Қазақстанның мемлекеттік рәміздерін пайдалану ережелері: не рұқсат етілген, не үшін айыппұл салынады

Заңмен қорғалатын рәміздер

Ту, Елтаңба және Әнұран – Қазақстан Республикасының ресми рәміздері және оларды пайдалану заңнамамен қатаң реттеледі. Негізгі нормалар ел Конституциясында, сондай-ақ 2007 жылғы 4 маусымда қабылданған "мемлекеттік рәміздер туралы" арнайы Конституциялық заңда бекітілген.

Геральдикалық зерттеулер орталығы директорының міндетін атқарушы Шерхан Талап түстердің нақты өлшемдері, пропорциялары және тіпті реңктері көрсетілген егжей-тегжейлі техникалық стандарттар бар екенін атап өтті.

Оның айтуынша, мемлекеттік рәміздерге құрметпен қарау тек формальдылық емес.

"Әрбір азамат Туды, Елтаңбаны және әнұранды қалай пайдалану керектігін білуі керек. Бұл ұлттық өзін-өзі бағалау мәселесі", - деді Шерхан Талап.

Туды, Елтаңбаны және әнұранды қайда қолдануға болады

Мемлекеттік рәміздер қатаң белгіленген жерлерде орналастырылады және пайдаланылады. Ту мен Елтаңба міндетті түрде мемлекеттік мекемелердің, соттардың, оқу орындарының ғимараттарында, сондай-ақ басшылардың кабинеттері мен мәжіліс залдарында орнатылады. Оларды салтанатты рәсімдер өтетін АХАЖ-да немесе мемлекеттік наградалар тапсырылатын үй-жайларда да көруге болады.

Әнұран салтанатты жиындарда, мемлекеттік мерекелерде, ту көтеру рәсімдерінде, ескерткіштердің ашылуында және спорттық іс-шараларда орындалады. Ол сондай-ақ мектептер мен университеттерде оқу жылының басында естіледі.

"Бұл жағдайлардың барлығы Үкіметтің қаулысында бекітілген және ережелерден кез келген ауытқулар бұзушылық болып саналады", - деп қосты Шерхан Талап.

Ту мен Елтаңбаны орналастыруға қандай талаптар қойылады

Ту мен Елтаңбаны орналастыру үшін қатаң архитектуралық және эстетикалық талаптар қарастырылған. Ту тұрмыстық мақсаттағы орындардан – өту жолдарынан, гардеробтардан, қосалқы үй-жайлардан алыс орнатылуы тиіс. Бұл ғимараттың биіктігін ескереді.

"Мысалы, ғимарат бес қабатқа дейін болса, 1-2 метрлік жалауша қолданылады. Биік ғимараттарда өлшемдер артады. Сондай - ақ қараңғыда туды жарықтандыру міндетті", - деді Шерхан Талап.

Елтаңба лауазымды адамдардың жұмыс үстелінде кабинеттерде және мәжіліс залдарында орналастырылады. Ғимараттардың қасбеттерінде оның диаметрі қабатқа байланысты: ғимарат неғұрлым жоғары болса, елтаңба соғұрлым үлкен болады. Мұның бәрі ұлттық стандарттарда жазылған, олардың бұзылуы мемлекетті құрметтемеуге теңестіріледі.

Бұл бұзушылық деп саналады

Іс жүзінде көбінесе визуалды параметрлер бұзылған жағдайлар тіркеледі – мысалы, Тудың көк түсінің дұрыс емес көлеңкесі, өлшемдердің бұрмалануы, жарықтандырудың болмауы немесе Елтаңбаның дұрыс емес деңгейде орналасуы.

Әнұранның орындалуына ерекше назар аудару керек. Егер адам оны орындау кезінде тұрмаса, қолын жүрекке жақын ұстамаса немесе сол қолын қолданса, өрескел бұзушылық болып саналады. Сондай-ақ, музыканы бұрмалаумен немесе мемлекеттік тілде емес әнұранды орындауға жол берілмейді.

Кім бақылайды және бұзушыларға не қауіп төндіреді

Рәміздердің дұрыс қолданылуын бақылау Мәдениет және ақпарат министрлігіне, сондай-ақ жергілікті атқарушы органдарға жүктелген. Олар үнемі мониторинг жүргізеді, бұзушылықтарды анықтайды және рецептілерді жібереді.

Шерхан Талаптың айтуынша, елеулі бұзушылықтар сирек кездеседі-көбінесе бұл дизайндағы кемшіліктер немесе техникалық стандарттарды білмеу.

"Бірақ надандық жауапкершіліктен босатпайды. Рәміздерді дөрекі қорлағаны үшін қылмыстық бап көзделген – екі жылға дейін бас бостандығынан айыру немесе 3 000 АЕК мөлшерінде айыппұл салу" - деп бөлісті Шерхан Талап.

Неғұрлым кең таралған жаза әкімшілік болып табылады: дұрыс пайдаланбағаны немесе заң бойынша болуы керек рәміздердің болмауы үшін 50 АЕК – ке дейін айыппұл.

"Түсіну маңызды: жаза қорқыту үшін емес, өз елінің рәміздерін құрметтеу мәдениетін қалыптастыру үшін қарастырылған", – деп түсіндірді сарапшы.

Ту, Елтаңба және Әнұран тек дәстүр емес. Бұл біз бүкіл әлемге көрсететін елдің бет-бейнесі. Қазақстанның тәуелсіз, өзін-өзі құрметтейтін мемлекет ретінде қабылдауы да оларға қаншалықты ұқыпты және сауатты қарайтынымызға байланысты.

"Біздің міндетіміз-айыппұл салу емес, түсіндіру. Біз әрбір азаматтың өз елінің рәміздерімен мақтануына және оларды қалай дұрыс пайдалану керектігін білуіне ұмтыламыз", - деп қорытындылады Шерхан Талап.

Мемлекеттік рәміздер-ұлттық бірліктің негізі және өз тарихына құрмет. Ту, Елтаңба және Әнұран Қазақстанның рухын бейнелейді, оларды мақтан тұтып қана қоймай, оларға қалай дұрыс қарау керектігін білу де маңызды. Заңда жазылған қарапайым ережелер осы рәміздердің салтанаттылығы мен мағынасын сақтауға көмектеседі. Ал стандарттарды сақтау-бұл мемлекетке құрмет көрсету және әрбір қазақстандық бүкіл елді біріктіретін нәрсені қорғайтынын көрсету тәсілі.