Эвтаназия немесе зарарсыздандыру: Қазақстандағы қаңғыбас иттермен проблеманы шешу үшін түзетулерді бәрі бірдей қолдамайды

Мәжілісмендер қаңғыбас және қараусыз қалған жануарлардың санын реттеу үшін эвтаназияны қолдануды көздейтін норманы заңға енгізуді ұсынды. Бұл мәселе бойынша қатысушылардың пікірлері екіге бөлінді.

Зоология институтының ғылыми қызметкері Анна Хамчукова ОСВВ ("аулау – зарарсыздандыру – вакцинация – шығару") әдісі зарарсыздандырылмаған адамдар популяцияны үнемі толықтырып отыратындықтан, санның азаюына әкелмейтінін айтты, өйткені иттер олардың санын тез қалпына келтіруге қабілетті түр. Ғалым эвтаназияны енгізуді қолдайтынын атап өтті.

"(Ірі халықаралық ұйымдар. - Автор.) ОСВВ қаңғыбас иттердің популяциясын реттеудің өзін-өзі қамтамасыз ететін тәсілі емес екенін және оның тиімділігі үшін бірқатар шарттардың міндетті түрде сақталуын талап ететіндігін атап өтеді. Олардың ішінде халықтың жауапкершілігінің жоғары деңгейі, иттерге төзімді қоғам, қаңғыбас иттер үшін қолайлы тіршілік ету ортасын құру. Оларсыз бұл әдіс жұмыс істемейді", - деп түсіндірді Хамчукова.

Генетика және цитология институтының жетекші ғылыми қызметкері Анастасия Перфильева Хамчукова айтқан мәліметтерге қарамастан, жаһандық жетекші ұйымдар қаңғыбас жануарлар популяциясын бақылаудың негізгі шарасы ретінде эвтаназияны қолдамайды деп жауап берді.

"Қаңғыбас жануарлардың саны олардың көбеюі, шетінен жаңа жануарлардың қоныс аударуы және көшеде аяқталатын үй жануарларынан бас тарту арқылы тез қалпына келеді. Эвтаназияны жаһандық ұйымдар құтыруға қарсы күресте кері әсер етеді деп санайды. Бұл қасқырлар, түлкілер және шақалдар сияқты жабайы түрлермен байланыста болу нәтижесінде құтыру ауруының қаупі әлдеқайда жоғары болатын жануарлардың шетінен келуіне жағдай жасайтын жою. Эвтаназияның орнына жаһандық жетекші ұйымдар кешенді шараларды ұсынады: қаңғыбас жануарларды зарарсыздандыру және кастрациялау. Бұл міндетті түрде иелік ететін жануарларды зарарсыздандырумен және зарарсыздандырумен біріктірілуі керек. Дәл осы шара проблеманың көзін жоюға мүмкіндік береді, оның салдарымен үнемі және нәтижесіз күресуге болмайды", – деді Перфильева.

Ғалым басқа елдер қаңғыбас жануарлар мәселесін жүйелі тәсіл арқылы сәтті шешкенін айтты. Дамыған мемлекеттер:

• үй жануарларын сыртқа шығарғаны үшін жоғары айыппұлдар;
• жақсы баспана желілері;
• зарарсыздандыру бағдарламалары;
• жаппай вакцинация.

Inucobo жануарлар құқығын қорғау қауымдастығының өкілі Жанатбек Туғанбеков заңның орындалуын бақылаудың болмауына байланысты ОСВВ бағдарламасы Қазақстанда жұмыс істемейтінін атап өтті. Ол бұл бастама тек Саран қаласында жүзеге асырылды деп санайды. Зоотехник адамдарға шабуыл жасаған жануарлардың көпшілігі үй жануарлары екенін атап өтті, өйткені оқиғаларда асыл тұқымды иттер пайда болады: питбуль терьерлері және алабай. 

"Құтыруға қарсы вакцинация бөлігінде Менің Қазақстанда иттерге вакцинация қолданылмайтын тұтас кейсім бар. Есептер бойынша олар жасайды, бірақ іс жүзінде ешкім қолданбайды", - деді Туғанбеков.

Заң жобасының авторы Еділ Жаңбыршин келіспеді. Ол барлық статистиканы уәкілетті органдар ұсынатынын және ресми ақпаратқа сену қажет екенін атап өтті. 

"Бүкіл Қазақстан бойынша статистиканы өзіңіз жүргізесіз бе? Сіз оны қайдан алдыңыз? Сізде әр ауылда, қалада, елді мекенде статистика бар ма? Манипуляция жасамайық", - деді Жаңбыршин.

Мәжілісмен Норвегияның ел аумағына кіретін жануарларды ату тәжірибесі туралы айтты.

"Неліктен Дүниежүзілік зообақылау ұйымдары Финляндия мен Норвегияға талап қоймайды. Олар Ресейден келген иттерді атып тастайды. Олар өз шекарасына кірмейді. Тоқта-лезде ату. Мұндай заң. Эвтаназия ғана емес, бірден ату. Бұл Еуроодақтың дамыған елі. Сондықтан әркімнің өз заңдары бар, әркімнің өзі реттейді және Біз өз ерекшеліктерімізді ескеруіміз керек", – деді Жаңбыршин.