Олжас Бектенов су тасқыны кезеңіне дайындық шараларын жариялады

"Қазгидромет" РМК-ның алдын ала гидрологиялық болжамына сәйкес ақпан айында ауа райы жылы, жауын-шашын мен температураның өзгеруі күтіледі, соның салдарынан мұз қыртысы болуы мүмкін.

Наурызда жылыну және жауын-шашын көп болады деп болжануда, бұл су тасқыны қаупін арттырады.

Экология және су ресурстары министрлігінің деректері бойынша ылғал қорының көрсеткіштері Солтүстік Қазақстан, Ақмола, Павлодар, Қарағанды, Шығыс Қазақстан, Ұлытау, Абай және Жетісу облыстарында, Ақтөбе, Атырау, Маңғыстау облыстарының батыс бөліктерінде және Алматы, Түркістан, Жамбыл облыстарының тау бөктеріндегі аудандарында нормалар шегінде және одан да көп байқалады.

Сонымен қатар, бірқатар аймақтардағы топырақтың қату тереңдігі өткен жылмен салыстырғанда аз.

Өз кезегінде, экология және табиғи ресурстар министрілан Нысанбаев атап өткендей, ағымдағы жылдан бастап су тасқыны кезеңіне арналған жалпыланған гидрологиялық болжамнан басқа, әрбір облыс бойынша жеке-жеке егжей-тегжейлі анықтамалар-консультациялар шығарылады.

Оларда судың ең жоғары деңгейлері мен шығыстары, гидрологиялық бекеттер бойынша ағынның көлемі және тәуекел аймағындағы нақты елді мекендерді көрсете отырып, су тасқыны басталуының болжамды күндері көрсетіледі. Сондай-ақ, осы метеостанциялар негізінде гидрологиялық мониторингпен қамтылмаған аумақтардағы еріген сулардың күтілетін көлемі туралы ақпарат беріледі.

Тасқынды болжаудың жаңа ақпараттық жүйесі мысалында цифрлық шешімдерді енгізу туралы Tasqyn-ге цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі вице-министрі Мәлік Олжабеков хабарлады.

Ол бойынша төгілулерді модельдеу өзендердің 128 учаскесі бойынша 142 гидропостта жүргізіледі. Бұдан басқа, су қоймаларынан су ағызу бойынша жедел қысқаша мәлімет автоматтандырылды және тәуекелдер туралы ерте хабарлауға мүмкіндік беретін glofas жаһандық су тасқыны туралы ескерту жүйесімен интеграция жүргізілді.

Еліміздің гидротехникалық құрылыстарының дайындығы туралы Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов баяндады.

Жүргізілген зерттеу қорытындысы бойынша бүгінде 74 нысан қалпына келтірілді, 46 – жөндеу сатысында, 18-і бойынша ЖСҚ әзірленді. Стратегиялық маңызы бар учаскелерді қоса алғанда, 1 мың шақырымнан астам каналдарды, 153 мың шақырымнан астам өзен арналарын тазарту жүргізілді, 205 объектіде жөндеу жұмыстары жүргізілді.

2024 жылы көлемі 245 млн текше метр Ақтөбе су қоймасын реконструкциялау аяқталды, аяқталу сатысында – ұзындығы 312,4 км болатын 59 қорғаныс бөгетін қалпына келтіру. Трансшекаралық ынтымақтастық шеңберінде тұрақты су пайдалануды қамтамасыз ету және су тасқыны кезеңінде ТЖ алдын алу үшін іргелес елдермен белсенді өзара іс-қимыл жүргізілуде.

Төтенше жағдайлар министрі Шыңғыс Ариновтың мәліметінше, бүгінде су тасқыны қаупі бар аймақта 1 223 елді мекен бар. Оларды қорғау үшін 576 км қорғаныс бөгеттері мен біліктері тұрғызылды, 822 км дренаж жүйелері, каналдар мен арықтар жөнделді және салынды.

Автомобиль және темір жол қатынастарында 960 су өткізу құрылыстары орнатылды және ауыстырылды. 74 өзеннің қауіпті учаскелерінде 500 шақырымға жуық аумақты тереңдету, жағалауды нығайту және арналарды тазарту жұмыстары жүргізілді. Сонымен қатар, барлық өңірлерде алдын алу іс-шаралары толық көлемде аяқталған жоқ. Бұл Үкімет Аппараты мен ТЖМ бірлескен тексеру барысында анықталды. Бақылауды әкімдердің әкімшілік жауапкершілігіне дейін тиісті шаралар қабылдайтын ТЖ алдын алу комитеті жүзеге асырады.

Мемлекет басшысының сайтында атап өтілгендей, Премьер-министр Қызылорда облысында Шардара су қоймасынан судың көп төгілуіне және Сырдария өзеніндегі жартылай мұз қатуына байланысты қауіптерді ескере отырып, су тасқыны кезеңінен өту мәселелерін көтерді.

Сондай-ақ, тәуекелдер бар Атырау және Қостанай облыстарына да назар аударылды. Аталған мәселелер бойынша өңірлердің әкімдері тыңдалды. Премьер-Министрдің орынбасары Қанат Бозымбаев түсініктеме берді.

"Су тасқыны кезеңіне толық дайындық туралы айтуға әлі ерте. Шешімдері әлі қабылданбаған бірқатар мәселелер бар. Бұл әсіресе су басу қаупі жоғары аймақтарға қатысты. Қазір, бірінші кезекте, елді мекендердің су тасқынына дайындық деңгейін тексеру қажет. Өңірлік комиссиялар құруды тапсырамын, олардың шеңберінде әрбір елді мекенге бару, бар тәуекелдерді зерделеу және қажетті шаралар қабылдау қажет. Барлық әкімдер дербес жауап береді, сондықтан жұмысты жандандырып, су тасқынына қарсы іс - шараларды іске асыру бойынша жан-жақты шаралар қабылдауы тиіс", - деді Олжас Бектенов.

Кеңес қорытындысы бойынша премьер-министр:

- өңірлердің әкімдіктері-1 наурызға дейін су тасқынының алдын алу және жою үшін барлық ресурстарды дайындасын. Елді мекендерден қар шығаруды алдын ала қамтамасыз ету, су бұру каналдары мен арықтарды дайындау, нөсер кәріздерін тазарту. Барлық су тасқыны қаупі бар елді мекендер үйіліп, бөгеттермен қорғалуы тиіс. Азық-түлік, ЖЖМ, дәрі-дәрмек және басқа да тіршілікті қамтамасыз ету құралдарының қорларын дайындау, қажет болған жерде өзендерде жарылыс жұмыстарын алдын ала жүргізу тапсырылды;

- Су ресурстары және ирригация министрлігі-болжамды деректерді ескере отырып, су қоймаларын толтыру көлемін анықтап, оларға тұрақты бақылауды қамтамасыз етсін. Қажет болған жағдайда суды қауіпсіз ағызу жөнінде алдын ала шаралар қабылдау қажет. Шекара маңындағы мемлекеттермен бірлесіп трансшекаралық су айдындарында су шығыстары мен қауіптердің туындауы туралы мәліметтермен тұрақты өзара алмасуды ұйымдастыру;

- Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі ТЖМ және басқа да мемлекеттік органдармен бірлесіп-су тасқынының ықтимал аймақтарында су тасқынына қарсы жұмыстарды жүргізу жөніндегі іс-қимылдарды айқындау және болжау үшін Tasqyn ақпараттық жүйесінің әлеуетін пайдалансын;

- Төтенше жағдайлар министрлігі-Азаматтық қорғау күштері мен құралдарының ден қоюға жедел дайындығын қамтамасыз етсін. Құтқару топтарын тарту, оның ішінде әуе кемелерімен тасымалдау алгоритмдерін ІІМ – мен бірлесіп, су басу қаупі төнген жағдайда азаматтарды уақтылы эвакуациялау мәселелерін пысықтау. Сондай-ақ, адамдарды эвакуациялауға арналған эвакуациялық пункттер мен техниканың дайындығын тексеру қажет;

- мемлекеттік органдар қолданыстағы заңнаманы талдап, қажет болған жағдайда тиісті түзетулер енгізуі қажет. Бұдан басқа, су тасқынына қарсы іс-шараларды үйлестіру және өткен жылмен ұқсас су тасқыны салдарын жою жөніндегі республикалық штаб құру тапсырылды.

Кеңестің соңғы бөлігінде Премьер-министр әкімдер мен ведомстволарға наурыз айының басында су тасқыны маусымына дайындықты аяқтауды тапсырды.