Министрлік 2028 жылға қарай Қазақстандағы ең төменгі зейнетақы мен жалақы мөлшерін атады

ЖІӨ өсуі, инфляция және мұнай бағасы: 2028 жылға дейінгі макроэкономикалық болжам

Ұлттық экономика министрлігі Қазақстанның жалпы ішкі өнімінің (ЖІӨ) көлемі 2028 жылға қарай 229,8 трлн теңгеге жетеді деп болжайды, бұл 425,6 млрд долларға тең. Бұл ретте экономиканың нақты өсу қарқыны біртіндеп баяулайтын болады: 2025 жылғы 6,0% - дан 2028 жылы 5,0% - ға дейін. Осыған қарамастан, тұрақты және теңдестірілген өсу бағыты сақталады.

Макро саясаттың негізгі бағыттарының бірі-инфляцияны төмендету. 2025 жылы оның деңгейі 10-11% аралығында болады деп күтілуде, алайда 2028 жылға қарай 5-7% - ға дейін төмендеу болжануда. Бұл ҚР Ұлттық Банкінің нысаналы көрсеткіштеріне сәйкес келеді және халықтың сатып алу қабілетін нығайтуға ықпал етуі тиіс.

Болжам Brent маркалы мұнайдың әлемдік бағасы бойынша орташа сценарийді ескере отырып жасалған. 2025 жылы баррель мұнай 70 долларға, ал 2026-2028 жылдары 60 долларға бағаланады. Ведомство сарапшыларының бағалауы бойынша мұндай төмендеу макроэкономикалық жағдайлардың Елеулі нашарлауына әкелмейді, бірақ экспорт пен бюджетке түсудің өсу қарқынына әсер етеді.

2026 жылы ЖІӨ-нің нақты өсуі 5,4% деңгейінде күтілуде. Экономиканың негізгі драйверлері өнеркәсіп (+5,3%), Құрылыс (+12%) және көлік (+9,6%) болады, бұл инфрақұрылымдық және өндірістік жобаларды үздіксіз қолдауды көрсетеді.

Құрылыс, көлік және қайта өңдеу-өсу көшбасшыларында, шикізат өндіру қарқынын жоғалтады

Салалық өсу құрылымында экономикаға ең үлкен үлесті құрылыс, көлік-логистика және өңдеу өнеркәсібі қамтамасыз етеді. Болжамға сәйкес, 2028 жылға қарай құрылыс жұмыстарының көлемі 10% — ға, көлік және қоймалау 10,4% — ға, ал өңдеу өндірісі 6,6% - ға өседі. Бұл Қазақстанның индустрияландыру және ішкі инфрақұрылымды дамыту жөніндегі стратегиясына сәйкес келеді.

Сонымен қатар, дәстүрлі түрде экономиканың локомотивтерінің бірі болып табылатын Тау-кен өнеркәсібі өсу қарқынының төмендеуін көрсетеді. Егер 2025 жылы 7,4% деңгейінде өсім күтілсе, 2028 жылға қарай бұл көрсеткіш тек 0,3% -. құрайды. Бұл ресурстық базадағы шектеулерге де, шикізат секторына тәуелділікті азайтуға бағытталған экономиканы әртараптандыру саясатына да байланысты.

Тауарлар экспортының көлемі 2026 жылғы 77,1 миллиард доллардан 2028 жылы 83,7 миллиард долларға дейін өседі деп болжануда, бірақ импорт та өсе береді. Нәтижесінде сыртқы сауданың оң сальдосы төмендейді: 2025 жылғы 11,2 миллиард доллардан 2028 жылы 8,6 миллиард долларға дейін. Бұл ішкі тұтыну мен инвестициялық импорттың біртіндеп өсуін көрсетеді.

Сауда балансының өзгеруіне қарамастан, билік сыртқы экономикалық интеграцияның тұрақты бағытына сенеді. Көлік дәліздерін, логистикалық хабтарды және экспортқа қайта өңдеу өндірістерін дамытуға назар аударылады.

Әлеуметтік параметрлер: минималды мұздату және орташа жалақының өсуі

Болжамға сәйкес, Қазақстандағы орташа атаулы жалақы ағымдағы деңгейден 2028 жылы 604 963 теңгеге дейін өседі. Бұл инфляцияның әсерін өтеп, халықтың нақты табысының өсуіне ықпал етуі керек. Алайда ең төменгі жалақы 85 мың теңге деңгейінде қалады-оның мөлшері алдағы үш жыл ішінде қайта қаралмайды.

Бұл тәсіл іс жүзінде кірістердің "әлеуметтік түбін" тоқтатуды білдіреді, бұл бұрын кәсіподақтар мен еңбек сарапшыларының алаңдаушылығын тудырды. Ұлттық экономика министрлігі өкілдерінің айтуынша, шешім экспорттық кірістердің төмендеуі жағдайында бюджеттік тәртіпті сақтау қажеттілігімен байланысты.

Ең төменгі зейнетақы 2026 жылы 69 049 теңгеден 2028 жылға қарай 77 951 теңгеге дейін өседі. Осы кезеңде ең төменгі күнкөріс деңгейі 50 851 теңгеден 57 405 теңгеге дейін ұлғаяды. Ведомствоның есептеулері бойынша бұл негізгі тұтыну тауарлары мен қызметтері бағасының өсуін өтеуге мүмкіндік береді.

2028 жылға қарай Қазақстан халқының саны шамамен 20,98 млн адамға жетеді, оның 2,7 млн-пенсион зейнеткерлер құрайды. Халық қалыпты қарқынмен өсе береді, ал еңбекке қабілетті азаматтардың үлесі тұрақты болып қалады.

Бюджет саясаты: тапшылық қысқаруда, Ұлттық қордың активтері қалпына келтірілуде

Болжамға сәйкес Қазақстанның мемлекеттік бюджеті тапшылықтың біртіндеп төмендеуімен сипатталатын болады. 2026 жылы оның көлемі 4,6 трлн теңгені, ал 2028 жылға қарай — 2,2 трлн теңгені немесе ЖІӨ-нің 2,5% -. құрайды. Сонымен бірге экономикадағы бюджет шығыстарының үлесі ЖІӨ-нің 20,3% - дан 18,1% - на дейін төмендейді.

Республикалық бюджеттің кірістері 2026 жылы 19,2 трлн теңге, шығыстар — 27,7 трлн теңге деңгейінде болжанады. Бұл ретте мемлекеттік борыш көлемі 46,5 трлн теңгеге немесе ЖІӨ-нің 25,3% - на жетеді, бұл фискалдық шектеулер шегінде қалады.

Мұнай секторынан Ұлттық қорға түсетін түсімдер есептеулер бойынша мұнайдың қалыпты бағалары аясында тұрақтандырылады. Қордың қаражатын жұмсау азаяды, ал оның таза активтері 2028 жылдың соңына қарай 40,9 трлн теңгеден асады. Бұл сыртқы экономикалық күйзелістер жағдайында қаржылық жастық жасайды.

Қаржы билігі консервативті фискалдық саясатқа бағам, Ұлттық қордан трансферттерді шектеу және бюджет қаражатын жұмсаудың тиімділігін арттыру сақталатынын атап көрсетеді.