Қазақстандағы орташа жалақы 400 мың теңгеден асты

Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, қазақстандықтардың жан басына шаққандағы орташа ақшалай табысы 2024 жылы жылына 1,3 миллион теңгеден асты. Бұл 2019 жылмен салыстырғанда екі есеге жуық (692 мың теңге). Бір айға есептегенде бұл 110,7 мың теңге - 57,7 мың бес жыл бұрынғыға қарағанда. Алайда, бұл сандар орташа. Нақты көрініс 2024 жылы айына 93,3 мың теңгені құрайтын медианалық кірісті дәлірек көрсетеді. Сонымен қатар, аймақтардың жартысында ол төмен болды-және айтарлықтай.

Ең төменгі орташа жалақы Түркістан облысында тіркелген-69,6 мың теңге. Қарама-қарсы жақта - ірі қалалар: Алматы, Астана және Шымкент, онда "орташа" тұрғынның табысы айына 126 мың теңгеден асады.

Бес жыл ішінде атаулы жалақы екі еседен астам өсті: 186,8 мың теңгеден 402,6 мың теңгеге дейін. Алайда бұл өсім ішінара инфляциямен теңестірілді. Нақты жалақы индексі нақты өмір сапасының қаншалықты өзгергенін көрсетеді. 2019 жылы сатып алу қабілетінің өсуі 9,1% құрады. 2023 жылы-тек 2,7%. Себебі сол жылы 14,5% - ға жеткен инфляция.

Бір қызығы, Қазақстандықтардың табыс құрылымы өте алуан түрлі. Жалақы барлық түсімдердің 66% құрайды. Зейнеткерлікке 16,6%, өзін - өзі жұмыспен қамтудан түскен табысқа-9,2% келеді. Тек 3,9% жәрдемақы, тұрғын үй көмегі және атаулы әлеуметтік қолдау болып табылады.

Салаларға келетін болсақ, 2024 жылы ең жоғары жалақы қаржы секторында (857,2 мың теңге), тау-кен өнеркәсібінде (853,1 мың теңге) және ақпарат және байланыс саласында (715,9 мың теңге) тіркелді. Бұл бағыттар жалақы деңгейі бойынша ғана емес, сонымен қатар сатып алу қабілетінің өсуін көрсетеді: қаржыда +14,2%, IT-де +19,4%.

Екінші жағынан, аутсайдерлерде ауыл шаруашылығы, өнер, сумен жабдықтау және ТКШ қалды-орташа жалақысы шамамен 270 мың теңге. Бір қызығы, бес жыл бұрын ең төменгі жалақы білім беру қызметкерлері болды. Бүгінде олар рейтингте көтерілді, алайда жалақының нақты мәнде өсуімен де осы саладағы сатып алу қабілеті 1,2% - ға төмендеді.

Сонымен қатар, статистиктер модальды жалақы көрсеткішін пайдаланады, яғни халық арасында ең көп таралған. 2024 жылы ол 97,6 мың теңгені құрады-ең төменгі деңгейден небәрі 12,6 мыңға артық және орташа номиналды жалақыдан төрт есе дерлік аз. Бұл ресми көрсеткіштер мен көптеген азаматтардың нақты табыс деңгейі арасындағы айтарлықтай алшақтықты көрсетеді.

Қорытынды: қазақстандықтар көп ақша табады, бірақ көп сатып алмайды. Статистика сандарда оптимистік сурет береді, бірақ тереңірек қарасақ, байлықтың өсуі біркелкі бөлінбейді. Кейбір салалар өздерін сенімді сезінсе, басқалары инфляцияны ұстап тұруға тырысады.