Біз сіздің несиеңізді мақұлдай алмаймыз: Ұлттық Банк бас тартылған несиелік өтінімдердің санын есептеді

Өткен жылдың төртінші тоқсанында тұтынушылық кепілсіз қарыздарға сұраныс аздап төмендеді. Бұл ретте кредиттердің осы түрі бойынша банктерде мақұлданған кредиттік өтінімдер саны 5,9 млн, ал бас тартылғандар – 14,1 млн бірлікті құрады. Осылайша, мақұлданған кепілсіз қарыздардың үлесі ҚР Ұлттық банкінің деректеріне сәйкес өткен тоқсан деңгейінде 29% деңгейінде қалды.

2024 жылдың соңғы тоқсанында кепілсіз тұтынушылық қарыздарға сұраныстың төмендеуін банктер 2024 жылдың III тоқсанында кепілсіз қарыздың максималды сомасы және 1000 айлық есептік көрсеткіштен астам сомаға қарыздарды ресімдеу кезінде ерлі-зайыптылардың келісімі бөлігінде реттеу талаптарының қатаңдатылуымен байланыстырды.

"Осыған байланысты бірқатар орта банктер мемлекеттік органдардың дерекқорларына қол жеткізуді шектеуге байланысты қиындықтарды атап өтіп, белгіленген реттеуші талаптарды сақтау үшін осы деректердің үздіксіз жеткізілуін қамтамасыз ету қажеттігін атап көрсетеді. Осылайша, кредиттеудің осы сегментіндегі өтінімдердің жалпы саны 2% - ға (тоқсанға тоқсанға) 20,2 млн теңгеге дейін төмендеді, ал өтінімдердің орташа мөлшері 19% - ға төмендеп, 907 мың теңгені құрады", - деді ҚР Ұлттық Банкі.

Кепілге салынған тұтынушылық несиелер де аздап төмендеді. Бұл негізінен сыйақы мөлшерлемелерінің қатаюына байланысты. Сонымен қатар, жеке банк тарапынан кепіл мүлкінің бағаларын түзету нәтижесінде кепіл талаптарының қатаңдауы байқалады.

Жалпы, қарыздың осы түрі бойынша келіп түскен өтінімдер саны 16% - ға (тоқсанға тоқсанға) 40,8 мыңға дейін азайды, ал өтінімдердің орташа мөлшері 11% - ға 14 млн теңгеге дейін ұлғайды. Бұл ретте тұтынушылық қарыздар бойынша кепілдікпен мақұлданған өтінімдер саны 14,7 мыңды құрады, 25,9 мың өтінім бойынша бас тартылды, қамтамасыз етумен қарыздар бойынша мақұлдау үлесі 5% - ға өсті және 36% -. құрады.

Ипотека және автонесие

Ұлттық Банктің ақпаратына сәйкес, IV тоқсанда ипотекалық қарыздар мен автокредиттерге сұраныс артты. Банктердің пікірінше, ипотекаға сұраныстың артуы құрылыс салушылармен серіктестіктің жалғасуына және жеке банктің жаңа өнімді шығаруына байланысты болды.

"Екінші жағынан, сұранысты тежейтін факторлардың қатарында жекелеген банктер кепілді қамтамасыз ету құнына неғұрлым қатаң талаптарды ұстанатынын, сондай-ақ ипотекалық кредиттеу портфелін ұлғайтпайтынын атап өтуге болады. Нәтижесінде кредиттік өтінімдердің жалпы саны тоқсанына 5% - ға 228 мыңға дейін шамалы өсті", - деді ҚР Ұлттық Банкі.

Ипотекалық кредиттеу бойынша келіп түскен кредиттік өтінімдердің жалпы саны 228 154 құрады, оның ішінде 71 079 өтінім мақұлданды. Ипотекалық несиенің орташа сомасы - 17,8 млн теңге.

Жалпы, ипотекалық өнімдер бойынша мақұлдау коэффициенті алдыңғы тоқсанмен салыстырғанда 3% - ға төмендеп, 31% -. құрады. Банктердің пікірінше, автокредиттерге сұраныстың өсуі серіктес автосалондардың маркетингтік ілгерілеуімен және олар ішінара субсидиялайтын бірқатар науқандық өнімдерді ұсынумен байланысты.

"Сұранысты арттырудың оң тұстары осы сегменттегі кредиторлар тізімін кеңейту және ірі банктің автокредиттеу сегментіндегі цифрлық өнімдерді белсенді дамытуы болып табылады. Нәтижесінде кредиттік өтінімдер саны 3% - ға артып, 1,2 млн-ға жетті", - деді ҚР Ұлттық Банкі.

Оның ішінде 221 513 өтінім мақұлданды, автокредиттер бойынша бас тартылған кредиттік өтінімдер саны – 960 567. Мақұлдау үлесі де өткен тоқсан деңгейінде қалып, 18% құрады.

Сауалнамаға сәйкес, Банктер 2025 жылдың бірінші тоқсанында автокөлік несиелеріне сұраныстың артуын күтуде. Банктердің пікірінше, ипотекалық қарыздар мен кепілге салынған тұтынушылық қарыздар бойынша сұраныс аздап төмендейді, ал кепілсіз қарыздар бойынша сұраныс 2024 жылдың төртінші тоқсанының деңгейінде қалады.

Сондай-ақ, жекелеген банктер өздерінің ипотекалық өнімдерін цифрландыру деңгейін арттыруды, сондай-ақ үлестік қатысуды қаржыландыру өнімін іске қосуды жоспарлап отыр. Тұтынушылық қарыздар бойынша жекелеген банктер сыйақы мөлшерлемелерін біршама қатаңдатты. Ағымдағы тоқсанда банктер автокредиттеу шарттарындағы шамалы өзгерістерді қоспағанда, бөлшек Кредиттеу шарттарына елеулі өзгерістер енгізуді жоспарламайды.