Мемлекеттік қызметшілерге Қазақстанда тікелей бағыныссыз да туыстарын тағайындауға тыйым салынады

Тиісті норма сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі кейбір заңнамалық актілерге, қылмыстық іс жүргізу кодексіне және әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заң жобаларына енгізілді.

Түзетулер мүдделер қақтығысының алдын алу және реттеу тетіктерін енгізеді. Құжат сонымен қатар:

• байланысты тұлғалардың тізімін кеңейтеді;
• жеке мүдделерін декларациялау міндетін белгілейді;
• мүдделер қақтығысының алдын алу бойынша шаралар қабылдамағаны үшін жауапкершілікті енгізеді.

Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасының орынбасары Салауат Муксимовтың айтуынша, туыстарының мемлекеттік қызметтегі жұмыс ережелері бірнеше нысанда күшейтіледі.

"Бұрынғыдай, туыстар тікелей бағыныштылықта бірлескен қызметте бола алмайды. Бұл шектеу сақталады. Сондай – ақ, заңда басшы өзінің жақын туыстарын, мемлекеттік органның құрылымдық бөлімшелерінің басшыларын, егер олар оның тікелей қарамағындағылар болмаса да, басшылық лауазымдарға тағайындай алмайтындығы көзделген", - деді Муксимов Сенаттағы отырыс барысында.

Бұл бірінші басшы өзінің туыстарын департаменттердің директорларына тағайындаған кездегі тәжірибе туралы, өйткені олар ресми түрде өзіне емес, белгілі бір салаға жетекшілік ететін орынбасарына бағынады. Яғни, тікелей бағыну ұғымын қысқарту мәселесі туындады.

Осылайша, шектеулер тікелей бағынуға ғана емес, сонымен қатар жанама әсер ету, ішкі бақылау, кадрлық қолдау және басқа да әсер ету жағдайларына да қатысты болады. Бір ведомствода басшының жиендеріне, қайын інілеріне, қайын сіңлілеріне, күйеу балаларына жұмыс істеуге тыйым салынады.

Бұл нормалар 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енеді. Бұл ретте Заңның кері күші болмайды. Қазірдің өзінде "жанжалда" жүрген туыстар жұмысын жалғастырады.

Бұдан басқа, заң жобасы цифрлық кадр жүйесін енгізу, мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік сектор субъектілеріндегі кадр процестерін жетілдіру, сыбайлас жемқорлыққа қарсы комплаенс-қызметтердің тәуелсіздігін күшейту және тұрмыстық сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл тетіктерін жетілдіру жөніндегі шараларды көздейді.

"Мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға теңестірілген адамдар тобы кеңейтілуде, жақын туыстарының және өзге де байланысты тұлғалардың бірлескен қызметіне байланысты шектеулер күшейтілуде, сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа қарсы ішкі бақылау тетіктері жаңғыртылуда. Қылмыстық заңнамаға пара беру, уәде беру және талап ету, сондай – ақ заңсыз сыйақы алуға арандату үшін жауапкершілікті көздейтін нормалар енгізіледі", - деп түсіндірді депутат Андрей Лукин.

Сондай-ақ жекелеген сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар үшін, оның ішінде әкімшілік жауапкершілік күшейтіледі:

• мүдделер қақтығысын реттеу бойынша шаралар қабылдамау;
• сыбайлас жемқорлық қылмыстар туралы хабарламау;
• заңсыз материалдық сыйақы беру.

Сенаторлар екі оқылымда заңды қарап, мақұлдады. Құжат Президентке қол қоюға жіберілді.