Байланыс пен интернет жақсарады ма?: заңнамаға түзетулер әзірленді

Заң жобасы телекоммуникациялық желілерді, дата-орталықтарды жетілдіру және белсенді дамыту үшін, жаңа байланыс технологияларын жылдам енгізу, бәсекелестікті қолдау, радиожиілік спектрін тиімді және қарқынды пайдалану мақсатында әзірленген.

ЦДИАӨМ заң жобасын әзірлеудің өзектілігі бірнеше негізгі факторларға байланысты екенін түсіндірді.

Сонымен, интернет қызметтерінің дамуымен хостингтік компанияларға, контент-генераторларға, CDN-сервистерге және басқа да ұқсас операторларға анықтама беру қажет.

Сондай-ақ "байланыс операторы" анықтамасына және "телекоммуникация (электробайланыс)", "ақпараттық процестер", "әмбебап телекоммуникациялық қызметтер", "телекоммуникациялық оператор" ұғымына тиісті түзетулер енгізіледі, экономиканың әртүрлі салаларын (медицина, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы және т.б.) дамытуда қолданылатын заттар интернеті технологияларына анықтама енгізіледі.

Жер кодексіне енгізілген түзетулердің бірі салынған антенна-діңгек құрылыстарына немесе ұялы немесе спутниктік байланыс жабдықтарына арналған тірекке меншік құқығы олардың құрылыс салушысында сақталатынын, ал антенна-діңгек құрылысымен немесе ұялы немесе спутниктік байланыс жабдықтарына арналған тірекпен қамтылған жалға берілген жер учаскесіне меншік құқығы жер учаскесінің меншік иесінде сақталатынын белгілейді. Көрсетілген құқықтар бір-бірінен бөлінеді.

Түсіндірілгендей, бұл норманың бастамашысы байланыс операторлары болды. Оның мәні мынада: байланыс операторлары көбінесе антенна-діңгек құрылысын жеке тұлғалардың жер учаскелерінде оның нысаналы мақсатын өзгертпестен жер учаскелерінің бір бөлігін жалдау шарты бойынша салуға мәжбүр болады, мұнда антенна-діңгек құрылыстарына меншік құқығы жер учаскесінің меншік иесіне берілмейді, ал жер учаскесіне меншік құқығы антенна-діңгек құрылысын салушыға берілмейді немесе ұялы немесе спутниктік жабдыққа арналған тіректер.

Бұл ретте халықтың есептік саны жиырма мың адамнан асатын елді мекендердің егжей-тегжейлі жоспарлау жобалары немесе бас жоспарлары және халық саны жиырма мың адамға дейінгі егжей-тегжейлі жоспарлау жобасымен біріктірілген бас жоспарлары (немесе олардың саны беске дейінгі елді мекендерді дамыту мен салудың оларды алмастыратын схемасы) болмаса, құрылыс үшін жер учаскелерін беруге тыйым салынатыны нақтыланады байланыс құрылыстарын (антенна-діңгек құрылыстарын, байланыс тіректерін және бірлесіп пайдалану тіректерін) салу мақсатында байланыс мұқтажы үшін жер учаскелерін беру жағдайларын қоспағанда).

Бұдан басқа, ұялы және спутниктік байланыс объектілері мен құрылыстарын салу мақсатында жер учаскелерін байланыс қажеттіліктеріне беру кезінде талаптарды төмендету ұсынылады.

"Қолданыстағы құқықтық реттеу қазіргі заманғы технологиялардың дамуына артық кедергілер туғызады, халықты байланыс қызметтерімен қамтамасыз ету бойынша аса маңызды әлеуметтік міндеттерді тез арада шешу мүмкін емес", - делінген негіздемеде.

Сондай-ақ, автожолдар бойында байланыс қызметтерін сапалы көрсетуді қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін түзетулер енгізілуде, бұл байланыс операторларына инфрақұрылымдық шығыстарды төмендетуге, оларды дамытуға қайта инвестициялауға мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде желінің сапасын едәуір арттырады.

Сонымен қатар, ӘҚБтК-нің "Қазақстан Республикасының байланыс саласындағы заңнамасын бұзу" 637-бабына әкімшілік жауаптылықты көздейтін толықтыру енгізіледі:

-Инфрақұрылым иесінің байланыс құралдарын, сондай-ақ байланыс операторларының талшықты-оптикалық байланыс желілерін жүргізу үшін әуе электр беру желілерінің тіректерін орналастыру үшін инфрақұрылымға қол жеткізу қағидаларын бұзуы.

Әкімшілік жауапкершілік көбінесе Инфрақұрылым иелері байланыс операторларының талшықты-оптикалық байланыс желілерін жүргізуіне кедергі келтіретіндігіне және оларға әсер ету механизмдерінің болмауына байланысты енгізілетіні түсіндіріледі.

Бұдан басқа, инфрақұрылым иесінің байланыс құралдарын орналастыру үшін орындарды мүліктік жалдауға (жалға алуға), сондай-ақ байланыс құралдарын, сондай-ақ байланыс құралдарын орналастыру үшін орындарды мүліктік жалдауға (жалға алуға) арналған шекті тарифтердің мөлшерінен асып кету жолымен жасалған талшықты-оптикалық байланыс желілерін жүргізу үшін электр берудің әуе желілері тіректеріне шекті тарифтерді реттеу қағидаларын бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілік белгіленеді уәкілетті орган бекіткен талшықты-оптикалық байланыс желілерін жүргізуге арналған электр берудің әуе желілері.

Сондай-ақ, ауылдық жерлерде байланыс операторларына мемлекеттік монополия объектілеріне және арнайы құқықтарға (Қазпошта, Қазтелерадио және т.б.) өз мұнаралары мен басқа да қажетті жабдықтарды орнату құқығы беріледі.

Түзетулер сондай-ақ елдің телекоммуникациялық инфрақұрылымын дамытуға бағытталған және спутниктік байланыс операторларының қызметіне мемлекеттік қолдау көрсететін қазіргі заманғы спутниктік инфрақұрылымды реттеуді көздейді.

"Жалпы, норма шығару жұмысының векторы ҚР телекоммуникация саласын мемлекеттік қолдауға және дамытуға бағытталған. Қазақстан Орталық Азияның негізгі цифрлық хабы болуға ұмтыла отырып, Цифрлық дамудың жоғары деңгейін көрсетіп отыр. Коммерциялық деректер орталығы мен бұлтты қызметтер нарығы инвестициялардың ұлғаюының арқасында белсенді дамып келеді", - делінген түсіндірмеде.

Заң жобасы 2025 жылдың 4 маусымына дейін жария талқылау үшін "Ашық НҚА" сайтында орналастырылған.