Мобильді аударымдар: 2026 жылдан бастап кімнің шоттары тексеріледі?

Банк салық органдарына қандай ақпаратты береді?

Салық кодексінің нормаларына сәйкес Банктер кәсіпкерлік қызметтен табыс алуға ұқсас операциялар анықталған жеке тұлғалардың шоттары туралы мәліметтерді Мемлекеттік кіріс органдарына беруге міндетті.

Мұндай операцияларды анықтау тәртібін және берілетін ақпараттың тізбесін Ұлттық банкпен келісім бойынша уәкілетті орган бекітетін болады.

Осы нормаларды іске асыру үшін 2025 жылғы 12 қарашада ҚР Қаржы министрінің № 698 бұйрығы қабылданды. Бұйрықта:

- банктер Мемлекеттік кірістер органдарына беретін мәліметтердің тізбесі айқындалды;

- кәсіпкерлік қызметке ұқсас ақша қозғалысын анықтау критерийлері белгіленді;

- ақпарат беру тәртібі мен мерзімдері егжей-тегжейлі жазылған.

Кәсіпкерлікке ұқсас операция не болып саналады?

Егер жеке тұлғаның шоты бойынша операция бір мезгілде келесі екі шартқа сәйкес келсе, ол кәсіпкерлік қызметтен түсетін табыстың белгісі болып саналады:

1. 3 ай ішінде шотқа 100 және одан да көп жеке тұлғалардан ақша түседі;

2. Түскен қаражаттың жалпы сомасы ең төменгі жалақының (ЕТЖ) 12 еселенген мөлшерінен асады.

2026 жылғы есеп бойынша бұл сома 1 020 000 теңгені құрайды.

Бұл талаптар кәсіпкерлік қызметке арналмаған жеке тұлғалардың әдеттегі банктік шоттарына қолданылады.

Мысал:

Егер азамат өзінің Жеке шотына мобильді аударымдар арқылы алса:

- наурыз айында-100 және одан да көп адамнан түскен ақша;

- сәуір айында-100 және одан да көп адам;

- мамыр айында-100 және одан да көп адам,

осы кезеңдегі түсімдердің жалпы сомасы 1 020 000 теңгеден асады, онда ол туралы мәліметтерді банктер Мемлекеттік кірістер органдарына жіберетін болады.

Әрі қарай не болады?

Банк мәліметтерді жібергеннен кейін Мемлекеттік кірістер органдары камералдық бақылау жүргізеді. Егер сәйкессіздіктер анықталса, азаматқа тиісті хабарлама жіберіледі.

Хабарлама алғаннан кейін азаматтың екі нұсқасы болады:

Егер мен келіссем:

- тиісті салық кезеңі үшін қажетті салық есептілігін береді.

Егер келіспесеңіз:

- түсініктеме жібереді және келіспеушілік себептерін растайтын құжаттарды ұсынады.

Түсініктемеде мыналар көрсетілуі керек:

- салық төлеушінің және салық органының деректері;

- хабарламаның күні мен нөмірі;

- келіспеушілік себептері;

- қолы және күні;

- растайтын құжаттардың тізбесі (егер бар болса).

Егер азамат хабарламадағы деректердің бір бөлігімен келіссе, ал екінші бөлігімен келіспесе, ол келісілген бөлікті түзетуі керек, ал қалғаны бойынша түсініктеме беруі керек.

Кім бақылауға алады?

Егер оның шоты бойынша көрсетілген өлшемдерге сәйкес келетін операциялар анықталса, мұндай бақылау кез келген азаматқа қатысты жүргізілуі мүмкін.

Яғни, мобильді аударымдарды бақылау кейбір жеке тұлғаларға ғана емес, кәсіпкерлікке ұқсас табыс алатын барлық жеке тұлғаларға да қолданылады.