Қазақстандағы цифрландыру саласындағы мемлекеттік аудит 1,1 млрд теңгеге бұзушылықтарды анықтады

ВАП баспасөз қызметінің хабарлауынша, аудиторлық тексеру цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігін, сондай-ақ цифрлық үкіметті қолдау орталығын, "Ұлттық ақпараттық технологиялар" АҚ, Инновациялық технологиялар паркін, Astana Hub технопаркін және басқа да ұйымдарды қамтыды.

Жалпы аудит қорытындысы бойынша 1,1 млрд теңгеге қаржылық бұзушылықтар анықталды.

Бюджет қаражаты мен активтерін тиімсіз жоспарлау 2,2 млрд теңгені, ал оларды тиімсіз пайдалану – 46,5 млрд теңгені құрады.

Сондай-ақ, 45 жүйелік кемшіліктер мен 143 процедуралық бұзушылықтар анықталды.

Заңнамада жиі өзгерістер, стратегиялық құжаттарда көзделген ірі іс-шараларды іске асыруда елеулі артта қалушылықтар анықталды. Бұдан басқа, мемлекеттік бағдарламалық құжаттарды орындаудағы олқылықтар және жекелеген іс-шаралар мерзімдерін ауыстыру үрдісі атап өтілді. Отандық ақпараттық технологиялардың жетіспеушілігі және осы технологиялар мен ақпараттандыру құралдарының импортына тәуелділік байқалады.

"Электрондық үкіметтің" архитектурасын дамыту бойынша қызметтердің сапасыз көрсетілуі анықталды: архитектуралық порталда ақпараттандыру объектілері туралы мәліметтердің нақты есебі жоқ, 49 жүйе бойынша қажетті құжаттар жоқ, 29 ақпараттық жүйе бойынша өмірлік цикл туралы мәртебелер көрсетілмеген, 115 жүйе 1 жылдан астам тәжірибелік пайдалануда.

""GovTech" Бірыңғай цифрлық платформасын сапалы пайдалануға енгізу және оған мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік ұйымдардың барлық ақпараттық жүйелерін тезірек көшіру қажет. Бұл толық интеграция, ағымдағы деректерді, бірыңғай тізілімдер мен жіктеуіштерді өзара пайдалану арқылы олардың жұмыс тиімділігін арттырады. Сондай-ақ экономика салаларында цифрландыруды жеделдету қажет. Ең алдымен денсаулық сақтау, өнеркәсіп, көлік, құрылыс және басқаларында. Ол үшін ЦДИАӨМ-нің үйлестіру рөлін күшейту қажет", - деп атап өтті отырыс барысында Әлихан Смайылов.

Аудит материалдарынан көрініп тұрғандай, "инновациялық технологиялар паркі" АКҚ шеңберінде 5 Технологиялық даму орталығын және 1 венчурлік қорды құруға 2016-2017 жылдары бюджеттен 4,9 млрд теңге бөлінді. Нәтижесінде 3 орталықтың қызметі тиімсіз және нәтижесіз болып шықты, 2 компания дамудың перспективалық жоспарларынсыз жұмыс істейді. Осылайша, 3 млрд теңге тиімсіз пайдаланылды.

Сонымен қатар, аудит 987 млн теңгеден астам сомаға 95 Стартапқа инвестициялардың төмен тиімділігін көрсетті. Оның ішінде 2018-2020 жылдары қаржыландыру алған 32 ұйым таратылды, 18 – мәжбүрлеп. Тағы 21 компания салық есептілігінің нөлдік нысандарын ұсынады, бұл қызметтің жоқтығын көрсетеді.

Бюджет қаражатынан басқа, "ПИТ" АКФ-ға 2015 жылдан 2024 жылға дейін жер қойнауын пайдаланушылардан ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды (ҒЗТКЖ) қаржыландыру бойынша міндеттемелер ретінде 41 млрд теңге түсті. Бұл ретте "ПИТ" АКФ Сараптамалық комиссиясы ҒЗТКЖ қамтамасыз етілгені үшін жауап бермейді, бұл осы бағытта қабылданатын шешімдердің ашықтығы мен біртектілігіне күмән келтіреді. Нәтижесінде 14,8 млрд теңгеге 179 жоба негізінен бизнестің ағымдағы міндеттерін шешуге бағытталды және ғылымның дамуына және жаңа технологиялардың құрылуына ықпал етпеді.

Бұдан басқа, ҒЗТКЖ жобаларын іске асыру үшін көзделген қаражатты шығаруға ықпал ететін факторлар анықталды, бұл "ПИТ"АКФ-да басқарудың және есептіліктің ашық тетіктерін шұғыл енгізуді талап етеді.

"Ұлттық ақпараттық технологиялар" АҚ 34 ақпараттық жүйеге қызмет көрсетеді, олардың 85% - ы ескірген технологияларға ие және монолитті кодта жұмыс істейді, бұл оларды жаңартулар мен өзгерістер үшін ұтымсыз ауқымды етеді. "ҰАТ" АҚ-ға бекітілген 50 ақпараттандыру объектісінің 28 ақпараттық жүйесі мен 1 аппараттық-бағдарламалық кешені олардың өзектілігінің болмауына байланысты іс жүзінде сүйемелденбейді.

Сонымен қатар, отырыс аясында Әлихан Смайылов кибер алаяқтармен белсенді күресу қажеттігіне де назар аударды. ВАП отырысының қорытындысы бойынша анықталған кемшіліктерді жою және елдің цифрлық инфрақұрылымын жақсарту үшін іс-шаралар жоспарын әзірлеу тапсырылды.