Моноқалаларды дамыту: Олжас Бектенов Саран қаласында кеңес өткізді

Естеріңізге сала кетейік, Қарағандыдағы "Аманат" сарайында өткен семинар-кеңеске еліміздің моноқалаларының барлық әкімдері, бірқатар республикалық мемлекеттік органдардың вице-министрлері қатысып, осындай қалаларды дамытудың жаңа тәсілдері мен жоспарларын нақты мысалдармен талқылады.

Бүгін Олжас Бектенов Saran индустриялық аймағында болып, кейін кездесу өткізді, онда Ұлттық экономика вице-министрі Бауыржан Омарбеков, Қарағанды өңірінің әкімі Ермағанбет Бөлекпаев, сондай-ақ Павлодар облысының әкімі Аян Бейсекин сөз сөйледі.

Қазіргі уақытта Қазақстанда бір жарым миллионға жуық адам тұратын 20 моноқала бар. Бауыржан Омарбеков олардың үлесіне өнеркәсіптік өндіріс көлемінің үштен бірінен астамы тиесілі екенін атап өтті. Ал Президенттің 2024 жылғы Қазақстан халқына моноқалалардың экономикасын әртараптандыру жөніндегі Жолдауын іске асыру шеңберінде әлеуметтік-экономикалық дамуға талдау жүргізілді. Сарани тәжірибесі ескерілді-ол индустриалды аймақ пен жеңілдетілген несиелеудің арқасында моноқала мәртебесінен шықты. Сондықтан моноқалалар үшін басым шаралар айқындалды: бұл инженерлік және әлеуметтік инфрақұрылымды жаңғырту, өсудің жаңа драйверлерін айқындау, it, АӨК, туризм, ғылым саласындағы инвестициялық жобаларды іске асыру, көлік дәліздері бойындағы сервистік қызметті дамыту, индустриялық және шағын өнеркәсіптік аймақтарды қалыптастыру.

"Жаңа өндірістік қуаттарды орнықты жүктеуге бағытталған отандық өндірушілермен ұзақ мерзімді келісімшарттар мен офтейк-келісімдер тетігін одан әрі дамытуға және қолдануға ерекше назар аударылды", - деп атап өтті Бауыржан Омарбеков.

Ол сондай-ақ 2025-2033 жылдарға Қазақстанда моноқалалар экономикасының өсуін қамтамасыз етуге арналған инвестициялық жобалар жоспарланғанын айтты. Бұл жобалар тау-кен металлургия және химия өнеркәсібі, құрылыс индустриясы, агроөнеркәсіптік кешен, энергетика және басқа да салаларды қамтиды. Елімізде жалпы құны 6,2 триллион теңге болатын 47 жобаны іске асыру жоспарлануда.

Кездесуде сөз сөйлеген Ермағанбет Бөлекпаев Қарағанды облысының экономикалық дамуы туралы айтты. Ол аймақта төрт моноқала бар екенін және бұл республикадағы ең көп Сан екенін еске салды. Іскерлік және инвестициялық қызмет өсуде және бұл жалпы экономикаға оң әсер етеді.

"Облыстың жалпы өңірлік өнімі 2024 жылы тоғыз триллион теңгеден асты, оның 45% - ы өнеркәсіп. Бұл өнімнің жартысынан көбі моноқалаларда өндіріледі-51,2%. Моноқалаларды әртараптандырудың бірінші кезеңінде-сол кезде бесеуі болды-өңірдің жетекші университеттерімен бірге ғылыми зерттеулер жүргізілді, даму перспективасы әзірленді. Нәтижесінде Qarmet өндірісімен үш моноқала Қарағанды агломерациясын дамыту құрамына енді. Біз Балқаш қаласын "Қазақмыс"өндірісімен жеке кешенді жоспар бойынша дамыта бастадық. Үкімет тұрақты жұмыс орындары мен салық түсімдерін қамтамасыз ететін жобаларды қолдады – моноқалалардың әлеуметтік бағдарламаларын іске асыру мүмкіндігі артты. Қолданыстағы және салынып жатқан өндірістерді қолдаудың, индустриялық аймақты дамытудың арқасында Саран экономикасы әртараптандырылып, қала моноқалалар құрамынан шығарылды. Қала облыстық бюджет донорлары санатына көшті. Жаңа өндірістерде жұмыс істейтін жұмысшыларды тұрғын үймен қамтамасыз ету басталды. Мұнда 22 көпқабатты үй қалпына келтірілді. Оның бесеуі бюджеттен, 17 – і өз қаражаты есебінен. Шағын аудандарды абаттандыру бойынша жұмыстар жүргізілді, жолдар мен аулалар жөнделді, демалыс және серуендеу орындары жаңартылды. Көшелерді жарықтандыру жалғасуда", - деді Ермағанбет Бөлекпаев.

Моноқалалардың бәсекелестік артықшылықтарын ескере отырып, Қарағанды облысында олардың қарқынды даму құралдары анықталды, деп жалғастырды өңір басшысы. Мысалы, биыл Қарағанды мен Сарандағы үш шағын өнеркәсіп аймағының құрылысы аяқталады. Теміртауда "Қармет Сервис" базасында ауданы 20 мың шаршы метр шағын өнеркәсіптік аймақ құрылады.

"240 МВт дейін электр энергиясын өндіретін Шахтинск жылу электр орталығы базасында жаңа бу-газ қондырғысын салу бойынша МЖӘ жобасын іске асыруды жоспарлап отырмыз. Бұл жоба қала экономикасының құрылымын өзгертеді. Біз қуаттылықты арттыру арқылы жаңа жобаларға инвесторларды тарта аламыз. Qarmet-пен бірге Моноқалаларды одан әрі дамытуға бағытталған құны 218 миллиард теңге болатын 22 жобаны анықтадық. Оларды іске асыру мақсатында жер учаскелері беріледі, инфрақұрылым тартылады. Бұл мыңға жуық жұмыс орнын ашады", - деп бөлісті Ермағанбет Бөлекпаев.

Облыста туризмді дамыту есебінен Балқаш экономикасын әртараптандыру жоспарлануда, деп жалғастырды өңір басшысы. Көл жағалауын жақсарту және жыл сайынғы BalkhashTourFest фестивалін өткізу туристер санын орта есеппен 10-15% - ға арттырды. Ал туристерге қызмет көрсететін шағын және орта бизнес нысандарының саны жыл сайын өсуде – өсу көрсеткіші 10% - дан асады. Алдағы үш жылда Балқаш аумағында пәтерлері, нөмірлік қоры және виллалары бар жаңа қонақ үй салынады. Жыл соңына дейін қала әуежайы қайта жаңғыртылуда, деп атап өтті Ермағанбет Бөлекпаев.

Аян Бейсекин Екібастұз мысалында моноқалалардың дамуы туралы айтып берді, ал Олжас Бектенов бұл қаланың экономикасының өсуі мен әртараптануының тұрақты серпінін атап өтті: мұнда ол 800-ден астам жұмыс орнын құра отырып, құны 138,4 миллиард теңге болатын ферроқорытпа зауытының құрылысын іске қосуды және индустриялық аймақты қалыптастыруды атап өтті.

"Қазір Екібастұз әртүрлі экономикалық құрылымы бар көпсалалы қалаға айналуда-бұл оның мәртебесін маңызды емес етеді: қазіргі заманғы стандарттарға сәйкес келетін жаңа инфрақұрылымдық саясатты құру жөніндегі жұмысты күшейту қажет. Тұтастай алғанда, біз моноқалаларды "жасыл" технологиялар, цифрлық инфрақұрылым немесе креативті экономика болсын, жаңа мүмкіндіктердің өсу және шоғырлану нүктелері ретінде қарастыруымыз керек. Олар шағын қалаларда болашақ индустриясының қалай құрылып жатқанына мысал бола алады және болуы керек. Моноқалалардың экономикасын әртараптандыруға баса назар аудару керек, бұл олардың экономикасын көтеруге көмектеседі – және олар тізімнен шыға алады", — деп бөлісті Олжас Бектенов.

Фотосуреттерді баспасөз қызметі ұсынады
Қазақстан Премьер-Министрінің