Қазақстанда бизнес үшін салық есептілігінің мерзімдері қайта қаралды

Ақпан айында жобалық кеңсенің отырысы аясында қаржы секторында жаңа Салық нормаларын қолдануға байланысты 38 мәселе қаралды. Олардың 7-і мемлекеттік бюджет кірістері мен салықтық әкімшілендіруге әсерін ескере отырып, қосымша пысықтауға бағытталған. Талқылау қорытындысы бойынша үш мәселе түпкілікті шешімдер қабылдау үшін ағымдағы отырысқа шығарылды.

Бірінші мәселе ХҚЕС 17 халықаралық қаржылық есептілік стандартына көшуге байланысты сақтандыру компаниялары үшін корпоративтік табыс салығы бойынша салық жүктемесінің өсуіне қатысты болды.

Жаңа талаптарға сәйкес сақтандыру ұйымдары 2026 жылғы салық кезеңінде 4-ХҚЕС-тен 17-ХҚЕС-ке көшу кезінде пайда болған айырманы кірістерде (немесе шегерімдерде) көрсетуге міндетті. Бұл айырмашылық біржолғы сипатқа ие және 2026 жылғы қызмет нәтижелерін емес, алдыңғы кезеңдердегі (2023-2025 жылдар) жинақталған қаржылық әсерді көрсетеді.

Оның салық базасына қосылуы КТС сомасының айтарлықтай өсуіне әкеледі. Осыған байланысты Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі 2026-2028 жылдар аралығында салықты тең үлестермен төлеу мүмкіндігін қарастыру ұсынысын қолдады.

Бұл шара сақтандыру секторының салық салудың жаңа ережелеріне неғұрлым тегіс көшуіне бағытталған. Бұл ретте аванстық төлемдерді есептеу кезінде біржолғы әсердің кейінгі кезеңдерге әсері алынып тасталады.

Қазақстанның қаржыгерлер қауымдастығы бастамашылық еткен екінші мәселе факторингтік операцияларды қосылған құн салығынан босатуға қатысты болды.

Салық кодексінің алдыңғы редакциясында факторингтік және форфейтингтік операциялар, сондай-ақ банктік кепілдіктер мен кепілдемелер халықаралық тәжірибеге сәйкес ҚҚС-тан тікелей босатылды. Қолданыстағы кодексте факторинг қарызға жатқызылмаған және оған кредиттер үшін көзделген босату қолданылмайды.

Нәтижесінде факторингтік операцияларға ҚҚС салынады, бұл клиенттер үшін қаржыландыру құнын 16% - ға арттырады және осы құралдың тартымдылығын төмендетеді. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің мәліметі бойынша, Екінші деңгейдегі 23 банктің тек 4-і ғана факторингтік операцияларды жүзеге асырады.

АРРФР төрағасының орынбасары Олжас Қизатов агенттік бизнесті қаржыландыру құралы ретінде факторингтің дамуын қолдайтынын және осы операцияларды ҚҚС-тан босатуды ұсынатынын айтты.

Үшінші мәселе резидент .стердің бағалы қағаздармен жасалатын операциялардан түскен табыстарына салық салуға қатысты болды.

Қолданыстағы нормаға сәйкес, салық салудан босату Қазақстан қор биржасында бағалы қағаздарды сату кезінде резидент емес жеке тұлғалардың табыстарына қолданылады. Бұрын осындай жеңілдік заңды тұлғаларға да қатысты болған.

Инвесторлардың барлық санаттары үшін салық салудың тең шарттарын қалпына келтіру ұсынылады, бұл нарыққа қатысушылар шеңберін кеңейтуге және сауда-саттықтың өтімділігін арттыруға ықпал етеді.

Отырыс қорытындысы бойынша бұл ұсыныстар қолдау тапты.

Сондай-ақ көрсетілген қызметтер туралы мәліметтерді ұсынуды реттейтін Салық кодексінің 56-бабының 6-тармағына техникалық сипаттағы түзетулер қаралды.

Қолданыстағы нормаға сәйкес сумен жабдықтау, су бұру, кәріз, газ және электрмен жабдықтау, жылумен жабдықтау, қалдықтарды жинау, лифтілерге қызмет көрсету және тасымалдау қызметтерін көрсететін ұйымдар салық органдарына осындай қызметтер туралы мәліметтерді есепті тоқсаннан кейінгі айдың 10 - күнінен кешіктірмей электрондық нысанда ұсынуға міндетті. Бұл ретте норма жеке кәсіпкерлерге де қолданылмайды, олар да осы салаларда жұмыс істейді.

Талқылау қорытындысы бойынша бизнес субъектілерін тең қамтуды қамтамасыз ете отырып, ЖК қоса алғанда, барлық салық төлеушілерге талапты тарату туралы шешім қабылданды. Бір мезгілде міндетті мәліметтер тізбесінен бірқатар коммуналдық қызметтер (сумен жабдықтау, су бұру, жылумен жабдықтау, қалдықтарды шығару, лифтілерге қызмет көрсету) бойынша деректер алынып тасталды, өйткені бұл ақпарат мемлекеттік кірістер комитетінің ақпараттық жүйелерінде қамтылған.

Мерзімдер де қайта қаралды: 10-шы күннің орнына мерзім белгіленді — есепті тоқсаннан кейінгі айдың соңғы күні. Бұл бастапқы құжаттар негізінде деректерді қалыптастыруға және олардың дұрыстығын арттыруға мүмкіндік береді.