Уақыт бомбасы: ауаның ластануы қазақстандықтардың денсаулығына қалай әсер етеді

Спикер 2005-2023 жылдар аралығында елдің 20 өнеркәсіптік орталығы бойынша ауаның ластану индекстері жазылған кестеге сәйкес, ластанған ауа халықтың денсаулығына, әсіресе жүкті әйелдерге, қарт адамдарға және созылмалы аурулары бар адамдарға айтарлықтай зиян келтіргенін атап өтті. 

"Ластану жалпы денсаулықты нашарлатты және кейбір жағдайларда мезгілсіз өлімге әкелді. Ең қиын жыл 2018 жыл болды. Одан кейін Қарағанды, Теміртау, Астана, Алматы, Жезқазған және Ақтауда жағдай нашарлай берді. Қатерлі ісік, туа біткен ауытқулар, бедеулік және дені сау баланы көтере алмау сияқты аурулар бірден пайда болмайды – олар кумулятивті әсердің салдары болып табылады. Барлық аурулардың көптеген себептері бар, бірақ мұнда үлгі байқалады. 2018 жыл ең ластанған ғана емес, сонымен қатар қатерлі ісік және туа біткен патологиялар тұрғысынан ең қолайсыз жыл болды", – деді Гүлмира Исмағұлова.

Ол 2021 жылға қарасақ, карантин жойылғаннан кейін қатерлі ісік ауруы қайтадан күрт көтерілгенін атап өтті.

"Сондықтан мен Ауаның ластануының шекті рұқсат етілген нормаларынан үнемі асып кету уақыт бомбасы екеніне назар аудару үшін келдім. Ол ұлттың генофондын жояды. Қол жетімді ең жақсы технологияларға (NDT) көшу мәселесінде мен бескасыз болуға шақырамын. Егер суды қолданар алдында сүзуге болатын болса, онда ауамен бәрі басқаша. Біз олармен үнемі дем аламыз, ауамен бірге токсиндер мен канцерогендер өкпеге және қанға енеді. Олар тез шаршауды, когнитивті құлдырауды, онкологиялық ауруларды, құнарлылық проблемаларын, қант диабетін, астманы және басқа да көптеген ауруларды тудырады", – деп толықтырды ол.

Шығыс Қазақстан облысында қатерлі ісік ауруы соңғы бес жылда 25% – ға, Алматыда – 23,5% - ға, Түркістан облысында-22% - ға өсті.

"Денсаулық сақтау жүйесінің күш-жігерінің, уақтылы диагностиканың және білікті емдеудің арқасында Қазақстанда онкологиялық аурулардан болатын өлім-жітім айтарлықтай төмендеді. Алайда 2005-2023 жылдары тыныс алу органдарының ауруларынан болатын өлім-жітім артты. Атырау облысында тыныс алу органдарының ауруларынан өлім-жітім 3,2 есе, Солтүстік Қазақстан және Ақтөбе облыстарында 2,6 есе өсті", - деді Гүлмира Исмағұлова.