vk
facebook
twitter
ok
mail.ru
instagram
youtube
Басты бет
Хабарландырулар
Ауа райы
Медиа
Анықтамалық
Оқиғалар лентасы
- Трансжиры в сладостях и выпечке будут определять по единому стандарту в Казахстане
- Когда был представлен складной iPhone Duo и в чем его особенности?
- В Темиртау обещают сохранить мозаику на здании бывшего Дворца пионеров
- Прогнозы о росте цен на бензин прокомментировали в Минэнерго
- Ермаганбет Булекпаев встретился с новым епископом Карагандинской католической епархии
- Благоустройство сквера перед акиматом Темиртау за 1,5 млрд теңге почти завершили
- В МЧС рассказали, что грозит водителям за перекрытый проезд пожарных машин
- В Карагандинской области отремонтировали 643 километра дорог
- Жители Кунгея бьют тревогу: люди вынуждены выживать в условиях, далёких от современного города
- Отопительный сезон в Казахстане проходит в штатном режиме — Ерлан Аккенженов
- Запах, неисправный котёл и угарный газ: о чём важно помнить в отопительный сезон
- В Ботакаре обустраивают территорию будущего экопарка
- Повысят ли тарифы на коммуналку в Казахстане – ответ главы Минэнерго
- Казахстанцы смогут подтвердить или опровергнуть факт вакцинации через SMS
- Электричество в Темиртау подорожает почти вдвое? Что обсуждали на общественных слушаниях
- «Цифровой апокалипсис» 17 ноября: стоит ли беспокоиться казахстанцам и закупать продукты
- Новые правила пенсионных выплат для казахстанцев за границей предложили ввести в Казахстане
- Новая страница жизни: осужденная женщина получила условно-досрочное освобождение в Карагандинской области
- Более 300 тысяч кодов маркировки для БАД нанесли в Казахстане
- Сорвал цепочку с шеи: подозреваемого в грабеже пожилой женщины задержали в Караганде
- Какие переводы на карту могут привлечь внимание налоговых органов в Казахстане
- 11 ноября: День энергосбережения, исторические события и известные имена
- Дождь, мокрый снег и гололёд: какая погода ожидается в Караганде и области 11 ноября
- Нацбанк назвал первые проекты для токенизации в Казахстане
- В Казахстане усилят контроль за продажей лекарств: новые меры планируют ввести с 2027 года
- Приложение для выявления пожарных рисков в домах тестируют в Казахстане
- Более 300 голов скота разыскали полицейские в Карагандинской области
- Объемы модернизации коммунальных сетей увеличили в 2,2 раза в Казахстане
- Медсправка для водителей уйдет в цифру: результаты осмотра будут передавать автоматически
- Юные историки Карагандинской области привезли шесть наград с республиканского конкурса
- 6,5 трлн тенге из Нацфонда на «Народную стройку»: Токаев назвал главное требование к членам комиссии
- Упрощение шенгенских виз для казахстанцев: на какой стадии находятся переговоры
- Контейнерная площадка стала яблоками раздора
- Будущих юристов Караганды будут готовить при участии судебной системы
- Историческая стройка на благо всего общества – президент подчеркнул значение проекта «Народная стройка»
- Полиция напоминает о недопустимости преследования
- Шоколадные конфеты с национальным орнаментом принесли студенту из Темиртау серебро международного чемпионата
- Караганда встретила первый снег: в городе зашуршала техника
- Глава государства поддержал проект «Дала орманы»
- Казахстанских врачей обяжут по-новому составлять графики приема пациентов
- Токаев: Пришло время обновить орфографический словарь
- SITA представила eWAS+: приложение для пилотов, объединяющее метеоданные и информацию о полёте для поддержки принятия решений
- Цифровой теңге могут использовать для соцвыплат в Казахстане
- Более 70% первоклассников в этом году пошли в классы с казахским языком обучения – президент
- Орталық сайлау комиссиясы 2026 жылғы 29 қарашаға мәслихаттар депутаттарының кезектен тыс сайлауын тағайындады
- Центральной избирательной комиссией на 29 ноября 2026 года назначены внеочередные выборы депутатов маслихатов
- Подозреваемая в краже денег с банковской карты пенсионера установлена в Карагандинской области
- Пять лет в кругу поэзии: литературная гостиная «Поэтические кружева» отметит юбилей в Сарани
- Жители аула Майозек потеряли покой из-за золотоискателей
- Детектив с музыкальными паузами: в Караганде прошла премьера «Мышеловки»
- Новая служба заработает в поликлиниках Казахстана в ближайшие годы
- В Темиртау убирают улицы после снегопада
- Жители просят асфальт, власти предлагают грейдер: ситуация вокруг дороги в Карагандинской области
- Три сотни литров нелегального алкоголя и табака: в Темиртау пресекли работу подпольной торговой точки
- Молодые аналитики предложили решения для развития Карагандинской области
- Карпаччо, лосось и брауни: карагандинский преподаватель завоевала серебро на конкурсе в Турции
- Встреча учащихся с представителями правоохранительных органов состоялась в Караганде
- «Бірлік – Таза Қазақстан үшін»: около двух тысяч человек вышли на благоустройство посёлка Молодёжного
- Программа «Народная стройка» кардинально преобразит облик нашей страны и повысит качество жизни граждан
- Уважаемые жители и гости Карагандинской области! Департамент по чрезвычайным ситуациям сообщает
- Құрметті Қарағанды облысының тұрғындары мен қонақтары! Төтенше жағдайлар департаменті хабарлайды
- Аким Карагандинской области Ермаганбет Булекпаев встретится с жителями Шетского района
- Цифровые технологии, наука и страницы истории: чем примечательно 10 ноября
- На Карагандинскую область придут дождь, снег и гололёд: прогноз на 10 ноября
- Зарплатные налоги в Казахстане начнут рассчитывать в один клик
- Производство лекарств в Казахстане выросло почти на четверть
- Ради зеленого будущего объединились члены Халық Кеңесі и жители Карагандинской области
- Президент анонсировал проведения ряда крупных спортивных событий в Казахстане в 2027 году
- Карагандинцы пожаловались на отсутствие остановочных павильонов на улице Муканова
- Капитан «Шахтера» раскрыл планы на новый сезон после возвращения в КПЛ
- Национальные мотивы и эксперименты: в Караганде открыта выставка работ Мадихана Калмаханова
- Более 2 млн пациентов обеспечивают лекарствами через «СК-Фармация»
- «Шахтёр» хочет подписать кандидата в сборную Казахстана
- Карагандинская гимнастка вышла в финал юношеской Олимпиады
- Білім беру саласының өзекті мәселелері талқыланды
- «Qarmet» еңбек ұжымымен өндіріс саласының өзекті мәселелері талқыланды
- Услуги для лиц с инвалидностью: что изменилось
- В Караганде в ДТП пострадали три человека
- Будущее уже здесь: каждая третья крупная компания в мире назвала ИИ-агентов перспективной технологией в сфере кибербезопасности
- TikTok повышает эффективность модерации: в Казахстане удалено более 1,3 млн видео за второй квартал 2026 года
- Ещё 11 новых автобусов вышли на маршруты в Караганде
- Более тысячи человек с инвалидностью нашли работу в Карагандинской области
- В Караганде выписывают всех госпитализированных после футбольного турнира пациентов
- Цифровая пробация помогает устанавливать местонахождение разыскиваемых лиц в Карагандинской области
- Спасатель из Карагандинской области завоевал семь золотых медалей на Кубке Евразии
- Порядок получения справки о несудимости изменят в Казахстане
- Каждый пятый руководитель медорганизации в Казахстане провалил аттестацию
- Жизнь в деталях: карагандинцев приглашают на фотовыставку «Ничего особенного»
- Правила выезда на ПМЖ за границу изменили в Казахстане: что нужно знать
- Два эпизода кражи телефонов раскрыли в Караганде
- В помощь четвероногим: в Караганде прошла ярмарка «Баражка»
- Репосты и публикации в соцсетях: за какие из них грозит уголовная ответственность в Казахстане
- Головкин обсудил с главой МОК подготовку к Олимпиаде-2028
- В Абае муж ранил ножом супругу
- Стало известно, когда лекарства начнут поступать в больницы Казахстана в 2027 году
- Карагандинцы завоевали четыре медали на чемпионатах мира по самбо и ММА
- КАЗТЕСТ в Казахстане: когда пройдет тестирование и кому понадобится сертификат
- В Осакаровке при поддержке государства откроется ветеринарная клиника
- Өнеркәсіп әлеуетін арттыру – экономикалық дамудың негізі
- Сколько зерна, картофеля и овощей собрали в Карагандинской области
- Многопрофильную университетскую больницу построят в Караганде
- В Карагандинской области усилили контроль за ценами на продукты
- Девушка пострадала при пожаре в многоэтажке Темиртау
- Геннадий Головкин встретился с казахстанскими спортсменами на Олимпиаде в Дакаре
- В Караганде появится новый центр детской реабилитации
- Казахстан и мир: самые интересные события 9 ноября
- 200 новых промышленных предприятий запустят в Казахстане в этом году
- Продажи алкоголя падают в Казахстане: какие напитки теряют популярность
- Волонтеров привлекут к защите водных объектов Казахстана
- Фарминспекцию по контролю за ветеринарными препаратам создадут в Казахстане
- Систему управления запасами критически важных металлов создадут в Казахстане до конца 2026 года
- Прибыль банков Казахстана снизилась на 11,6%
- Кто в Казахстане зарабатывает больше миллиона теңге
- Каждое четвертое зарегистрированное лекарство в Казахстане — отечественного производства
- 84% лекарств для казахстанцев на 2027 год уже закупили
- Число аптек в Казахстане превысило 10 тысяч — Минздрав
- Зарплата каждого третьего спортивного тренера в Казахстане выросла на 30%
- Более 130 тысяч лошадей в Казахстане отслеживают с помощью спутников
- Казахстанцы нарастили вклады в иностранной валюте
- Казахстанцам стали выдавать меньше кредитов
- Июнь стал самым популярным месяцем для свадеб в Казахстане
- Экспорт готовой продукции из Казахстана вырос на 18%
- Шесть заводов по глубокой переработке зерна запустят в Казахстане до 2029 года
- Почти 22 тысячи молодых казахстанцев трудоустроены по программе молодежной практики
- Казахстанцы стали реже болеть туберкулезом
- Казахстанские производители мороженого побили рекорд по объемам выпуска
- Строительство 10 водохозяйственных долгостроев возобновляют в Казахстане
Сауалнама
- Әрине. Ол қазірдің өзінде қалтасын айтарлықтай ұрады;(1108)
- Мен айырмашылықты сезбедім/а(1424)
Қарқаралыдағы Құнанбай қажы мешіті: Қазақстанның рухани нышаны және тарихи мұрасы
Сурет: visitqaraganda.kz Теңіз деңгейінен 860 метр биіктікте, Қарқаралының батыс бөлігінде, Тоқтар Әубәкіров пен Құнанбай қажы көшелерінің арасында Орталық Қазақстанның ең маңызды сәулет және рухани құрылыстарының бірі — Құнанбай Өскенбаев мешіті тұр, деп хабарлайды Тілші ekaraganda.kz.
1849 жылы Ұлы Абайдың әкесі Құнанбай Өскенбайұлының қаражатына салынған бұл мешіт Қарқаралыда Тұңғыш және Қазақстанның солтүстік өңірлеріндегі ең көне мешіттердің бірі болды. Ғимарат жергілікті орманнан тұрғызылған, екі қабатты және шығыс және дәстүрлі қазақ сәулетінің элементтерін біріктірген.
Сол жылдары Құнанбай Қарқаралы уезінің аға сұлтаны болған және тарихшылардың айтуынша, дәл осы жерде Қарқаралыда болашақ ойшыл және ақын Абайдың балалық шағы өткен.
Мешіт ұзақ уақыт бойы жергілікті мұсылмандардың рухани өмірінің орталығы болып қала берді. Мұнда олар Құранға сабақ берді, намаз оқыды, мейірімділікке, төзімділікке және көршілеріне құрметке тәрбиеленді. Алайда, кеңес дәуірінде ғимарат қайғылы тағдырға тап болды: 1920 жылы мұнара қирады, ал құрылымның өзі пионерлер сарайына, қоймаға айналды және соңында қараусыз қалды.
Ғибадатхананың қайта жандануы
Тек 1980 жылдары мешітті қалпына келтіру басталды. 1991 жылы Қазақстан тарихы мен мәдениеті ескерткіштерін қорғау және қалпына келтіру жөніндегі өндірістік бірлестіктің мамандары қайта құруды аяқтады, содан кейін мешіт діндарларға есігін айқара ашты.
Бүгінде ол Қазақстанның киелі нысандарының тізіміне енгізілген және өңір тұрғындары үшін де, басқа елдерден келген қонақтар үшін де қажылық орны болып табылады.
Қарағанды облысының бас имамы Естай Әбдіғали:
"Қарқаралыдағы Құнанбай қажы атындағы мешіт-Орталық Қазақстандағы ең көне мешіттердің бірі. Оны көрнекті қоғам және дін қайраткері, Абайдың әкесі салған. Бұл жай ғана сәулет ескерткіші емес, сенім, руханият және ұрпақтар сабақтастығының символы".
Бүгін мұнда жұма және мерекелік намаздар, Құран сабақтары және рухани-ағарту сабақтары өтеді. Аудандық имам Митератбек Кублайхановтың айтуынша, мешітке күн сайын 20 адамға дейін барады, ал жұма намазына 150-ге жуық сенуші жиналады.
Тарихтың алғашқы имамдары мен ұмытылған беттері
Қарқаралы өлкетанушысы Еран Мұстафин 28 жылдан астам уақытын туған өлкенің тарихын зерттеуге арнап, 14 кітап жазды, оның ішінде Құнанбай мешіті мен оның алғашқы имамдары туралы еңбектер бар.
Ол мұндағы алғашқы имам Хасан (Хасен) ахун Сейфуллин болғанын, оны Құнанбайдың өзі тағайындағанын айтады. Саратовтың тумасы, қазан медресесінің түлегі, ол құрметті рухани қайраткер және оқытушы болды. Хасан ахун Тобольскіде ұлы химик Дмитрий Менделеевтің әкесі Иван Павлович Менделеевпен бірге татар тілінен сабақ бергені белгілі.
Имам қала тұрғындары арасында үлкен құрметке ие болды, балаларды сауаттылыққа үйретті және бай кітапханасы болды, оның кітаптарын тарихшылардың пайымдауынша, Абайдың өзі де оқыды. 1881 жылы Хасан ахун қажылыққа барып, Қызыл теңіздің жағасындағы Джидда қаласында қайтыс болды.
Одан кейін мешітте тағы алты имам қызмет етті. Қуғын — сүргін жылдарында ғимарат өзінің діни маңыздылығын жоғалтты-ол жабылды, ал Хасан ахунның ұлы Мерхайдар Сейфуллин намаз оқуды жалғастырды.
Уақыттың сақталған рухы
"Көптеген жылдар бойы ізденістен кейін мен мешіттің мұнарасына тәж киген түпнұсқа жарты айды таптым", — дейді Еран Мұстафин. — Ол сынықтарға тапсырыла жаздады, бірақ қазір тоғызыншы жыл бойы ол менде сақталып келеді. Адамдар бұл артефактіні көруге келеді".
Тарихшы сонымен қатар қазіргі заманғы мешіт ғимаратының іс жүзінде жаңа екенін атап өтті. Ол кезде ескісі толығымен қирап, қазіргі құрылым мұрағат деректері мен ескі фотосуреттерден кейін қалпына келтірілді.
Әке мен баланың символы
Бүгін мешіттің жанында мүсінші Сәкен Дәулетбаев жасаған "Абай және Құнанбай" мүсіндік композициясы орнатылды. Ескерткіштің биіктігі төрт метрден асады. Автор әкесінің медреседен оралған жас Абайды кездестірген сәтін бейнелеген. Композиция ұрпақтар сабақтастығы мен рухани тәлімгерлікті бейнелейді.
Болашаққа көзқарас
Құнанбай қажы мешіті-тарихи құндылық қана емес, Қарқаралы рухани өмірінің тірі орталығы. Мұнда Құран оқуды үйретеді, әңгімелер мен ақиқат сабақтарын өткізеді. Мешіт имамы егер демеушілер табылса, болашақта медресені ашу жоспарланғанын айтады.
"Бүгінде Құнанбай мешіті-сенім тарихпен байланыстыратын орын. Ол бізге тамырлар, ата — бабалар алдындағы жауапкершілік және рухани мұраны сақтау қажеттігі туралы еске салады", - деп атап өтті имам Митератбек Кублайханов.
Қарқаралы қаласындағы Құнанбай қажы мешіті-өткенді еске алу және болашақ ұрпақ үшін рухани шамшырақ.
