Православие христиандары басты мерекені-Пасханы қалай атап өтеді

Православие христиандары үшін Пасха-басты мереке. Бұл күні олар Иса Мәсіхтің қайта тірілгенін, адам күнәлары үшін айқышқа шегеленгенін және Киелі кітап жазбаларында үшінші күні қайта тірілгенін еске алады. Мәсіхтің қайта тірілуінің кереметі-өлімді жеңу және оған сенетін адамдарға болашақ мәңгілік өмір туралы уәде беру. Теологтар айтқандай, христиан дінінің барлық мәні осы оқиғада жатыр:" егер Мәсіх қайта тірілмесе, онда біздің уағызымыз бекер, бекер және сенің сенімің", — деді елші Пауыл Қорынттықтарға Жолдауында.

"Мәсіхтің қайта тірілуін өткенге қатысты тарихи факт ретінде ғана емес, ең алдымен сенушілердің ішінде үнемі қайталанатын және өмір сүретін ғажайып ретінде, қайта туатын және жасампаз күш ретінде қабылдау керек. Иеміз Иса Мәсіхтің қайта тірілуі оның өлімді жеңуі ғана емес, оған сенетін әрбір адам үшін мәңгілік өмірдің бастауы. Осы ұлы евангелиялық ғажайыптың арқасында біздің өміріміз негізге де, болашаққа да ие болады", – деп жалғастырады Қазақстан Митрополиттік округінің ақпараттық бөлімінің басшысы Евгений Иванов.

Сурет: mitropolia.kz

Христиандар Пасханы қашан тойлай бастады

Пасха мерекесін Мәсіхтің шәкірттері – елшілер орнатқан. Христиандықтың алғашқы жылдары сенушілердің қуғын-сүргінімен бірге жүрді, сондықтан мерекелік қызмет түнде жасырын болғанымен, мерекеге толы болды. Алғаш рет христиандар Пасханы IV ғасырда Рим императоры Константин билікке келіп, Иса Мәсіхке сенгені үшін қудалауды тоқтатқан кезде ғана ашық түрде тойлай алды. 325 жылы Никея қаласында Батыс және шығыс шіркеулер Экуменикалық кеңесте Пасха мерекесінің күнін Бірыңғай есептеу туралы келісті. Алғашқы үш жүз жылдан астам уақыт ішінде әртүрлі христиандық қауымдастықтар мереке күнінің анықтамасына басқаша қарады. Кейбіреулер яһудилерде Құтқарылу мейрамы деп аталатын ескі өсиет Пасха күнін ұстанды, ал басқалары, керісінше, Мәсіхтің қайта тірілген күнін Пасха деп санады. Нәтижесінде тарихи "Пасха дауы" пайда болды және Рим императоры Константин Экуменикалық кеңесті шақыруға мәжбүр болды.

Сурет: mitropolia.kz

Содан бері 17 ғасырдан астам уақыт бойы Православие Шіркеуі қалыптасқан дәстүрді ұстанды және Пасха көктемгі күн мен түннің теңелуінен кейінгі бірінші толық айдан кейінгі бірінші жексенбіде тойланады. Айтпақшы, христиан Пасхасынан аптаның қазіргі атауы – жексенбі пайда болды.

Сурет: mitropolia.kz

Пасха қазір қалай тойланады

Пасха ғибадатының негізін екі мың жылдан астам уақыт бұрын елшілер қалаған, олар сонымен қатар түнде қызмет ету ережесін салған. Қазіргі Пасха түнгі қызметі тек VIII ғасырда пайда болды. Қуаныштармен, әндермен және дұғалармен сүйемелденетін әдемі және салтанатты ғибадат түн ортасында православие храмдарында крест жорығынан басталады. Әрине, ғибадат кезінде діни қызметкерлер мен қарапайым адамдардың басты сәлемі: Мәсіх қайта тірілді! – Шынымен Қайта Тірілді! Айтпақшы, Пасха қызметіне арналған музыканы әр жылдары Николай Римский-Корсаков және Александр Бородин сияқты ұлы композиторлар жазған.

Православие Шіркеуі қандай дәстүрлерді белгілейді

Мереке күндері Православие Шіркеуінің басты Пасха дәстүрі-мейірімділік. Әр епархияда және әр ғибадатханада қайырымдылық бөлімдері құрылды, онда мұқтаждардан ақпарат келіп түседі және олар арқылы көмек көрсетіледі. Ежелгі дәстүр бойынша Пасха күндері ауруханаларда азап шеккендер мен түрмелерде сотталғандарға бару. Мұны діни қызметкерлердің өздері де, оның ішінде Патриарх пен митрополиттер де, сенушілер де жасайды.

"Ежелгі христиандар осы ұлы мерекеде махаббат пен тақуалық істерін жасады. Қайта тірілуімен адамзатты күнә мен өлімнен босатқан Иемізге еліктей отырып, тақуа билеушілер Пасха күндерінде зындандарды ашып, тұтқындарды кешірді. Қарапайым адамдар кедейлерге, жетімдерге және кедейлерге көмектесті, қасиетті тағамдар кедейлерге таратылды, науқастарға барды. Біз бәріміз үшін Пасха күндерін игі істеріміз арқылы, жұбаныш пен жігерлендіру сөздері арқылы, Иеміздің есімінің даңқына арналған жанашырлық пен мейірімділік арқылы таза жарқын және салтанатты етуге тырысамыз", – дейді протоиерей Евгений Иванов.

Сурет: mitropolia.kz

Халықтық дәстүрлер

Пасха мерекесінде жұмыртқаны бояудың танымал дәстүрінде діни негіз бар. Мәсіхтің шәкірттерінің бірі – Магдалена Мария – Рим императоры Тиберийге келіп, Мәсіхтің өлімнен қайта тірілгені туралы айтты. Император оның сөздеріне сенбеді және жұмыртқаны үстелден мазақ етіп алып, оны көтеріп: "Мәсіхтің қайта тірілуі мүмкін емес, бұл жұмыртқаның қызылға айналуы мүмкін емес сияқты!". Ал жұмыртқа бірден қызылға айналды. Пасха мерекесіне жұмыртқаны бояудың танымал дәстүрі жүз жылдан астам уақыт болды және шіркеу бұған жақсы қарайды.

"Мен күтпеген жерден жауап беремін-біріншіден, бұл әдемі. Екіншіден, бұл ежелгі халықтық дәстүр балаларға да, ересектерге де бірдей ұнайды. Үлкен де, кіші де мереке алдындағы жағымды қиындықтарда біріктіреді. Үшіншіден, бұл шығармашылық, өнер түрі. Кәдімгі күнделікті заттар, таныс заттар бізге Құдайды, рухани әлемнің құпияларын, өсиеттерді еске түсіре бастағанда керемет".

Пасхада басқа да аспаздық дәстүрлер бар – торттарды пісіру және Пасха сүзбесін илеу. Пасха сүзбесі-Пасха көңілді және жұмақ өмірінің тәттілігінің символы. Ал кулич әлемде және әрбір сенуші отбасының өмірінде қайта тірілген Мәсіхтің болуын білдіреді. Пасха дәстүр бойынша 40 күн тойланады, дүйсенбіден 6 мамырға дейін-жарқын жетінші басталады. Бұл барлық ғибадатханаларда құрбандық үстелінің қақпалары ашылып, ерекше салтанатты және қуанышты ғибадат етілетін ерекше уақыт.

Пасха мерекесі қай елдерде тойланады

Пасха мерекесін әлемнің барлық христиандары атап өтеді. 5 мамырда қазақстандық православтармен бірге мерекелік қызметке Ресей, Сербия, Грузия, Армения, Греция, Кипр, Польша, Эстония және тағы жүздеген елдердегі діндарлар келеді.