Несие кепілгері болмас бұрын нені білу керек

Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне сәйкес кепілгер – бұл банк алдында қарыз алушының кредиттік міндеттемелерін шарт шегінде толық немесе ішінара орындауға жауапты болуға міндеттенетін тұлға.

Егер қарыз алушы өз міндеттемелерін орындамаса, банк кепілгерге берешекті өтеу талабымен жүгінуге құқылы. Бұл ретте кепілгер субсидиарлық жауаптылықта болады: ол кепілгерлік шартында көрсетілген сома шеңберінде ғана жауап береді және айыппұлдарды, өсімпұлдарды және комиссияларды жабуға міндетті емес.

Айта кету керек, банк кепілгерден төлемді бірден талап ете алмайды. Алдымен ол қарыз алушының өзінен қарызды өндіріп алу үшін барлық ақылға қонымды шараларды қабылдауға міндетті. Осыдан кейін ғана ол кепілгерге жүгіне алады.

ҚР азаматтығы немесе тұруға ықтиярхаты және қажетті құжаттар топтамасы болған жағдайда, кез келген әрекетке қабілетті тұлға – қарыз алушының танысы да, туысы да кепілгер бола алады.

Кепілгерліктің қарыз алушы мен кепілгерден айырмашылығы неде

Кепілгерді несиелік қатынастардың басқа қатысушыларымен шатастырмау маңызды:

Кепілгер қарыз алушымен ортақ жауапкершілікте болады және негізгі қарызды ғана емес, айыппұлдарды, комиссияларды, сот шығындарын да өтеуге міндетті.

Бірлескен қарыз алушы несие шартының толыққанды қатысушысы болып табылады: оның кірісі қарыз сомасын есептеу кезінде ескеріледі және ол негізгі қарыз алушымен тең несие үшін жауап береді.

Кепілгер тек келісілген сома шегінде және белгілі бір жағдайлар туындаған кезде жауап береді.

Осылайша, кепілгердің міндеттемелері ресми түрде аз, бірақ тәуекелдер маңызды болып қала береді.

Кепілгерліктің негізгі тәуекелдері

Көбінесе банктер қарыз алушының төлем қабілеттілігі жеткіліксіз немесе теріс несиелік тарихы болған жағдайда кепілдік беруді сұрайды. Мұның өзі жағдайды мұқият бағалау үшін сигнал болуы керек.

Егер қарыз алушы несиені дұрыс төлесе, кепілгер ешқандай міндеттеме алмайды. Алайда, мерзімі өткен кезде банк кепілгерден, оның ішінде сот арқылы берешекті өтеуді талап етуге құқылы.

Кепілгер міндеттемелерден босатылуы мүмкін ерекшеліктер бар, мысалы:

- несие сомасын немесе пайыздық мөлшерлемені оның келісімінсіз өзгерту;

- басқа қарыз алушыға кредитті кепілгерге хабарламай қайта ресімдеу;

- кешіктіру туралы уақтылы хабарламаның болмауы;

- кепілгерлік мерзімінің аяқталуы.

Мұндай жағдайларда мәселе заңгерлердің қатысуымен сот тәртібімен шешілуі мүмкін.

Кепілгердің қаржылық жағдайына әсері

Кепілгерлік қосымша қарыз жүктемесі болып саналады. Бұл өз несиесін алу кезінде кепілгерге бұрыннан бар міндеттемелерге байланысты бас тартылуы мүмкін дегенді білдіреді.

Сонымен қатар, қарыз алушының немесе кепілгердің төлемдерінде қиындықтар туындаған жағдайда, несие тарихы нашарлауы мүмкін, оны қалпына келтіру ұзақ уақытты алады.

Кепілгерлік-бұл формальдылық емес, жақын адамға көмектесу ғана емес, сонымен бірге маңызды қаржылық міндеттеме. Келіспес бұрын, өз бюджетіңіз бен несие тарихыңыз үшін тәуекелдер мен ықтимал салдарларды мұқият бағалау маңызды.