Қазақстанда зейнетақы жинақтарының мемлекеттік кепілдігі өзгереді: салымшылар нені білуі керек?

Экономист Айбар Олжайдың айтуынша, бұрынғы жүйеде мұндай кепілдіктің болуының өзіндік себептері болған.

Неліктен мемлекет бұрын кепілдік берген?

Бұған дейін қазақстандықтардың зейнетақы жинақтарын негізінен мемлекет басқарған болатын. Азаматтардың инвестициялау бағытын таңдау мүмкіндігі болмағандықтан, инвестициялық кірістің инфляциядан төмен болу қаупі де мемлекет өз мойнына алды.

Қазір жағдай өзгеруде. Азаматтардың өз жинақтарын жеке инвестициялық басқарушы компанияларға беру мүмкіндіктерін кеңейтуді жоспарлап отыр. Таңдау пайда болған жерде тәуекелдер үшін жауапкершілік азаматтың өзіне жүктеледі.

"Бұрын зейнетақы жинақтары тек мемлекеттің басқаруында болатын. Сондықтан мемлекет кепілдік берді. Енді зейнетақы жинақтарының 100% -. жеке басқарушы компанияларға беру мүмкіндігі қарастырылуда. Бұл жағдайда азамат саналы түрде тәуекелге барады. Жеке компания жоғары кірісті қамтамасыз ете алады, бірақ оның тәуекелдері де жоғары. Сондықтан мемлекет барлық тәуекелдерді жабуға кепілдік бере алмайды", - дейді ол.

Инфляция деңгейінен төмен кірістілік нені білдіреді?

Сарапшының айтуынша, басты мәселе номиналды емес, жинақтардың нақты кірістілігінде.

Зейнетақы жинақтары жылына 6-7% - ға өссе де, бірақ осы кезеңдегі инфляция жоғары болса да, азаматтың сатып алу қабілеті төмендей береді. Яғни, қағазда сома өседі, бірақ оның нақты құны азаяды.

"Егер зейнетақы жинақтарының кірістілігі инфляциядан төмен болса, азамат іс жүзінде шығынға ұшырайды. Номиналды түрде жинақтау сомасы өсіп келе жатқан сияқты көрінуі мүмкін. Бірақ егер инфляция жоғары болса, сіздің ақшаңыз көбеймейді. Керісінше, олардың құны біртіндеп төмендейді", - деп түсіндіреді экономист.

Жеке компанияны қалай таңдауға болады?

Экономист жеке басқарушы компаниялар кез-келген ұйым болмауы мүмкін екенін атап өтті. Олар лицензия алады, олардың қызметі қатаң бақыланады және әр Компанияның жарияланған инвестициялық саясаты бар.

Оның айтуынша, компанияны таңдау кезінде ең алдымен оның инвестициялық саясатына назар аудару қажет.

"Бір компания агрессивті инвестициялық саясатты ұстанады. Кірістілік жоғары болуы мүмкін, бірақ тәуекелдер де сәйкес келеді. Басқа компания консервативті саясат жүргізеді. Оның кірістілігі тұрақты және тәуекелдер төмен. Сондықтан әр адам өзінің қаржылық мақсаттарын ескере отырып таңдау жасауы керек", - дейді Айбар Олжай.

Қандай стратегия кімге сәйкес келеді?

Айбар Олжайдың пікірінше, шешім қабылдау кезінде жинақтардың мөлшері де маңызды рөл атқарады.

Егер азаматта айтарлықтай сома жинақталған болса, тәуекел деңгейі төмен тұрақты инвестицияларды таңдаған дұрыс. Егер жинақтау көлемі салыстырмалы түрде аз болса, жоғары кірісті алуға тырысу үшін қаражаттың бір бөлігін немесе бүкіл соманы жеке басқарушы компанияларға беруге болады.

"Менің ойымша, жинақтары 20 миллион теңгеден асатын азаматтарға консервативті саясат қолайлы. Егер сома шамамен 3-6 миллион теңгені құраса, жеке басқарушы компаниялар арқылы қаражатты тезірек көбейтуге тырысуға болады. Бірақ бұл тәуекелдермен де байланысты екенін түсіну керек", - дейді экономист.