Неліктен Қазақстанда электр энергиясы қымбаттайды: жобалар тізімі аталған

Еске салайық, бұрын inbusiness.kz құрылыстың инвестициялық тартымдылығын арттыру немесе генерацияны жаңарту үшін 2024 жылы энергетикалық ведомство инвестицияларды бұрынғы деңгейден 32 млрд теңгеден 428 млрд теңгеге дейін қайтаруға жылдық лимитті арттырғанын жазды, Бұл қолданыстағы "инвестицияларға айырбастау тарифі"бағдарламасының көрінісі болып табылады.

Осы жылдық лимиттің бүкіл көлеміне Энергетика министрлігімен инвестициялық келісімдер жасасқан және жаңа генерация құрған немесе ескісін жаңғыртқан электр станциялары қуат нарығынан төлемдер алады, яғни салымдарының бір бөлігін бір жылға белгіленген сомада қайтарады. Әрине, инвестицияның мұндай қайтарымы электр энергиясының түпкілікті бағасына енгізілген қуат тарифінің өсуі арқылы тұтынушылар есебінен қаржыландырылады, яғни халық пен бизнес үшін электр энергиясы одан да қымбаттайды. Сондай-ақ, инвестициялық келісімдері бар электр станцияларынан электр энергиясын бірыңғай сатып алушы басымдықпен сатып алатынын еске түсіруге болады.

Энергетикалық ведомствоның мәліметінше, қазір жалпы қуаты 2,48 ГВт болатын 19 инвестициялық келісім жұмыс істейді. Оның 13-і 1,4 ГВт-қа лимит 32 млрд теңгеден 428 млрд теңгеге дейін ұлғайғаннан кейін жасалды. Бұл ретте 3 келісім электр станциялары иелерінің бастамасы бойынша бұзылды, деп атап өтті салалық мемлекеттік органда.

"Бүгінгі күні қайтарымды инвестициялардың жылдық лимиті ұлғайғанға дейін жасалған 6 инвестициялық келісім қолданылады: 1. "Шардара ГЭС" АҚ (гидроагрегаттарды ауыстырумен ГЭС жаңғырту) – 126 МВт; 2. "Атырау ЖЭО" АҚ (№6 турбинаны ауыстыру және ТГ сатып алу (турбоагрегат – шамамен.) №13) – 130 МВт; 3. "Екібастұз ГРЭС-1" ЖШС. Б. Нұржанова " (блокты қалпына келтіру-1) – 500 МВт; 4. "Ақтөбе ЖЭО" АҚ (ГТУ енгізу (газ турбиналық қондырғы – шамамен.)- 57 МВт; 5. "Топар басты тарату энергостанциясы" ЖШС (№3 тг ауыстыру) - 130 МВт; 6. "Топар басты тарату энергостанциясы" ЖШС (ауыстыру тг №4) - 130 МВт", - деп мәлімдеді Энергетика министрлігінде.

Бұдан басқа, бейінді мемлекеттік мекемеде қайтарымды инвестициялардың жылдық лимиті ұлғайғаннан кейін жасалған 13 инвестициялық келісім аударылды.

«7. "Өскемен ЖЭО" ЖШС (№13 тг және № 16 қазандықтың құрылысы) - 100 МВт; 8. "Қарағанды Энергоцентр" ЖШС (№9 қазандықтың құрылысы және №7 тг) - 140 МВт; 9. "Атырау ЖЭО" АҚ (қазандықты енгізу № 15-құжат) - 34,6 МВт; 10. "Атырау ЖЭО" АҚ (№11 ст. тг енгізу) - 25 МВт; 11. "Kazakhmys Energy" ЖШС ЖТЭО (№10 ст. қазандықты ауыстыру және № 5 тг ауыстыру) - 50 МВт; 12. ЖТЭО "Kazakhmys Energy" ЖШС (№8 ст. қазандық агрегатын ауыстыру) - 43 МВт; 13. "Kazakhmys Energy" ЖШС БТЭО (№5 және тг қазандықты орнату) - 50 МВт; 14. "Жамбыл ГРЭС" АҚ Т. и. Батурова " (ГТУ құрылысы) - 210 МВт; 15. "Текелі энергокешені 1-ші кезең" ЖШС (2 ГТУ енгізу (2*12)) – 24 МВт; 16. "Текелі энергокешені 2-ші кезең" ЖШС (ГТУ енгізу) - 12 МВт; 17. "Текелі энергокешені 3-ші кезең" ЖШС (3 қазандық-утилизаторлар мен генераторы бар Бу турбинасын енгізу)-17 МВт; 18. "МАЭК-Қазатомөнеркәсіп" ЖШС (ПМУ құрылысы) - 160 МВт; 19. "Екібастұз ГРЭС-2" ЖШС (№3 энергия блогын орнату) – 550 МВт", - деп толықтырды Энергетика министрлігіндегі тізім.

Сонымен қатар, инвестициялық келісімдермен қамтылған жобалардың құны туралы ақпарат қандай да бір себептермен құпия болып табылады, дегенмен олар тұтынушыларға қуат нарығы арқылы төленуі керек. Сонымен, олар қымбат жаңа қуаттар үшін өсіп келе жатқан тарифтерді не үшін және не үшін төлейтінін білмейді, олар үшін жалпы шоттар түбіртектерде болғанша қажет емес, бірақ сол кезде де қуат тарифін электр энергиясының жалпы түпкілікті бағасынан ажырату қиын болады.

Айтпақшы, Энергетика министрлігінің жауабында Ақсу ГРЭС-ін қайта жаңарту бойынша "Еуроазиялық энергетикалық корпорация" АҚ, сондай-ақ бу-газ қондырғысын кеңейту бойынша "Karabatan Utility Solution" ЖШС жобаларын іске асыру өткен жылдың ақпан айында Энергетика министрлігінің бұйрығымен бекітілген 2035 жылға дейінгі электр энергетикасы саласын дамыту жөніндегі іс-шаралар жоспарында көзделгені қосымша хабарланды. Мүмкін, бұл көбірек өнеркәсіптік жобалар тұтынушыларға да төленуі керек.