Неліктен қазақстандықтар МӘМС-ке сенбейді

Пысықтау жоқ

Мақсұт Насибуловтың айтуынша, міндетті медициналық сақтандыру жүйесінің мақсаты сапалы медицинаға қол жеткізуді қамтамасыз ету болды, бірақ қазір онда көптеген кемшіліктер бар, тиісінше – халық тарапынан шағымдар.

"Миллиондаған азаматтар (әр түрлі бағалаулар бойынша — 2-ден 4 миллионға дейін адам) сақтандырылған мәртебеден тыс. Бұл әсіресе өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға, бейресми жұмыспен қамтылғандарға, студенттерге, уақытша жұмыссыздарға, мигранттарға қатысты. Бұл топтарды есепке алу және қамту тетіктері толық пысықталған жоқ, - деп жалғастырды ол. - Азаматтар әрқашан не үшін төлейтінін, қандай қызметтер қажет екенін және МӘМС арқылы медициналық көмекті қалай алуға болатынын түсінбейді. Көбісі тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне (ГОМБП) не кіретінін, ал МӘМС — ке не кіретінін ажыратпайды".

Бұдан басқа, нақты ұсынылатын медициналық қызметтер МӘМС тізбесінде мәлімделгенге сәйкес келмейді, деп сендірді спикер. Мысалы, күту уақыты, мамандардың болмауы, жабдықтың жетіспеушілігі. МӘМС аясындағы жоғары технологиялық көмек пен дәрі-дәрмектер бірқатар өңірлерде әлі де қолжетімді емес.

Оның сөздері МӘМС аясында өз емханаларына медициналық көмекке жүгінетін азаматтардың көптеген шағымдарын растайды.

"Мен жақында қарапайым емханаға бардым. Терапевтке талондар болған жоқ. Тек ол арқылы сіз басқа тар мамандарға жете аласыз. Сүзгіге жіберілді. Онда дәрігер сынақтарды тағайындап, аллергологқа жіберді. Мен дәрігерге бардым, бірақ диагностикаға арналған құрылғы сынған және қажетті талдау сәтсіз аяқталды. Диагноз әлі қойылған жоқ. Емдеу тағайындалды,-деді Өскемен қаласының тұрғыны Лариса Иконникова - дәрігер маған WhatsApp арқылы пациент жүгінген кезде не теретінін жіберді. Содан кейін Мен қорқып кеттім. Дәрігер өтініш парағында жазғанның Бәрін ол басынан алды. Онда ол менен бұл туралы сұрамаса да, менде операциялар мен жарақаттар болған жоқ деп жазылған. Менде олар болды, операциялар мен жарақаттар! Сондай-ақ, аллерголог менің ішім жұмсақ екенін көрсетті, бірақ маған ешкім қол тигізбесе де, тексермеді! Мұндай дәрігердің қабылдауы сізге қалай ұнайды?!».

Нәтижесінде әйел ақылы емханаға қабылданды. Тағы бір науқас айтты inbusiness.kz, эндокринологтың нұсқауы бойынша ол жылына екі рет екі сынақтан өтуі керек-гликатталған гемоглобинге және қандағы глюкозаның ағымдағы деңгейін анықтайтын қалыпты сынаққа. Бірақ емханадағы дәрігер-терапевт тек бір талдауға жолдама бере алатынын айтты. Тиісінше, екінші науқас үшін ол жеке медициналық зертханада төледі.

"Бұл ретте мен екі компанияда жұмыс істеймін және екеуінен де ӘМСҚ аударымдарым бар. Медициналық мекемелердің дәрігерлерінде пациенттер үшін айтылмаған лимит бар шығар", - деді ол.

Ал ШҚО Кәсіпкерлер палатасында еңбек шарты бойынша жұмыспен қамтылған ЖК-ны МӘМС жүйесіне аударым төлеушілерден алып тастау үшін ҚР заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізуге ұмтылу туралы шешім қабылданды.

"Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі кеңесте хабарлағандай, МӘМС қорын қалыптастыруға жеке кәсіпкерлер екі рет қатысады: жалдамалы қызметкерлер ретінде және бизнес субъектілері ретінде. Бұл ретте Қор қаражатын жалпы негізде пайдаланады",-деді ШҚО Кәсіпкерлер палатасының баспасөз хатшысы Надежда Иванченко.

"Құбыжық және ақша жегіш"

Мақсұт Насибуловтың пікірінше, сақтандырылушылардың лицензиясы, аккредитациясы бар және әлеуметтік медициналық сақтандыру қорымен шарт жасасқан медициналық қызмет көрсетушілер арасында медициналық ұйымды таңдау еркіндігі жоқ.

Оған Мәжіліс депутаты Бақытжан Базарбек қайталайды, ол ӘМСҚ-ны ешкім бақыламайды және ол алып қаражатты өз бетінше басқарады деп мәлімдеді, сондықтан азаматтарды медициналық ұйымдарға олардың қатысуынсыз мәжбүрлеп бекіту схемалары және "денсаулық сақтау министрлігінің бұйрығы деңгейінде алаяқтық фактілерін жасыру"идеялары дүниеге келді. Ол қорды "құбыжық және ақша жегіш"деп атады. Айта кетейік, бірнеше күн бұрын Бақытжан Базарбекті қазіргі кездегі ӘМСҚ өзара іс-қимыл жүйесі мен ҰОС кезіндегі концлагерьлер арасында параллель жүргізгені үшін жеке медициналық клиникалар сотқа бергені туралы ақпарат пайда болды. Жоғары аудиторлық Палатаның қорда анықталған бұзушылықтар туралы қорытындысына сілтеме жасай отырып, мәжілісмен: МӘМС ақшасын қандай да бір қызметпен айналысуға құқығы жоқ медициналық мекемелерге бөлгенін атап өтті. Мысалы, "Салауат Астана" ЖШС және "Шипагер"ЖШС. Бірінші жағдайда 9 млрд, екінші жағдайда 7 млрд бөлінді, деді депутат.

"Сіз акушерлік лицензиясы жоқ медициналық мекемелердің босану ісімен айналысқанын елестете аласыз ба? - Бақытжан Базарбек таң қалды. - Бұл тек ҰОС жылдарында концлагерьлерде болды"…

Жеке меншік иелерін салыстыру ренжітті, бірақ бөлінген қаражат туралы айтылмаған фактілер. Қазақстанның жоғары аудиторлық палатасы әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының 2024 жылғы жұмысында елеулі бұзушылықтарды анықтады. Аудиторлардың мәліметінше, 28 млрд теңгеге 56 млн медициналық қызмет расталмаған. Азаматтарға бір мезгілде ақылы және тегін көлем немесе МӘМС шеңберінде — 4,2 млрд теңгеге 10 мыңнан астам қызмет көрсетілді. Жалпы шығын 34 млрд теңгеге бағаланады.

Мақсұт Насибұлов сонымен қатар МӘМС кемшіліктерінің қатарында inbusiness.kz қаражатты бөлуде ашықтықтың болмауы; артық төлеу немесе негізсіз есептен шығару; медициналық ұйымдардың өтемақы алуына қиындық туғызу; қызмет көрсету сапасының төмендігі, халыққа қосарланған жүктеме.

"Шын мәнінде, адамдар МӘМС-ке де, қосымша да, идея бойынша сақтандырумен қамтылуы тиіс қызметтер үшін де төлеуге мәжбүр болады. Бұл жалпы сақтандыру жүйесіне деген сенімге нұқсан келтіреді, - дейді Мақсұт Насибулов. - ЖСДП Қазақстандағы МӘМС жүйесі азаматтардың барлық санаттарын қамту тетіктерін жетілдіруді; қор қаражатын ашық басқаруды; медициналық қызметтердің тізбесі мен қолжетімділігін кеңейтуді; сақтандырылған тұлғалар үшін құқықтық кепілдіктерді; цифрлық инфрақұрылымды дамытуды және сапаны бақылауды қажет етеді деп санайды".

Заңнамадағы өзгерістермен көзделген МӘМС жүйесіндегі инновациялар: базалық медициналық көмектің бірыңғай пакетін енгізу, жүйенің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін МӘМС жүйесіне жарналарды есептеу үшін базаның жоғарғы шегін 10-нан 50 ЕТЖ-ға дейін арттыру, ресми тіркелген жұмыссыздар үшін ӘМСҚ-ға жарналарды төлеу бойынша шығыстарды жергілікті бюджеттерге жүктеу болады. Күтілуде. Келесі жылы жүйеге қосымша 1 миллионнан астам адам тартылады, олар қазір сақтандырылған мәртебеге ие емес.

ӘМСҚ ресми сайтының жедел деректері бойынша 16,6 млн-нан астам азамат сақтандырылған мәртебеге ие. Қорға түсетін түсімдер сомасы 2025 жылы 30 сәуірге 318 млрд теңгеден астам соманы құрап, тұрақты түрде артып келеді. 120 млн медициналық қызмет көрсетілді. ӘМСҚ – ға 274-тен астам өтініш келіп түсті, оның 8,4 мыңға жуығы-шағымдар.