Қазақстандағы барлық спорт жүйесі қалай өзгереді

Туризм және спорт министрлігінде айтылғандай, бүгінгі таңда 8 миллионнан астам қазақстандық — яғни халықтың 41,4% — ы спорт пен дене шынықтыруға тартылған. Ең жақын мақсат-бұл көрсеткішті 2029 жылға қарай 50% - ға дейін жеткізу. Балалар әсіресе белсенді қатысады: балалар мен жасөспірімдердің 30% - дан астамы спортпен айналысады.

"Негізгі құралдардың бірі мемлекеттік спорттық Тапсырыс бағдарламасы болды. Бүгінгі таңда 4 жастан 17 жасқа дейінгі 240 мыңнан астам бала 7000-нан астам спорт секцияларында тегін айналысады. Белсенді өмір салтын насихаттау аясында жыл сайын 25 мыңнан астам бұқаралық іс - шаралар өткізіледі, оған миллионға жуық адам қатысады", - деп хабарлады туризм және спорт министрлігі.

Бұл ретте ұлттық спорт түрлері ерекше орын алады. 2024 жылы 670 мың адам ұлттық пәндермен айналысты: 16 555 үйірме, 15 балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, 17 клуб және мамандандырылған дирекция жұмыс істейді.

"Әсіресе қазақ күресі, көкпар және тоғызқұмалақ танымал. Қазақстан 5 Дүниежүзілік көшпенділер ойындарында өзінің көшбасшылығын растап, 112 медаль жеңіп алды-оның ішінде 43 алтын, 32 күміс және 37 қола", — деп атап өтті бейінді министрлікте.

Бұдан басқа, саланы жүйелі трансформациялауға бағытталған "дене шынықтыру және спорт туралы" заң жобасы әзірленіп, мақұлданды.

Құжат мыналарды қамтиды:

- кәсіподақ клубтарын қаржыландырудың нақты ережелері;
- шетелдік спортшыларды мемлекеттік қаржыландыруға тыйым салу;
- "басым спорт түрлеріне" арналған критерийлер;
- федерацияларды аккредиттеуге қойылатын жаңа талаптар;
- экстремизмнің алдын алу;
- "мүгедек спортшы" мәртебесін кеңейту;
- ұйымдардың басшыларын басқарудың және ротациялаудың тік жүйесін енгізу.

Қазіргі уақытта туризм және спорт министрлігінің құрылымы қосымша беріледі:

- 33 жоғары спорт шеберлігі мектебі;
- 19 олимпиадалық резервті дайындау орталығы;
- 14 интернат-колледж.

8 республикалық федерацияның басшылары тағайындалды, 11 өңірде спорт басқармаларының басшылары бекітілді. Сондай-ақ әкімдіктердің тиімділігін бағалау үшін KPI жүйесі әзірленуде.

2025 жылдың қыркүйегінен бастап Ақмола және Ақтөбе облыстарында БЖСМ жан басына шаққандағы қаржыландыру бойынша ұшқыш басталады, 2026 жылы бүкіл елге кеңейтіледі.

Туризм және спорт министрлігінің мәліметтері бойынша, бүкіл ел бойынша 25000-нан астам спорт нысандары жұмыс істейді. Тек 2024 жылы 90 жаңа нысан іске қосылды — қалаларда 29 және ауылдарда 61. Маңызды жобалар іске асырылуда:

- Түркістанда есу каналының құрылысы;
- Өскемендегі үстел теннисі академиясы;
- ШҚО - дағы жабық стадион және оңалту орталығы;
- Щучинск қаласындағы шаңғы базасының үшінші кезегі.

2025 жылы Ұлттық дене шынықтыру және спорт университеті ашылады.

"Қызылорда, Орал, Түркістан, Жетісу қалаларында стадиондарды салу және қайта жаңарту жалғасуда, сондай-ақ Астана, Шымкент, Ақтау, Өскемен және Семей қалаларында жобалар жоспарлануда. УЕФА стандарттары бойынша барлығы алты жаңа стадион жоспарланған. Әсіресе ауылдық жерлерде балалар спорт алаңдары белсенді дамып келеді", - деп атап өтті ведомстводан.

Жаттықтырушыларды қолдау реформалардың негізгі элементі болып табылады. Қайта даярлау жүргізілуде, лицензиялау енгізілуде, тәлімгерлік дамуда. Қазіргі уақытта жаттықтырушы мәртебесі педагог қызметкерге теңестіріліп, әлеуметтік кепілдіктер мен үстемеақылар енгізілді. 2025 жылы БЖСМ жаттықтырушыларының жалақысын 30% - ға арттыруды көздейтін түзетулердің екінші пакеті жұмыс істей бастайды.

Сондай — ақ, Қазақстанда спорттық атақтар мен разрядтар беру бойынша нормативтердің жаңа жобасы әзірленгені хабарланды-олимпиадалық емес спорт түрлерін қоса алғанда, спорттың 163 түрі ескерілді. Турнирлерге қатысу критерийлері және жаттықтырушылардың салымдарын есепке алу жаңартылды.

2025 жылдың соңына дейін e-sport цифрлық платформасы іске қосылады, онда мыналар біріктіріледі:

- спортшылардың, жаттықтырушылар мен төрешілердің бірыңғай тізілімі;
- іс-шаралардың электрондық күнтізбесі;
- спорт нысандарының дерекқоры.

Бұл спорт саласында ашықтықты, бақылауды және тиімділікті қамтамасыз етеді.

Жалпы, қазақстандық спортшылар тамаша нәтижелерге қол жеткізуді жалғастыруда. 2024 жылы халықаралық ареналарда 1206 медаль жеңіп алынды, оның ішінде:

— 1 086-олимпиадалық және олимпиадалық емес түрлерде (399 алтын, 341 күміс, 346 қола);
- Параспортта 120 медаль, оның ішінде:
- 56-паралимпиадалық пәндерде (16 алтын, 20 күміс, 20 қола);
- 64-сурдлимпиадалық және Паралимпиадалық емес (30 алтын, 17 күміс, 17 қола).