2024 жылы Қазақстанның қатысуымен өткен топ-12 халықаралық оқиға

1. Қазақстанның ШЫҰ-ға төрағалығы (А. Ж. маусым айына дейін). ШЫҰ-ға төрағалық ету кезеңінде 2023 жылғы 5 шілдеден 2024 жылғы маусымға дейін Қазақстан ШЫҰ кеңістігінде қауіпсіздік пен тұрақтылықты қамтамасыз ету, оны одан да тиімді платформаға жетілдіру және трансформациялау, экономика және сауда саласындағы байланыстарды тереңдету, мәдени-гуманитарлық саладағы ынтымақтастықты тереңдету, ШЫҰ-ны кеңейту мәселелерінде халықаралық институттың әлеуетін нығайту саясатын жалғастырды және оның халықаралық байланыстарын дамыту. Ұйымның Қазақстан қамқорлығындағы жұмысының тиімділігін үстіміздегі жылдың 3-4 шілдесінде Астана қаласында БҰҰ Бас хатшысы А.Гуттериштің қатысуымен "ШЫҰ плюс" бірегей форматында өткен "көпжақты диалогты нығайту – орнықты бейбітшілік пен дамуға ұмтылу" саммитінің қорытындысы бойынша бағалауға болады.

2. Қазақстанның ОТГ-ға төрағалығы (а. ж. қараша айына дейін). 2024 жыл "TURK time!"оның аясында 80-нен астам іс-шара өткізілді. Бір жыл ішінде атқарылған жұмыстың қорытындысы Ұйымға қатысушы елдердің көшбасшыларының 8 құжатқа, оның ішінде ағымдағы жылдың 3 қарашасында Астана қаласында өткен саммиттің декларациясына өзара қол қоюы болды.

3. Қазақстанның ҰҚШҰ-ға төрағалығы. 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап ҰҚШҰ-ға төрағалық ету Қазақстан Республикасына өтті. Ағымдағы жылдың 28 қарашасында Астана қаласында өткен ұйымның саммиті маңызды оқиға болды, оның барысында Мемлекет басшылары ұжымдық қауіпсіздік кеңесінің Декларациясын қабылдап, тәжік-ауған шекарасын нығайту жөніндегі мақсатты мемлекетаралық бағдарламаны бекітті.

4. Қазақстанның АӨСШК-ге төрағалығы (а. ж. 17 желтоқсанға дейін). Ағымдағы жылдың 17 желтоқсанында Сыртқы істер министрлері кеңесінің Азиядағы өзара іс-қимыл ЖӘНЕ СЕНІМ ШАРАЛАРЫ ЖӨНІНДЕГІ КЕҢЕСТІҢ 7-ші отырысы өтті, онда Қазақстан ұйымға төрағалық етуді Әзірбайжанға ресми түрде тапсырды. 2023 жылғы қыркүйекте қабылданған Трансформацияның жол картасына сәйкес қазақстандық төрағалық Кеңес Жарғысының жобасын келісу процесін әзірлеп, іске қосты. Аталған кезеңде Қазақстан Үш жаңа орган – талдау орталықтарының форумын, данышпандар кеңесін, АӨСШК қорын құруға бастамашы болды.

5. РФ Президенті В. Путин мен ҚХР Төрағасы Си Цзиньпиннің Қазақстанға мемлекеттік сапарлары. Халықаралық және геосаяси мағынада екі әлемдік көшбасшы Си Цзиньпин мен В. Путиннің – өңірлік қауіпсіздіктің кепіл мемлекеттері атынан ғана емес, сонымен қатар Қазақстанның маңызды экономикалық және саяси әріптестері болып табылатын мемлекеттік сапарлары шешуші болды. Елдердің көшбасшылары өз өкілеттіктерін үздіксіз орындаудың барлық кезеңінде жасайтын мемлекеттік сапарлардың маңыздылығын атап өткен жөн.

6. Мемлекет басшысының Әзірбайжанға, Францияға, Катарға және Сингапурға мемлекеттік сапарлары. Президент қ. Тоқаевтың Әзербайжанға, Францияға, Катарға және Сингапурға жасаған мемлекеттік сапарлары ерекшеленетін халықаралық белсенділігі көпвекторлы саясаттың басымдығын атап көрсетеді. Президент жасаған әрбір мемлекеттік сапардың маңыздылығын атап өткен жөн, соған қарамастан Францияға сапарлар ерекше көзге түседі, оны Батыстың Қазақстанның өңірлік беделін мойындауы ретінде ғана емес, сондай-ақ Әзірбайжанға әлемдік қоғамдастықта "орта державалар" деп аталатындарды нығайту стратегиясын іске асыру мәселесінде өзара түсіністік туралы куәландырады.

7. Мемлекет басшысының Бішкек қаласында (Қырғызстан) өткен Түркі мемлекеттері ұйымының саммитіне қатысуы. Қазақстанның ОТГ-ға қатысушы барлық елдердің маңызды экономикалық және сауда серіктесі болуға дайындығы ерекше көзге түседі. Осылайша, саммитте сөйлеген сөзінде Мемлекет Басшысы "орта дәліздің" әлеуетін толық пайдалану қажеттігі туралы айтып, осы бағыт бойынша жүк тасымалының тұрақты дамуын қамтамасыз ететін келісім жасасу туралы бастама көтерді.

8. Мемлекет басшысының Орталық Азия мемлекеттері басшыларының кеңейтілген форматтағы VI консультативтік кездесуіне қатысуы, оның шеңберінде Президент қ.Тоқаев консультативтік кездесудің алтыншы рет өткізілуі тараптардың бауырлас халықтар достығының ғасырлар бойғы байланыстарын нығайтуға, көпжоспарлы ынтымақтастықты одан әрі кеңейтуге және халықаралық аренада өзара іс-қимылды күшейтуге деген тұрақты міндеттемесін көрсететінін атап өтті.

9. Мемлекет басшысы Қ.Тоқаевтың Бакудегі "COP 29" Дүниежүзілік Климаттық саммитіне қатысуы, оның барысында ол Қазақстанның жаһандық климаттық күн тәртібіне бейілділігін растады және климаттың өзгеруіне қарсы күресте халықаралық ынтымақтастықтың маңыздылығын атап өтті, сондай-ақ орнықты ауыл шаруашылығына көшудің маңыздылығын атап өтті.

10. БҰҰ миссиясы шеңберінде қазақстандық бітімгершілік контингенттің Голан биіктіктерінде орналасуы. Бітімгершілік қызметінің бүкіл тарихында Қазақстан алғаш рет Біріккен Ұлттар Ұйымынан "БҰҰ-ның бөлінуді бақылау жөніндегі күштері" бітімгершілік миссиясын өз бетінше өрістетуге және орындауға мандат алды.

11. Ағымдағы жылдың 16 қазанында" Astana Think Tank Forum 2024 " – "ми орталықтары" бірінші форумын өткізу. Форумның жұмысы орта державалар дипломатиясының негіздеріне арналған сессиядан басталды. Модератор Borderless Consulting Group негізін қалаушы және басқарушы директоры Чарльз Маклин (АҚШ) болды. Панелистер қазіргі жаһандық ландшафттағы орта державалардың стратегиялық және дипломатиялық рөлін талқылады. Форум "орта державалар" тұжырымдамасын әлемдік деңгейдегі саясаттанушылар мен талдаушылардың ғылыми және кәсіби топтары арқылы ілгерілетуге мүмкіндік беретін алғашқы пікірталас алаңдарының бірі болды.

12. Сенатта Өзбекстанмен Арал теңізінің экологиялық проблемаларына қарсы бірлескен күрес туралы келісімді ратификациялау. Құжат өңірде экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесінде екі ел арасындағы өзара түсіністікке қол жеткізудің арқасында мүмкін болды. Браконьерлікке, заңсыз аулауға және саудаға қарсы күресті, биоәртүрлілік пен қоныс аударатын түрлерді сақтау саясатын және т. б. қамтитын келісімнің кешенділігін атап өткен жөн.