуға өз үлесін қосты. 2024 жылы Тәжікстан мен Түрікменстанда Қазақстанның мәдениет күндері, сондай-ақ Қазақстанда Түрікменстан, Әзірбайжан, Армения және Саха Республикасының Мәдениет күндері өтті. Ашхабадта Құрманғазы мен Абай ескерткіштері, Душанбе мен Қазанда Абай мүсіндері орнатылды.16 ірі имидждік және мерейтойлық концерттер, соның ішінде V Дүниежүзілік көшпенділер ойындары аясында Димаш Құдайбергеннің екі күндік концерті өткізілді.

Еліміздің имиджін нығайтуға біздің жас таланттарымыз елеулі үлес қосуда: 255 қазақстандық әртіс 17 елде өткен халықаралық байқауларда жеңімпаз атанды.

Жамбыл атындағы филармония жанынан "Қазақконцерт" базасында классикалық гитаристердің Мемлекеттік квинтеті мен "Бірлік"ансамблі құрылды.Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының саммитінде Қытай мен Қазақстан мемлекеттерінің басшылары тиісті үкіметаралық келісімге қол қойып, мәдени орталықтар құру туралы бастама көтерді. Қытайда қазақстандық мәдени орталықты ашу бойынша жұмыстар жүргізілуде.

2025 жыл идеологиялық және тарихи тұрғыдан бай.Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 80 жылдығына орай бүкіл ел бойынша 2000-нан астам іс-шара жоспарланған.Ұлы Жеңісті еске алу үшін "Батырларға тағзым" онлайн-платформасы әзірленді, онда бірегей деректер базасы жинақталған: марапаттау парақтары, фотосуреттер, майдангерлердің естеліктері, майданнан хаттар және басқа да құжаттар, 6 кітап, фотоальбомдар жарық көрді, "Әлия" көркем фильмі, 80 бейнеролик, 17 деректі фильмдер мен сериалдар бойынша жұмыстар аяқталуда.

Негізгі мұрағаттық процестерді автоматтандыруды қамтамасыз ететін және азаматтардың ретроспективті мұрағаттық ақпаратқа қашықтан қол жеткізуін қамтамасыз ететін "Е-Мұрағат" АЖ енгізу бойынша жұмыс жалғасуда. Жүйе шеңберінде бүгінгі күні Ұлттық мұрағат қоры құжаттарының жалпы санының 10% цифрландырылды, бұл 2 млн 654 мың 404 сақтау бірлігін құрайды – бұл біздің еліміздің тарихи дамуын, адамдардың тағдырын және негізгі оқиғаларды көрсететін бірегей құжаттар.

Қазақстандық ұлттық электрондық кітапхана (ҚазҰЭК) құжаттардың 80 465 электрондық көшірмесіне қол жеткізуді қамтамасыз ете отырып, ұлттық мәдени мұраны цифрландыру және сақтау жөніндегі жобаларды белсенді іске асыруда. Жүктелген құжаттардың тілдік ауқымы 64 тілді қамтиды. 2025 жылдың сәуір айында мазмұнды қарау саны – 595 549, авторлар рұқсат еткен кітаптарды жүктеу – 322 861 құрады. ҚазҰЭК-ке келушілер саны 146 909 құрады. ҚазҰЭК пайдаланушыларының саны - әлемнің 77 елінен 70721.Конституцияның 30 жылдығына, Абайдың 180 жылдығына, Шоқан Уәлихановтың 190 жылдығына, Міржақып Дулатовтың 140 жылдығына және Нұрғиса Тілендиевтің 100 жылдығына арналған іс-шаралар өткізу көзделген.

Түркістанда әлемнің 15 елінен 100-ден астам қазақстандық және шетелдік ғалымдардың қатысуымен Қожа Ахмет Ясауи мұрасын зерттеу және ілгерілету бойынша халықаралық ғылыми симпозиум өтті.ҚР Ұлттық музейінде мәдениет қызметкерлері күніне орай III Халықаралық музей конгресі өткізіледі, бірегей мәдени нысандардың 3D-модельдерін қамтитын "Қазақстан музейлерінің виртуалды желісі" порталын іске қосу жоспарлануда.

Сондай-ақ, Шаньдун провинциясында (Қытай), Өзбекстанда, Францияда, Арменияда, Катарда және Вьетнамда мәдениет күндері мен көрмелер өткізу жоспарлануда.

Қазақстанда орыс және француз суретшілерінің көрмелері өтуде. Күн тәртібінде — мемлекеттік мәдениет мекемелерінің гастрольдері және халықаралық фестивальдар өткізу. Театрларда отандық және шетелдік драматургтердің 300-ден астам жаңа спектакльдері қойылады.

Кинематография саласы да белсенді дамуды көрсетеді. "Кинематография туралы" заңға "Қазақфильмді" қолдауға бағытталған түзетулер енгізілді. Қаржыландырудың ашықтығын арттыру үшін идеологиялық маңызды тақырыптарға басымдық бере отырып, жобаларды іріктеу тәсілдері қайта қаралды. 2024 жылы мемлекеттік қолдаумен 16 ұлттық фильм түсірілді, оның 7-і 34 халықаралық марапаттарға ие болды. Прокаттағы отандық фильмдердің үлесі 22,97% — ға, ал қазақ тіліндегі фильмдердің үлесі 19,76% - ға жетті.

Түркі елдерінде Қазақстандық кино күндері өтті, оның аясында "Қазақ хандығы", "Дос-Мұқасан", "Набат операциасы", "паралимпиадашы"фильмдері көрсетілді.Алматыда өткен XVII Халықаралық "Еуразия" кинофестивалінде 11 елден 50 фильм ұсынылды.Кинопрокат туралы деректерді жинау үшін "E-Кино" жүйесі әзірленуде. 2025 жылы анимациялық, деректі және көркем фильмдер шығаруға 357 өтінім келіп түсті, сараптамалық бағалау жүргізілуде.

Тарихи-мәдени мұраны сақтауға және ілгерілетуге ерекше назар аударылады. Халықаралық көрмелерді бюджеттік субсидиялау және мұра объектілерін пайдалануға рұқсат беру тетіктерін көздейтін "Мәдениет туралы" Заңға өзгерістер енгізілді.Бүгінгі таңда елімізде 25 мыңнан астам тарихи-мәдени мұра объектілері тіркелген, 265-І Республикалық маңызы бар объектілер мәртебесіне ие, тағы 12 мыңы жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің тізіліміне енгізілген. Ұлттық мәдениет объектілері мен элементтерін Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізу бойынша белсенді жұмыс жүргізілуде.

2024 жылы "Беташар" дәстүрі ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұра тізіміне енгізілді. Сондай – ақ, ЮНЕСКО-ға "Жібек жолы: Ферғана-Сырдария дәлізі" және "Маңғыстаудың жерасты мешіттері"жобалары бойынша номинациялық құжаттама дайындалып, енгізілді. Осы бағыттағы жұмысты үйлестіру үшін арнайы ведомствоаралық жұмыс тобы құрылды, сондай-ақ алдағы үш жылға ЮНЕСКО қамқорлығымен Мәдени мұраны сақтау және ілгерілету жөніндегі кешенді жоспар әзірленді.

Сонымен қатар, Орталық Азия елдерінің тарихи-мәдени мұрасының бірыңғай цифрлық платформасын құру жөніндегі бастаманы іске асыру мүмкіндігі пысықталуда.

Сондай-ақ, біздің жетекші қазақстандық музейлердің ғылыми-зерттеу әлеуетін нығайту бойынша жұмыстар жанданды. Осы мақсатта Астанадағы Ұлттық музей базасында жетекші итальяндық мамандарды тарта отырып, кәсіби реставраторларды даярлау және қалпына келтіру орталығын ашу жоспарлануда.

"Достар! Мәдениет тек сыйлықтар мен көрмелер туралы емес.Бұл энергиямен және сумен жабдықтау жүйелері мен желілері бар кең инженерлік инфрақұрылымға сүйенетін орасан зор шаруашылық, біз оны кейде ұмытып кетеміз.2024 жылы өңірлерде 45 нысан жөнделіп, 255 жаңа мекеменің құрылысы аяқталды.2025 жылы 51 нысанды жөндеп, тағы 250 нысанды салу жоспарлануда.Республикалық деңгейде жұмыстар басталды: Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры өзінің 100 жылдығына орай қайта жаңғыртуға дайындалуда, сондай - ақ жақын арада Наталья Сац атындағы балалар театрын қайта жаңғырту басталады", - деп атап өтті Мәдениет және ақпарат министрі.