Қарағандыда Нұркен Әбдіровті еске алу күресінің үш түрі бойынша турнир өтуде

Батыр-ұшқышты еске алу турнирі алғаш рет 1961 жылы өтті. Оның ұйымдастырушылары-Қарағанды облысындағы классикалық және еркін күрес мектебінің негізін қалаушы, ҚазКСР еңбек сіңірген жаттықтырушысы Шарип Харисов және ҚазКСР еңбек сіңірген жаттықтырушысы Феликс Премильский.

Әр жылдары Олимпиада ойындарының жүлдегерлері Ислам Байрамұқов пен Мәулен Мамыров осы біріншіліктің жеңімпаздары атанды. Ал 2005 жылы турнирге алғаш рет әйелдер қатысты. Алғашқы әйелдер жарысының жеңімпазы Бейжіңдегі XXIX Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері Елена Шалыгина болды.

Биылғы турнирдің салтанатты ашылуы кеше, 3 желтоқсанда "Жастар" спорт кешенінде өтті. Салтанатты шараға Қарағанды облысы әкімінің орынбасары Әлібек Әлденей мен Парламент Мәжілісінің депутаты, ҚР Күрес федерациясының президенті, Әлем чемпионы Дәулет Тұрлыханов қатысты. Сонымен қатар, дәстүрлі түрде батырдың туыстары болды, олардың есінде осы біріншілік бар.

Турнир 7 желтоқсанға дейін жалғасады, күн сайын әр түрлі спортшылар тобының ойындары өтеді. Бұл туралы халықаралық санаттағы судья, сондай-ақ жарыстың бас төрешісі Ксения Дробина тілшіге толығырақ айтып берді.

"Қазір грек-рим, 5-ші күні әйелдер күресі болады, еркін күрес 6 және 7-ші күндері өтеді. Жабылу 7 желтоқсанда да өтеді. Бізде халықаралық ережелер бар, олар бойынша жұмыс істейміз. Әр күрестің өзіндік ерекшеліктері бар. Мысалы, грек-Римде аяқпен байланысты барлық нәрсе бұзушылық болып саналады. Еркін күресте аз. Бірақ саусақтарыңызды ұстап, сындыруға болмайды. Сіз аяғыңызды баса алмайсыз. Қыздар жеңу үшін шаштарын алады. Менің тәжірибемде спортшылар тыйым салынған техниканы қолданған кезде қатты жарақат алды", - деп түсіндіреді Ксения Дробина.

Ксения Александровна сондай-ақ турнирге Қазақстанның барлық мықты балуандары қатыспайтынын, кейбір қатысушылар ақылға қонымды себептермен босатылғанын айтты.

"Көптеген мықты спортшылар бұл жарыстардан босатылды, өйткені олар тек Қазақстан Республикасы кубогынан оралды. Бірақ, негізінен, турнир жақсы өтуде, еңбек сіңірген шеберлер, халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері өнер көрсетуде. Барлығы жеңіс үшін күресуге келді. Қолынан келгендердің бәрі келді", — деп жалғастырады Бас судья.

Татамиге Қытайдан, Қырғызстаннан, Ресейден, Беларусьтен, сондай-ақ Қазақстанның барлық облыстарынан және Астана, Алматы және Шымкент қалаларынан 600-ге жуық балуан шығады.

Қатысушылардың бірі жарысқа Солтүстік Қазақстан облысынан келді. Николай Хабко Петропавлдың өкілі. Бұл қиын, бірақ әсерлі спорт түріне ол ата-анасының арқасында келді.

"Спортта мен 14 жастан бастап, қазір 23 жастамын. Бұл Спорт ұнайды, өйткені бұл эмоциялар мен адреналин. Мен халықаралық жарыстарға қатыстым, ақпан айында ересектерден Қазақстан чемпионы атандым. Енді тек әрі қарай және одан да көп. Мен ертең 72 келі салмақ дәрежесінде күресемін", - дейді спортшы.

Айтпақшы, осы біріншілікке қатысушылар үшін жеңістен моральдық қанағаттанудан басқа тағы бір ынталандыру 18 миллион теңге көлеміндегі жүлде қоры болады. Бірінші орын алғандар 300 мыңнан, екінші орын үшін 200 мыңнан, үшінші орын үшін 100 мың теңгеден алады.

Өткен жылы турнир Қарағандыда да өтті, бірақ оған 400-ге жуық балуан қатысты. 

Анықтама үшін, Нұркен Әбдіров 1919 жылы Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының № 5 ауылында дүниеге келген. 1939 жылы Қарағанды аэроклубын бітіргеннен кейін әскер қатарына шақырылды. 1941 жылы Қ.Е. Ворошилов атындағы Чкалов әскери-авиациялық ұшқыштар мектебін (Қазіргі и. с. Полбин атындағы Орынбор жоғары әскери-авиациялық ұшқыштар училищесін) бітірген.

Ол бірден 808 авиадивизияның 267 шабуыл полкіне майданға жіберілді, оның 11 ұшқышына Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Олардың біріншісі Нұркен Әбдіров болды.

1942 жылы 19 желтоқсанда біздің жерлесіміз өзінің радио атқышы А. Комиссаровпен бірге 17-ші жауынгерлік миссиясын орындап, өзінің шыңын өлместікке жеткізді.

1958 жылы Қарағандыда Нұркен Әбдіровке ескерткіш орнатылды. 1943 жылы қала көшелерінің бірі оның есімімен аталды. Алматыда да ұшқышқа ескерткіш бар. 2002 жылы Қарағандыда орналасқан ҚР Қорғаныс министрлігінің авиабазасына батырдың аты берілді.

Айтпақшы, соғыс жылдарында қарағандылықтар жинаған қаражатқа "Нұркен Әбдіров" ұшағы салынып, майдандық авиациялық бөлімге берілді.

Материалда автордың және спорт басқармасының суреттері қолданылған