Банктер мен мемхолдингтер арасында тең шарттар болуы тиіс-Ұлттық Банк

Осыған байланысты холдингтің қызметін реттеу периметрін талқылау қажеттілігі туындайды. Ең алдымен, Үкімет қарыз алу деңгейін және холдинг ішіндегі тәуекелдердің шоғырлануын қадағалауға тиіс.

"Үкіметтің өзі сол ҚДБ немесе" Бәйтерек " тым көп қарыз алмауы немесе бір жобаға өз лимитінің жартысын салмауы үшін реттеуі тиіс екені түсінікті. Менің ойымша, холдинг пен үкіметтің өзі осымен айналысады, бірақ қаржылық реттеудің қандай да бір қосымша элементтері қажет пе-біз оны талқылаймыз, содан кейін баяндаймыз", – деп атап өтті Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов.
Сондай-ақ, ҚР Ұлттық Банкінің басшысы "Бәйтерек" ҰБХ-ға қатысты толыққанды реттеу жоқ екенін атап өтті. Сонымен қатар, холдинг несие беру, кепілдік беру және сақтандыруды қоса алғанда, қаржы нарығының негізгі құралдарына ие, яғни жеке қаржы институттарына іс жүзінде бәсекелестік жасайды. Мұндай жағдайда нарықтың барлық қатысушыларына тең жағдай жасау маңызды.

"Шынында да," Бәйтеректе " кепілдік беруден бастап несиелеуге дейінгі нарықтық қаржы жүйесі ұсынатын барлық құралдар бар. Менің білуімше, басқа жеке банктер сияқты толық реттеу жоқ. ҚДБ, "Отбасы" бойынша жеке заң ғана бар. Жалпы, АӨК-ні кредиттейтін қаржы институттарын реттеудің кейбір элементтері бар. Бірақ олар екінші деңгейдегі банктердегідей емес. Шынында да, мемлекеттік институттар кәсіпкерлікті осындай қолдаумен айналысуды жоспарлағанда, белгілі бір дәрежеде нарықтық деңгеймен бәсекелесе отырып, ойын ережелерінің азды-көпті ұқсас болуы маңызды",-деп атап өтті Ұлттық банк басшысы.

Бұдан басқа, қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Үкімет "бәйтерекке"қатысты қаржы реттеуді күшейту мәселесін бірлесіп пысықтауы қажет. Өз кезегінде Ұлттық Банк қосымша қадағалау тетіктерін енгізу мүмкіндігін қарастыруға дайын.

Экономист Бауыржан Шурманов сонымен қатар "Бәйтерек" Екінші деңгейдегі банктерге қойылатын талаптармен салыстырылатын толыққанды реттеуден тыс тұр деп есептейді. Нәтижесінде құрылымдық теңгерімсіздік туындайды: мемлекеттік институт жеке нарықпен бәсекелеседі, бірақ басқа, жұмсақ реттеуші жағдайларда жұмыс істейді.

"Мұндай асимметрия сөзсіз әділ бәсекелестікке, қарыздың тұрақтылығына және бағаның тұрақтылығына қауіп төндіреді. Сонымен қатар, үш жыл ішінде квазимемлекеттік борыштың жоспарланып отырған өсуі шамамен 21 трлн теңгені бүкіл үкіметтік борыш деңгейімен салыстыруға болады. Ал "Бәйтеректің" міндеттемелерін нарық іс жүзінде Мемлекеттік деп қабылдайды, бұл бюджет үшін тәуекелдердің әлеуетті контурын кеңейтеді. Сондықтан реттеу периметрін қайта қарау қажеттілігі туралы ұсыныс өте дұрыс", - деді сарапшы.

Ол сондай-ақ квазимемлекеттік сектордың қаржылық қызметі ЕДБ қызметінен кем емес бақылануы тиіс екенін атап өтті. Нарыққа тең жағдайлар қажет – бұл салауатты бәсекелестік пен тұрақты қаржы жүйесінің негізгі элементі, дейді сарапшы.

Естеріңізге сала кетейік, 2025 және 2026 жылдарға арналған инфляция болжамы қайта қаралды. 2025 жылы инфляция 12,0-13,0%, 2026 жылы – 9,5-12,5% шегінде күтіледі. 2026 жылы болжам ауқымының кеңеюі бағалаудағы белгісіздіктің артқанын көрсетеді. Бұл негізінен салық реформасын іске асырумен және жиынтық сұраныстың реакциясымен, квази-Бюджеттік сектор тарапынан қаржыландырудың айтарлықтай өсуімен және оның экономикаға ынталандырушы әсерімен байланысты.