Құқық қорғаушылар түрмелерді айыппұлдармен және жұмыстармен ауыстыруды ұсынады

Андрей Турлаев ұлттық алдын алу бағдарламасының қатысушысы ретінде сотталғандармен жиі сөйлеседі. Көбісі қылмыс жолына түспейді деп уәде береді. Көптеген адамдарды басқаша жазалауға болады, дейді профессор.

АНДРЕЙ ТУРЛАЕВ, Бөкетов атындағы Қарағанды университетінің Мемлекет және құқық тарихы теориясы кафедрасының профессоры заң ғылымдарының кандидаты доцент:

- Жол қозғалысын бұзушылар мен көшені басқа да бұзушылар сыпырып, шекараларды бояуы үшін және т. б. үшін бұл Кодексте қазір жоқ. бірақ бұл қазірдің өзінде талқылануда, мысалы, адамдарға айыппұл салу емес, мысалы, қоғамдық жұмыстарға тарту керек.

Түрмелер негізінен ешкімді түзетпейді, құқық қорғаушы Евгений Жовтис сенімді. Ауыр қылмыс жасаған адамдарды – кісі өлтіру, зорлау, тонау - оқшаулау керек. Қалғандарын ақшамен жазалау тиімді. Түрмелерде көп ақша табуға болмайды-қылмыскер залалды толығымен өтей алмайды. Бұл ретте түрмелер мен пробация қызметін ІІМ құрамынан шығарып, әлеуметтік реинтрецияға көбірек көңіл бөлу керек, деп есептейді заңгер.

ЕВГЕНИЙ ЖОВТИС, адам құқықтары жөніндегі халықаралық бюроның сарапшы-кеңесшісі:

-Бұл күзетшілер емес, әлеуметтік қызметкерлер болуы керек-полицейлер және т.б. 117 тәсілді өзгерту керек. Яғни, бұл, айталық, тәрбиенің осы әлеуметтік реинтеграциямен үйлесуі.

Бас бостандығынан айыру жазаның ең жақсы түрі емес екендігімен заң ғылымдарының кандидаты Ақылбек Қабжанов та келіседі. Мысалы, адам 10 мың ұрлады, ал бюджет оны колонияда ұстауға күніне 7,5 мың жұмсайды. Бас бостандығынан айыру емес, келтірілген залалдың орнын толтыру түбегейлі.

Ақылбек Қабжанов, "Болашақ"академиясының құқықтық және қаржылық пәндер кафедрасының меңгерушісі:

- Айыппұлды әдеттегідей - мемлекет кірісіне қандай да бір ақшалай мөлшерді-бірақ, айталық, қазақ халқының тарихындағыдай, үш еселенген, алты еселенген, тоғыз еселенген және осы еселіктердің бірі жәбірленушіге өтуі үшін қолданған жөн. Мұнда жәбірленушінің кім болатыны маңызды емес.

Түрме тұрғындарының саны азайды. Егер Қазақстанда екі мыңыншы жылдардың басында 90.000 - нан астам тұтқын болса, олардың 1.000-нан астамы кәмелетке толмаған болса, қазір-үш есе аз. Ал балалар-шамамен 50 адам. Мемлекет барлық сотталғандарды ұстауға күніне 225 млн теңге жұмсайды. Егер бұл адамдар жұмыс істеп, қоғамға пайда әкелсе, әлдеқайда тиімді болар еді, дегенмен соттылық пен бақылау қалады.