Қазақстан халықтың жомарттығы бойынша рейтингте ТОП-30 елдің қатарына енді

Бұл рейтингті Charities Aid Foundation (CAF) халықаралық ұйымы құрайды. Word Giving Report — 2025 баяндамасында ұйым сарапшылары адамның жомарттығына, мұқтаж жандарды қаржылық және материалдық емес қолдауға әсер ететін барлық факторларды бағалады.

Жомарттық деңгейін бағалау үшін CAF тапсырысы бойынша әртүрлі мемлекеттердің әлеуметтанушылары 101 елде әлеуметтанулық зерттеулер жүргізді.

CAF сарапшылары есептеген қайырымдылықтағы жомарттықты анықтаудың негізгі көрсеткіші — адамның табысынан қайырымдылық қайырымдылықтың орташа үлесі. Сауалнамаларға Қазақстан тұрғындары да қатысты. ҚР-да адамдар табысының 1,2% -. қайырымдылыққа жұмсауға дайын екені белгілі болды. Осы көрсеткішпен Қазақстан рейтингте 30-шы орынды иеленді. Қазақстандықтардың жомарттық деңгейі дамыған елдер — АҚШ, Ұлыбритания, Германия, Нидерландыға қарағанда әлдеқайда жоғары болды.

CAF зерттеулері айқын тенденцияны анықтады: табыстан түскен қайырымдылық жарналарының үлесі бұл кірістер аз мемлекеттерде едәуір көп. Сондықтан рейтингтің алғашқы бестігінде бірден Африканың төрт елі — Нигерия (табыстың 2,8%), Египет (2,5%), Гана (2,2%) және Уганда (2%) болды. Ең Жомарт тұрғындары бар мемлекеттердің қатарына Қытай да кірді, олардың азаматтары табысының 2,2% қайырымдылыққа береді.

Елдердің рейтингіне numbeo халықаралық порталының орташа номиналды жалақы туралы деректері қосылды. Ең жоғары жалақысы бар мемлекеттер жомарттық бойынша рейтингтің ең төменгі деңгейіне жеткені белгілі болды. Мысалы, Германия 0,4% көрсеткішімен соңғы орынға ие болды. Орташа номиналды жалақысы бойынша әлемде бірінші орында тұрған Швейцария жомарттықпен 76-шы орында болды: бұл елдің азаматтары табысының 0,7% -. ғана қайырымдылыққа береді.

Мұндай диспропорция статистикалық қате емес, зерттеушілер бірінші жылдан бері байқап келе жатқан қайырымдылық тренді. Көрсеткіштерді салыстырайық: Африкада ақша беретін немесе ерікті адамдар халықтың 72%, Еуропада — 59%, Солтүстік Америкада — 56% құрайды. Азияда бұл көрсеткіш дамыған Еуропа мен Америка елдеріне қарағанда көбірек: 69%. Жалпы әлемде қайырымдылыққа ақша мен уақыт бөлетін адамдардың үлесі 64% құрайды.

Зерттеушілер барлық донорларды қайырымдылық бағыттары бойынша үш түрге бөледі. Донорлардың шамамен 38% - ы ақшаны тікелей мұқтаж адамдарға аударады, 36% - ы қайырымдылық қорларына қаражат бөледі, 25% - ы діни мекемелерге ақшамен көмектеседі. Азия елдерінде донорлардың ең көп үлесі-44% — қайырымдылық ұйымдары мен қорларға ақша беруді жөн көретін адамдар мен компаниялар. Қаражатты тікелей мұқтаж адамдарға беру немесе еріктілердің үлесін Азия елдерінен келген донорлардың 42% таңдайды. Айта кетейік: бұл сауалнамада бір респондент бірнеше жауап нұсқаларын таңдай алады.

Қайырымдылық әртүрлі және оның мақсатты топтары бір-бірінен өте ерекшеленеді. CAF мамандары өз есебінде респонденттер үшін ең маңызды бес мақсатқа жауап береді. Азияда қайырымдылық жасаушылар үшін негізгі жұмыс тобы кедейлер болып табылады: респонденттердің 36% - ы дәл осы санатқа көмектесетінін көрсетті. Екінші орында Азия елдерінен келген донорларда гуманитарлық көмек бар, бұл туралы респонденттердің 34% - ы атап өтті. Қайырымдылық алушылардың бестігіне балалар, қарттар мен діни ұйымдар да кірді.

Бай және кедей елдердегі мақсаттардың таралуы қаншалықты ерекшеленетіні қызық. Мысалы, Африкада қайырымдылық респонденттерінің 43% - ы діни ұйымдарға көмектеседі. Бұдан кейін балалар, кедейлер, қарттар, мүмкіндігі шектеулі адамдар келеді. Еуропада бірінші орынды балалар мен жастар ұйымдарының гуманитарлық көмегі мен қолдауы бөледі. Осы екі санатқа респонденттердің үлесі бірдей болды: әрқайсысы 27%. Еуропалық мемлекеттерден сұралғандардың төрттен бірі қайырымдылық ұйымдары мен кедейлерге көмектесетінін хабарлады, тағы 22% жануарларды қорғауға ақша аударатынын айтты. Солтүстік Америкада жұмыс топтары арасында бірінші орында баспанасыздар, ал екіншісін қарттар мен жастар ұйымдары бөлісті.

Қайырымдылықтың да проблемалары бар. Қаржыландырудың жеткіліксіздігімен байланысты жалпы проблемалардан басқа, ҚР-да халықтың және қайырымдылық жасаушылардың жарналарды бөлетін қорлар мен ұйымдарға сенімсіздік деңгейінің артуы байқалады.

Елдегі қайырымдылықтың беделін түсіруге қорлардың қаражатын ұрлау туралы жоғары қылмыстық істер әсер етті. Бұл бірінші сатыдағы сотта 3,5 млрд теңге — biz birgemiz Qazaqstan 2030 қорының қаражатын жымқырғаны үшін кінәлі деп танылған Перизат Қайрат деле туралы ғана емес. Алматыда "MM Travel" компаниясының басшысы және блогер Ілияс Сариев қатысқан ірі алаяқтық туралы" Қазақ Робин Гуд " процесс бойынша процесс жалғасуда.