Жұмыссыздық бойынша жәрдемақы қысқартылуы мүмкін: билік не ұсынады

Бір қарағанда, өзгеріс шамалы болып көрінеді, бірақ ол жыл сайын жұмыстан шығарылғаннан кейін қолдау сұрайтын жүздеген мың қазақстандықтарға әсер етуі мүмкін.

Неліктен билік жүйені өзгерткісі келеді

Бүгінде жұмыссыз қалған адам бір айдан алты айға дейін әлеуметтік төлем ала алады. Алайда, үкімет мұндай қолдаудың басты міндеті ұзақ мерзімді қаржылық көмек емес, адамның еңбек нарығына тез оралуы үшін жағдай жасау керек деп санайды.

Министрлік жұмыстан айрылу бойынша жәрдемақы бастапқыда жаңа жұмыс орнын іздеу кезеңінен өтуге көмектесетін уақытша қолдау шарасы ретінде ойластырылғанын еске салады.

"Әлеуметтік төлем Жұмыс іздеу кезеңінде азаматтың қаржылық тұрақтылығын сақтауға бағытталған уақытша қолдау тетігі болып табылады. Осы кезеңде мансап орталықтары өзекті бос жұмыс орындары мен жұмыспен қамту шараларын ұсына отырып, жұмысқа орналасуға белсенді жәрдем көрсетеді", – деп түсіндірді ведомствода.

Бір қызығы, ұсынылған норма ел үшін жаңа емес. 2005 жылдан 2016 жылға дейін мұндай төлемдерді алудың ең ұзақ мерзімі төрт айды құрады.

Алушылар саны үш еседен астам өсті

Соңғы бірнеше жылда әлеуметтік сақтандыру жүйесіне жүктеме айтарлықтай өсті.

Егер 2021 жылы 106 мыңға жуық адам жұмысынан айырылу бойынша төлем алса, 2025 жылға қарай олардың саны 354 мыңға дейін өсті. Іс жүзінде алушылар саны үш еседен астам өсті.

Сонымен қатар, қолдаудың өзі өсті. Осы кезеңдегі орташа айлық төлем 46,3 мыңнан 101,3 мың теңгеге дейін ұлғайды.

Жалпы шығындардың өсуі одан да әсерлі көрінеді. Егер 2021 жылы жұмыссыздық бойынша жәрдемақыға 16,2 млрд теңге бағытталса, 2025 жылы бұл сома 130,4 млрд теңгеге жетті.

Қазір жұмыссыздар қанша алады

Еңбек министрлігінің мәліметінше, бүгінде 185 мыңнан астам адам жұмысынан айырылу бойынша әлеуметтік төлем алады.

Жәрдемақы мөлшері жеке есептеледі. Азаматтың жұмыссыз ретінде тіркелгенге дейінгі соңғы екі жылдағы табысы негізге алынады. Осыдан кейін 45% мөлшерінде табысты алмастыру коэффициенті қолданылады.

Басқаша айтқанда, төлем адам жаңа жұмыс іздеп жатқанда жоғалған табыстың бір бөлігін өтеуге мүмкіндік береді.

Бұл ретте жәрдемақы алу кезеңінде де зейнетақы жинақтарының қалыптасуы жалғасуда. Төлемнен міндетті зейнетақы жарналары ұсталады, олар БЖЗҚ-ға аударылады.

Орташа алғанда олар төрт жарым айда жұмыс табады

Бір қызығы, өткен жылы жәрдемақы алудың орташа ұзақтығы 4,5 айды құрады. Яғни, азаматтардың көпшілігі алты айлық төлем мерзімі аяқталғанға дейін жұмыс табады.

2025 жылдың қорытындысы бойынша 80 мыңнан астам төлем істері тоқтатылды – негізінен адамдар жұмысқа орналасқандықтан немесе жәрдемақы алудың белгіленген мерзімін аяқтағандықтан.

Қолдау сақталады, бірақ назар жұмыспен қамтуға ауысады

Еңбек министрлігі бұл әлеуметтік қорғау жүйесін қысқарту туралы емес екенін атап өтті. Төлемдер жалғасады және адамдарға жұмыссыздық кезеңінен өтуге көмектеседі.

Алайда мемлекет мансап орталықтары арқылы жұмысқа орналасуға, кәсіби бағдарлануға және азаматтарды сүйемелдеуге көбірек көңіл бөлуге ниетті.

Осылайша, жұмысынан айырылу бойынша жәрдемақы қолдаудың ұзақ мерзімді түрі ретінде емес, жұмыс өмірінің екі кезеңі – жұмыстан босату мен жаңа жұмысқа орналасу арасындағы уақытша қаржылық көпір ретінде қарастырылуда.