Қазақстанда жолдарды жөндеу және салу сапасын арттыру жоспарлануда

Жоба автожол саласының сатып алынатын жұмыстарының сапасын арттыру мақсатында әзірленді. Құжаттың мақсаты сатып алуды жүзеге асырудың жаңа тәсілдерін және автожол саласын сатып алу бойынша тендерлік баға ұсынысына әсер ететін өлшемшарттарды енгізу болып табылады.

Атап айтқанда, квазимемлекеттік секторды сатып алуды жүзеге асыру қағидаларына рейтингтік-балдық жүйені енгізу ұсынылады.

Тәжірибе көрсеткендей, рейтингтік-балдық жүйені енгізу басталғаннан бері сатып алуды өткізудің ағымдағы тәсілімен салыстырғанда мынадай артықшылықтар атап өтілді:

- сатып алуды өткізу рәсімдерінің санын және конкурстық рәсімдерді өткізу мерзімдерін едәуір қысқарту (атап айтқанда, өтінімдерді қарау, алдын ала рұқсат беру, қорытындыларды шығару рәсімдері, сондай-ақ конкурс қорытындыларына шағымдану рәсімі алынып тасталады);

- сатып алуды өткізу кезінде адами фактор алынып тасталды (тиісінше, сыбайлас жемқорлық тәуекелдері азаяды).

Ережеде рейтингтік-балдық жүйені пайдалана отырып, тендер тәсілімен сатып алуды жүзеге асыру тәртібін айқындайтын жаңа тарау қосылады.

Атап айтқанда, егер сатып алу нысанасы Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын техникалық қадағалау бойынша инжинирингтік қызметтер көрсету болып табылса, рейтингтік-балдық жүйені пайдалана отырып, тендер сатып алуға жүзеге асырылады деп көзделген.

Бұл ретте рейтингтік-балдық жүйені пайдалана отырып, тендер тәсілімен сатып алу жөніндегі тендерлік комиссия құрылмайды.

Рейтингтік-балдық жүйені пайдалана отырып, тендерге қатысуға өтінімдерді ұсыну мерзімі өткеннен кейін веб-портал рейтингтік-балдық жүйені пайдалана отырып, тендер тәсілімен сатып алу қорытындылары туралы хаттаманы автоматты түрде қалыптастырады және орналастырады.

Веб-портал тендерлік баға ұсыныстарын және тендерлік баға ұсынысына әсер ететін критерийлерді автоматты түрде салыстырады және жеңімпазды анықтайды.

Рейтингтік-балдық жүйені пайдалана отырып, тендер қорытындылары шағымдануға жатпайды.

Ведомство автожол саласы жеткілікті капиталды қажет ететінін, келісімшарттардың жоғары құны мердігерлерге жоғары қаржылық жүктеме жүктейтінін, жобаларды табысты іске асыру үшін айтарлықтай материалдық базаның болуын талап ететінін атап өтті. Мәселен, 1 км автомобиль жолын салу құны шамамен 1 млрд теңгені, күрделі жөндеу-500 млн теңгені құрайды.

Қазіргі уақытта мердігер ұйым жаңа шарттан аванс алғаннан кейін қаржылық қаражатты бұрыннан бар міндеттемелерді орындауға жіберген кезде теріс тәжірибе қалыптасқан, осыған байланысты келесі келісімшарт жасалғанға дейін жаңа шартты орындау жиі мүмкін болмайды.

Ұсынылған түзетулер қолданыстағы шарттар бойынша орындалмаған міндеттемелер болған кезде жаңа келісімшарттар жасасу мүмкіндігін болдырмауға мүмкіндік береді, бұдан басқа, бұл норма өнім берушілерді жасалған шарттарды мерзімінде орындауға ынталандыратын болады.

Атап айтқанда, ережелерде норма пайда болады:

"Автомобиль жолдары саласындағы техникалық қадағалау жөніндегі орташа жөндеу, инжинирингтік қызметтер бойынша жұмыстарды сатып алу кезінде әлеуетті өнім беруші ағымдағы жылы Тапсырыс берушімен жасалған сатып алудың ұқсас заттары бойынша 10 млрд теңгеден астам сомаға шарттар болған кезде тендерге қатысушы деп таныла алмайды".

Осы тармақта көзделген сатып алуға қатысуға байланысты шектеулер бойынша әлеуетті өнім берушінің тендерге қатысуға өтінімін өтінім беру сатысында өтінімді сәйкестендіру құқығынсыз веб-портал автоматты түрде қабылдамауға тиіс.

Бұдан басқа, шағын және орта бизнесті жөндеудің шағын учаскелеріне тартуға, сол арқылы бәсекелестік ортаны кеңейтуге және орта жөндеу нарығын монополиясыздандыруға мүмкіндік беретін нормаларды енгізу жоспарлануда.

Атап айтқанда, егер автомобиль жолдарын орташа жөндеу бойынша жұмыстарды сатып алуды жүзеге асыру үшін бөлінген сома 650 мың АЕК-тен аспаған жағдайда, тендерлік комиссия әлеуетті өнім берушіде ұқсас жұмыс тәжірибесі не автомобиль жолдарын салу/реконструкциялау немесе күрделі жөндеу жөніндегі жұмыстар болған әрбір жыл үшін 1% мөлшерінде шартты жеңілдік береді, бірақ 5% - дан астам.

Егер автомобиль жолдарын орташа жөндеу жөніндегі жұмыстарды сатып алуды жүзеге асыру үшін бөлінген сома 540 мың АЕК-тен аспаған жағдайда, тендерлік комиссия әлеуетті өнім берушіде ұқсас жұмыс тәжірибесі не автомобиль жолдарын салу/реконструкциялау немесе күрделі жөндеу жөніндегі жұмыстар болған әрбір жыл үшін бір пайыз (2,5%) мөлшерінде шартты жеңілдік береді, бірақ 5% артық емес.

Егер автомобиль жолдарын орташа жөндеу жөніндегі жұмыстарды сатып алуды жүзеге асыру үшін бөлінген сома республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің екі мың жеті жүз сегіз мың еселенген мөлшерінен аспаған жағдайда, тендерлік комиссия әлеуетті өнім берушіде осыған ұқсас жағдай болған әрбір жыл үшін бір пайыз (0,5%) мөлшерінде шартты жеңілдік береді автомобиль жолдарын салу/реконструкциялау немесе күрделі жөндеу бойынша жұмыс тәжірибесі, бірақ 5% - дан аспайды.

Тендерлік баға ұсынысына әсер ететін теріс мән осы Қағидаларға 7-2-қосымшаға сәйкес жүзеге асыру кезінде тендерлік баға ұсынысына әсер ететін өлшем ретінде теріс мәндер қолданылатын жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алуға жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу тізбесі бойынша қатысатын әлеуетті өнім берушілерге қолданылады.

Егер әлеуетті өнім берушінің ағымдағы қаржы жылында жасалған, сомасы айлық есептік көрсеткіштің бір жарым миллион еселенген мөлшерінен аспайтын шарты орындалуында болса, веб-портал әрбір осындай шарт үшін осындай әлеуетті өнім берушінің тендерлік баға ұсынысына әсер ететін өлшемшарттардың шартты жеңілдіктерінің жалпы сомасының 0,1% -. автоматты түрде алып тастайды.

Автомобиль жолдарын орташа жөндеу бойынша жұмыстарды және техникалық қадағалау бойынша инжинирингтік қызметтерді сатып алуды жүзеге асыру кезінде осындай әлеуетті өнім беруші жеңімпаз болып айқындалған қорытындылар туралы әрбір хаттама үшін осындай әлеуетті өнім берушінің тендерлік баға ұсынысына әсер ететін өлшемшарттардың шартты жеңілдіктерінің жалпы сомасының 0,2% -. автоматты түрде алып тастайды.

Бұдан басқа, конкурстық рәсімдерді уақтылы өткізу және жұмыстардың барысын кешіктірмеу мақсатында қатысуға өтінімдердің санын екіден бірге дейін азайту ұсынылады.

Бұдан басқа, түзетулер қыс мезгілінде қауіпсіз және үздіксіз жүруді уақтылы қамтамасыз ету үшін халықаралық және Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын күтіп-ұстауға арналған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу мәселесін шешуі тиіс.

Ол үшін ережелерді келесі нормамен толықтыру ұсынылады:

"Тікелей шарт жасасу арқылы бір көзден алу тәсілімен сатып алу халықаралық және Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын күтіп-ұстауға арналған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді автомобиль жолдарын жабу қажеттілігіне әкеп соққан ауа райы жағдайларының салдарынан туындаған салдарларды жою үшін сатып алынған жағдайларда жүзеге асырылады".

Бұл ретте мұндай тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу тапсырыс берушінің басқару органының (басқармасының) шешімі негізінде жүзеге асырылады.

Қаржы министрлігінің хабарлауынша, бүгінгі күні сатып алуды өткізу кезінде өз техникасы жоқ, кейіннен жұмыс көлемін қосалқы мердігерлік ұйымдарға беретін сол компаниялар тендерлерде жеңіске жеткен кезде тәжірибе қалыптасқан.

Осыған байланысты ведомствода автожолдарды ағымдағы және орташа жөндеу үшін меншікті техника мен жабдықтың болуы бойынша талап қою ұсынылады. Сонымен қатар, қосалқы мердігерлікке жалпы жұмыс көлемінің үштен бірінен аспайтын бөлігін беруге болады.

Әзірлеушілер жобаны қабылдау теріс әлеуметтік-экономикалық немесе құқықтық салдарға әкеп соқпайды, сондай-ақ республикалық бюджеттен қаржы қаражатын бөлуді талап етпейді деп мәлімдейді.

Жоба 2024 жылғы 24 желтоқсанға дейін жария талқылау үшін "Ашық НҚА" порталында орналастырылған.