Қазақстан 2025 жылы не күтеді: жасанды интеллект ел экономикасының дамуы бойынша болжам жасады

Жалпы бағыттардан басқа, біз ChatGPT-тен нақты мысалдар келтіруді сұрадық. Міне, АИ жауап берді.

Қазақстан экономикасы 2025 жылы жаңа сын-қатерлер мен жаһандық трендтерге бейімделуді жалғастырады. Бірегей географиялық орналасуымен, бай табиғи ресурстарымен және өршіл жоспарларымен ел өсуге үлкен мүмкіндіктерге ие. Алайда, бұл процесс белгілі бір тәуекелдерді қиындатуы мүмкін.

Әрі қарай, АИ оның пікірінше, экономикалық дамудың негізгі бағыттарын атап өтті.

Қазақстанның транзиттік хаб ретіндегі рөлін нығайту

2025 жылы Қазақстан халықаралық саудадағы өз рөлін нығайту үшін көлік инфрақұрылымын дамытуды жалғастырады. "Жаңа Жібек жолы" сияқты жобаларды іске асыру елге еуразиялық логистикалық желіде тиімді жағдайды қамтамасыз етеді.

Мысал: Қазақстан арқылы өтетін ұзындығы 11 300 шақырым болатын "Қытай — Еуропа" теміржол дәлізі жүктерді тасымалдау мерзімдерін қысқарту және логистикалық қызметтердің сапасын жақсарту арқасында бәсекеге қабілетті болады. Қазірдің өзінде теміржол маршруттары бойынша жиырма футтық /TEU/ баламасы 420 миллиард АҚШ долларынан асатын 11 миллионнан астам контейнер тасымалданды.

Экономиканы әртараптандыру

Қазақстан шикізат секторына тәуелділікті төмендету бойынша белсенді жұмыс істеуде. 2025 жылы келесі салаларға инвестициялардың өсуі күтілуде:

- ауыл шаруашылығы;
- қайта өңдеу өнеркәсібі;
- баламалы энергетика.

Мысал: шалғай аймақтарды энергиямен қамтамасыз етуге және көміртегі ізін азайтуға көмектесетін жаңа күн және жел электр станцияларын іске қосу. Айта кетейік, Үкіметтің жоспарында электр энергиясын өндірудің жалпы көлеміндегі жаңартылатын энергетиканың үлесін 2025 жылы 6% - ға дейін жеткізу көзделген.

Цифрлық экономиканы дамыту

"Цифрлық Қазақстан" бағдарламасы шеңберінде мемлекеттік басқаруды, бизнесті және әлеуметтік саланы цифрландыру жалғастырылатын болады. IT секторы өсу драйверлерінің біріне айналады.

Мысал: 2025 жылға қарай Мемлекеттік қызметтерді жақсартатын және бизнестің ашықтығын арттыратын ұлттық үлкен деректер платформасын іске қосу жоспарлануда. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев республикада халықаралық жасанды интеллект орталығын құруды ұсынды Alem.AI Астанада.

Шетелдік инвестицияларды тарту

Капитал ағынын ынталандыру үшін Қазақстан инвестициялық ахуалды жақсартады. Реттеуші базаны одан әрі оңайлату, сондай-ақ шетелдік инвесторлар үшін жеңілдіктер енгізу күтілуде.

Мысал: 2025 жылы жоғары технологиялық компанияларды тарту үшін "Астана-Технопарк" сияқты жаңа арнайы экономикалық аймақтарды (АЭА) құру.

Шағын және орта бизнесті (ШОБ)қолдау

Шағын және орта бизнес жаңа жұмыс орындары мен салық түсімдерінің маңызды көзіне айналуда. Мемлекет жеңілдетілген несиелеу және білім беру бағдарламалары арқылы қолдау көрсетуді жоспарлап отыр.

Мысал: "Бастау Бизнес" бағдарламасы жаңа кәсіпкерлерге білім алуға және қаржыландыруға қол жеткізуге көмектеседі, бұл ШОБ дамуын ынталандырады. Мәселен, 2024 жылы 400 АЕК мөлшерінде гранттар алуға қабылдау жарияланды.

Сондай-ақ, АИ 2025 жылы Қазақстан экономикасы үшін негізгі тәуекелдерді атап өтті.

Шикізатқа тәуелділік

Әртараптандыру жөніндегі күш-жігерге қарамастан, Қазақстан кірістерінің едәуір бөлігі әлі де мұнай мен газ экспортына тәуелді. Әлемдік нарықтардағы бағаның құбылмалылығы экономикаға теріс әсер етуі мүмкін.

Тәуекел: мұнай бағасының төмендеуі валюталық түсімдер мен бюджеттік кірістерді қысқартуы мүмкін.

Геосаяси тұрақсыздық

Орталық Азия аймағы геосаяси қақтығыстарға сезімтал болып қала береді. Кез келген шиеленіс экономикалық белсенділікке және инвестициялық климатқа әсер етуі мүмкін.

Тәуекел: көлік дәліздерін бұзу немесе негізгі серіктестерге қарсы санкциялар (мысалы, Ресей немесе Қытай).

Инфляция және теңгеге қысым

2025 жылы Азық-түлік пен энергия бағасының өсуі жалғасуы мүмкін, бұл инфляцияның өсуіне әкеледі. Теңге бағамының әлсіреуі бизнес пен тұтынушылар үшін де сын-тегеурін болады.

Тәуекел: халықтың сатып алу қабілетінің төмендеуі және әлеуметтік шиеленістің өсуі.

Экологиялық мәселелер

Қазақстан құрғақшылық, өзендердегі су деңгейінің төмендеуі және қоршаған ортаның ластануы сияқты климаттық өзгерістерге байланысты проблемаларға тап болады.

Тәуекел: экологиялық апаттар ауыл шаруашылығы мен халықтың денсаулығына әсер етуі мүмкін.

Білікті кадрлардың тапшылығы

Жаңа технологияларды жедел енгізу кәсіби жұмысшыларды қажет етеді, бірақ білім беру жүйесінде бұл өзгерістерге бейімделуге әлі уақыт жоқ.

Тәуекел: мамандардың жетіспеушілігінен жоғары технологиялық салалардың дамуының баяулауы.

Тұтастай алғанда, Қазақстан экономикасы 2025 жылы амбициялар мен сын-тегеуріндердің қиылысында дамитын болады. Елдің жетістігі көбінесе үкімет пен бизнестің жаһандық және ішкі тәуекелдерді жеңу қабілетіне байланысты. Егер Қазақстан реформаларды енгізуді жалғастырса, шағын бизнесті қолдаса және инвестициялар тартса, онда өңірлік экономикалық көшбасшы ретіндегі өз ұстанымын нығайта алады.