Қазақстанның медициналық жүйесі күйреу алдында тұр ма?

Мұндай ақпаратпен Мәжіліс төрағасының орынбасары Дания Еспаева 2025 жылғы 27 қаңтардағы Үкімет сағаты барысында сөз сөйледі.

Оның айтуынша, қазақстандықтардың жартысына жуығы медициналық қызмет көрсету жағдайына риза, бұл әсіресе денсаулық сақтау бюджетінің өсуі аясында дабыл қағуда.

"Денсаулық сақтау шығындары 2022 жылдан 2025 жылға дейін үш есе өсті, бұл медициналық қызметтердің сапасын жақсартуға бағытталған. Алайда, диагностикалық қызметтер санының артуына және олардың көлеміне қарамастан, күтілетін нәтиже бермеді. Медициналық тексерулердің үлкен көлеміне қарамастан, аурулар әлі ерте анықталмайды. Кейбір жағдайларда пациенттер нақты қажеттіліксіз тағайындалатын қосымша зерттеулерден өтуге мәжбүр болады, бұл артық қаржылық шығындарға және қызмет көрсету сапасының төмендеуіне әкеледі", – деді спикер.

Оның айтуынша, денсаулық сақтау жүйесі қаржыландырудың ұлғаюына қарамастан, ешқашан шешілмеген проблемаларға тап болып отыр. Ең маңызды мәселелердің бірі-міндетті медициналық сақтандыруға қызығушылықтың болмауы, бұл медициналық қызметтердің тиімділігі мен қол жетімділігіне әсер етеді. Сонымен қатар, медициналық мекемелерді цифрландырудың жеткіліксіздігі пациенттерге де, медициналық қызметкерлерге де қолайсыздықтар туғызып, қызмет көрсету процестерін қиындатады және олардың құнын арттырады. Медициналық қызметтерге ақы төлеу проблемалары, әсіресе мемлекеттік мекемелерде де өзекті болып қала береді, бұл қазақстандықтар үшін медициналық көмектің қолжетімділігін қиындатады.

"Пациенттердің қажеттіліктерін қанағаттандыру емес, пайда бірінші орынға шыққан кезде медициналық мекемелердің табысқа бағдарлану моделіне көшуі қосымша алаңдаушылық туғызады. Бұл медициналық қызмет көрсету сапасының төмендеуіне әкеледі, өйткені медицина қызметкерлері пациенттің денсаулығы үшін ең жақсы шешімдерді іздеуге емес, өз жұмысының коммерциялық жағына көбірек қызығушылық танытуы мүмкін", - деп атап өтті Еспаева.

Қазақстан Президенті қалыптасқан жағдайға жауап ретінде Үкімет алдына бірқатар түйінді міндеттер қойды. Оларды жүзеге асыру Денсаулық сақтау саласындағы жағдайды жақсартуға көмектеседі деп күтілуде. Басым міндеттердің қатарында қаржыландыруды теңгерімді бөлу бар, бұл қаражатты коммерциялық мақсаттарға емес, халықтың қажеттіліктеріне бағыттауға мүмкіндік береді. Әрбір азамат үшін негізгі қызметтерге қол жеткізуді қамтамасыз ететін негізгі медициналық көмек пакетін әзірлеу де маңызды қадам болады. Бірыңғай медициналық ақпараттық жүйені енгізу медициналық мекемелер жұмысының тиімділігін арттырып, процестерді автоматтандыру арқылы пациенттерге қызмет көрсету сапасын жақсартуы тиіс.

Сонымен қатар, алғашқы медициналық-санитарлық көмек (МСАК) мәселелері шешілмеген күйінде қалып отыр. Бұған дейін мәжілісмен Асхат Аймағамбетов азаматтардың медициналық зерттеулерге квоталар санының жеткіліксіздігіне, кадрлардың жетіспеушілігіне және мемлекеттік емханаларда көмек алудың орнына ақылы мамандарға жүгінуге мәжбүр ететін басқа да қиындықтарға тап болғанын атап өтті.