Конституциялық сот зейнетақы аннуитеттері туралы заңнаманы жетілдіруді ұсынды

Істің мәні

Конституциялық сот Қазақстандықтардың ҚР Азаматтық кодексінің 818-бабы 1-тармағының 2-бөлігінің Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтінішін қарады.

Көрсетілген норманың мәні сақтанушы төлеген сақтандыру сыйлықақылары сақтандырушының меншігі болып табылады. Ерекшелік-Азаматтық кодексте қарастырылған жекелеген жағдайлар.

Осылайша, сақтандырушы мен сақтанушы арасында зейнетақы аннуитеті шарты жасалды, ол бойынша сақтанушы сақтандыру сыйлықақысын сақтандырушыға берді, ал соңғысы оған ай сайын шарттық соманы өмір бойы төлеуге міндеттенді.

Сақтанушы қайтыс болғаннан кейін төлемдер пайда алушыға өтті. Алайда, сақтандырушы қалған соманы біржолғы төлеу туралы мұрагерлердің талаптарына ҚР АК 818-бабы 1-тармағының 2-бөлігіне сәйкес зейнетақы жинақтары мұраға кірмейтініне және оған меншік құқығында тиесілі екендігіне сілтеме жасай отырып, бас тартумен жауап берді.

Өтініш берушілердің пікірінше, сақтандырушыға аударылған зейнетақы жинақтары сақтанушы қайтыс болған жағдайда мұрагерлікке жатады, осыған байланысты олар аталған норма сот шешімінсіз біржолғы сақтандыру төлемі түріндегі мүліктен айыра отырып, жеке меншікті қорғаудың конституциялық құқығына нұқсан келтіреді деп санайды.

Конституциялық Сот не белгіледі

Конституциялық сот өз шешімінде сақтандыру сыйлықақылары сақтанушының сақтандырушыға сақтандыру қорғанысы үшін төлемі болып табылатындығын көрсетті, мұнда сақтандыру төлемі оның материалдық баламасы болып табылады, бұл зейнетақы аннуитеті шартының өтелуін білдіреді. Мұндай жағдайларда мүлікті мәжбүрлеп иеліктен шығару болмайды.

Осылайша, Сақтандырушының сақтандыру сыйлықақысы түрінде алған ақшасы сақтандырушының өз қалауы бойынша басқаратын табысы болып табылады.

"Сақтандырушының сақтандыру сыйлықақысын қайтару бойынша емес, тек сақтандыру сомасын төлеу бойынша міндеттемесі болады. Мұндай жағдайларда сақтанушының мүлкін мәжбүрлеп иеліктен шығару орын алмайды", - деп түсіндірді КС.

Сонымен қатар, Конституциялық сот зейнетақы аннуитетінің ерекшеліктерін назарға ала отырып, аударылған сақтандыру сыйлықақысының көлемін және өзге де мән-жайларды ескере отырып, сақтанушының өмірлік ерік-жігерін іске асыру және ол қайтыс болған жағдайда оның құқықтарын өзге тұлғаларға беру тетіктері заңнамалық деңгейде реттелуге тиіс екенін атап өтті.

"АК 818-бабы 1-тармағының екінші бөлігінде көзделген сақтандырушыдан алынған сақтандыру сыйлықақыларына сақтандырушының меншік құқығы туралы жалпы ереже сақтанушыға осы ақшаның бір бөлігін зейнетақы аннуитеті шарты бұзылған кезде сатып алу сомасын басқа сақтандыру ұйымына аудару жолымен немесе шарттардың талаптары өзгерген кезде ақшаны БЖЗҚ-ға қайтару жолымен билік ету құқығын беретін әлеуметтік кодекстің нормаларына сәйкес келмейдіора сақтандыру төлемдерінің мөлшерін азайту бөлігінде және басқа да негіздер бойынша", - делінген құжатта.

Осыған байланысты Конституциялық сот Үкіметке зейнетақы аннуитетінің әлеуметтік институт ретіндегі ерекшеліктерін ескере отырып, әртүрлі салалық тиесіліліктің өзара байланысты нормаларының өзара келісімділігін қамтамасыз ету мақсатында ҚР заңнамасын жетілдіру туралы мәселені қарауды ұсынды.

Тексеру нәтижелері бойынша Конституциялық сот өтініш субъектілері даулайтын АК нормасының Конституцияға қайшы келетіндігін байқамады.