Қазақстандықтар қарыздар: несиелердің 45% - ы телефондар мен тұрмыстық техникаға кетеді

Сарапшылар сыртқы әл — ауқаттың артында қымбат гаджеттер, киім-кешек және шетелге жиі бару барған сайын әсерлі қарыздар бар екенін атап өтті. Экономистер мұны "жалған байлықтың" жаңа құбылысы деп атайды — адам өмір сүрген кезде несие, бай болып көріну үшін.

Несиелік бум

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мәдина Әбілқасымова тұтынушылық кредиттердің өсуі жалғасып жатқанын хабарлады.

"Өткен жылы тұтынушылық қарыздар 33,5% — ға, ал биыл 17-17,8% - ға өсті. Нарықтың шамамен 25% -. құрайтын автонесиелеу 35% - ға өсті. Бұл ретте қамтамасыз етілмеген кредиттер көлемі 12,7% — ға төмендеді", - деді Әбілқасымова.

Сауалнама нәтижелері бойынша жастар көбінесе имидж үшін несие алады. 18 бен 25 жас аралығындағы топта 46%-ы өзіне деген сенімсіздікке байланысты қарыз алғанын мойындады, 33% — ы әлеуметтік желілерде сатып алуды көрсету үшін, ал 21% - ы "байларды құрметтейді"деп санайды.

Жаңа шектеулер және қарыз алушыларды қорғау

25 қазаннан бастап Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 10,25% - ға дейін төмендетті, бұл несиелердің біртіндеп арзандауына әкелуі керек. Сонымен бірге агенттік банктер мен микроқаржы ұйымдары үшін ережелерді қатаңдатты.

"Егер қарыз алушының мерзімі 90 күннен асса, жаңа несие берілмейді. Микроқаржы ұйымдарында қарыз мерзімі өткен бір күнде де берілмейді. Сондай — ақ, лимит белгіленді-тұтынушылық кредиттің мерзімі бес жылдан аспауы тиіс", - деп атап өтті Әбілқасымова.

Сонымен қатар, Мәжіліс депутаттары азаматтарды қорғаудың қосымша шарасын ұсынды. Мұрат Әбеновтің айтуынша, қыркүйек айынан бастап банктер алаяқтар азаматтардың атына берген несиелерін өз бетінше өтеуге міндетті.

Сарапшының пікірі

Экономист Еран Кәрімов несиеге тәуелділік халықтың бір бөлігі үшін тұрақты әдетке айналғанын атап өтті.

"Көбісі ескілерін жабу үшін жаңа несие алады. Ұлттық банк қайта қаржыландыру мөлшерлемесін көтерді, бірақ бұл үрдісті қаншалықты тоқтатады — уақыт көрсетеді. Адамдар қарызға өмір сүруді тоқтатуы үшін біз қаржылық сауаттылықты арттыруымыз керек", - деп атап өтті ол.

Шамадан тыс несие беру әлеуметтік теңсіздіктің өсуіне әкелуі мүмкін, дейді сарапшы.

"Тұтынушылық несиелеу-бұл экономиканың қозғаушы күші, бірақ қарыздың шамадан тыс өсуімен азаматтардың қаржылық тұрақтылығы төмендейді, Банктік тәуекелдер артады, қоғамның топтары арасындағы алшақтық күшейеді", — деп атап өтті Кәрімов.

"Несиеге өмір сүруден "қалай аулақ болуға болады

Экономистер жағдайды өзгертуге көмектесетін үш негізгі бағытты анықтайды:

- қаржылық сауаттылықты арттыру-шығындарды жоспарлау, инвестициялау және жеке бюджетті басқару;
- жауапты несие саясаты-банктер мен МҚҰ үшін ережелерді қатаңдату;
- мәдени трансформация-сәнді сән-салтанат үшін жарыстан бас тарту және "Инстаграмдағы" өмірге ұмтылу.

Сарапшылардың пікірінше, тек қаржылық мінез-құлық пен басымдықтарды өзгерту халықтың несиелік жүктемесін азайтуға және экономиканы тұрақтылыққа қайтаруға көмектеседі.