Сенат аквамәдениет туралы Заң мен оған қатысты құжатты Мәжіліске қайтарды

Заңда "аквамәдениет объектілері", "балық өсіру объектілері", "балық аулау тоғаны", "балық өсіру бассейні", "аквамәдениеттің ақпараттық жүйесі" және басқалар сияқты ұғымдар көрсетілген. Мемлекеттік органдардың құзыреттері нақтыланды. Ауыл шаруашылығы министрлігіне аквамәдениеттің даму жай-күйін бағалауды жүргізу қағидаларын әзірлеу және бекіту, аквамәдениет субъектілерінің ақпараттық жүйесі мен тізілімін жүргізу өкілеттіктері берілген.

"Аквамәдениет субъектілері қызметінің түрлері, балық шаруашылығы су айдынын немесе учаскесін Конкурстық және конкурстан тыс негізде бекіту тәртібі, тоған, индустриялық және ұдайы өндіру шаруашылық қызметін жүзеге асыруға қойылатын талаптар нақтыланды", – деді сенатор Сұлтан Дүйсембинов.

Сондай-ақ аквамәдениет субъектілері үшін аквамәдениет саласындағы биологиялық негіздемені әзірлеу және оларды дамыту жоспарын бекіту бойынша міндеттемелер енгізілді. Аквамәдениетті мемлекеттік ынталандыру бойынша нормалар қарастырылған. Аквакультураны субсидиялау аквакультура өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыру және асыл тұқымды балық шаруашылығын дамыту, инвестициялық салымдар кезінде шығыстардың бір бөлігін өтеу, су беру жөніндегі қызметтердің құнын субсидиялау, кредиттеу кезінде сыйақы мөлшерлемелерін субсидиялау сияқты бағыттар бойынша жүзеге асырылатын болады.

Үкімет балық шаруашылығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасын қабылдады. Осы бағдарламаға сәйкес, балық шаруашылығы көлемін 2030 жылға дейін жылына 270 мың тоннаға дейін ұлғайту, балық өнімдерін ішкі тұтынуды 134 мың тоннаға ұлғайту және балық ресурстарының табиғи популяциясын 7% - ға дейін жеткізу жоспарлануда.

"Бүгінде Қазақстанда жан басына шаққандағы балықты тұтыну нормасы жылына 4 кг құрайды. Ал көрші елдерде, Ресейде және Қытайда бұл көрсеткіш 20 кг-нан асады.ал Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша бір адам жыл ішінде кем дегенде 16 кг балық өнімдерін тұтынуы керек. Бізде жоспарланған көрсеткіштерге қол жеткізуге және балықты тұтыну жылдамдығын арттыруға барлық мүмкіндік бар. Бізде халықаралық және Республикалық маңызы бар 20 су айдынында, жергілікті маңызы бар 3 мыңға жуық су айдынында аквамәдениетті дамытуға болады. Су айдындарының жалпы ауданы, Каспий теңізін есептемегенде, шамамен 5 млн га құрайды. өткен жылы елдің табиғи су айдындарында 45 мың тоннаға жуық балық ауланды. Балық өсірушілер 24 мың тоннадан астам балық өсірді. Бұл 2023 жылмен салыстырғанда 28% – ға артық", - деп атап өтті сенатор Арман Өтеғұлов.

Заңды талқылау барысында Мәжіліс қабылдаған заңға: бекітілген балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде тек Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салуларды белгілеу; аквамәдениет субъектілері аквамәдениеттің жосықсыз субъектілерінің тізіліміне енгізілетін негіздерді нақтылау; Салық кодексіне сәйкес табиғи ресурстарды пайдаланғаны үшін төлемге байланысты нормаларды келтіру бөлігінде өзгерістер енгізу қажеттілігі туындады. Сенаттың Аграрлық мәселелер, табиғатты пайдалану және ауылдық аумақтарды дамыту жөніндегі комитеті Заңның жекелеген баптарын мақұлдамауды және Заң баптарының жаңа редакциясын ұсына отырып, оны Мәжіліске қайтаруды ұсынды.

Ілеспе заң қолданыстағы заңнама нормаларын "аквамәдениет туралы" Заңның ережелеріне сәйкес келтіру мақсатында әзірленді. Заңмен Жер, Орман, кәсіпкерлік және экологиялық кодекстерге, сондай-ақ Қазақстан Республикасының 13 Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізіледі.

Балық және балық өнімдерінің көлеңкелі айналымына жол бермеу мақсатында балық шаруашылығы субъектілерін балық және басқа да су жануарлары мониторингінің ақпараттық жүйесінде тіркеуді көздейтін түзетулер енгізілді. Сонымен қатар, жаппай қырылу, балықтар мен басқа да су жануарларының көбею қаупін болдырмау үшін су қоймасы мен учаскені конкурссыз алу құқығы беріледі.

Аквамәдениет, агроөнеркәсіптік кешен, Электр энергетикасы және жекелеген орталық мемлекеттік органдардың функцияларын қайта бөлу мәселелері жөніндегі ілеспе заңды сенат бірінші оқылымда мақұлдады. Бірақ заңды талқылау барысында Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімі бойынша құрылған шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорынға елді мекендердің жерлерін қоспағанда, жер учаскелерінің кадастрлық (бағалау) құнын жүргізу құзыретін беруге байланысты "Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" заңға өзгеріс енгізу қажеттілігі туындады. Сондықтан Сенат заңды Мәжіліске қайтарды.