Қазақстанда жылқы шаруашылығы институты пайда болады

Президент бүгінде әлемдік азық-түлік нарығында бәсекелестік күшейіп келе жатқанын атап өтті.

"Бәсекеге қабілеттілікті қамтамасыз ету үшін ғылымның дамуына басты назар аудару қажет. Стратегиялық басымдықтардың бірі-селекция мен тұқым шаруашылығын жандандыру. Бұл дақылдарды өндіруде отандық картоп пен қант қызылшасы тұқымдарының үлесі 10% - дан аз. Бұл мәселені шұғыл шешу керек. Биыл селекция мен тұқым шаруашылығын дамытудың кешенді жоспары қабылданды. Нақты міндеттер қойылды. Үкіметке аграршыларды отандық өндірістің тұқымымен қамтамасыз етуді тапсырамын. 2028 жылы бұл көрсеткіш 80% - ға дейін ұлғайтылуы тиіс, ал жоғары сапалы (яғни элиталық) тұқымдардың үлесі кемінде 15% – "құрауы тиіс", - деді Мемлекет басшысы.
Бұл нәтижеге қол жеткізу үшін, оның айтуынша, шет елдердің озық тәжірибесін зерделеу керек.

"Жақында Францияға жасаған сапарымда мен осы елдің кәсіпкерлерімен кездесіп, оларды ауылшаруашылық жобаларында бірлесіп жұмыс істеуге шақырдым. Сонымен қатар, қазан айында мен Моңғолияға мемлекеттік сапармен бардым, онда осы елдің басшылығымен мазмұнды келіссөздер өтті. Талқылаудың маңызды тақырыптарының бірі жылқының тағдыры – екі көшпелі халықтың ортақ игілігі болды. Моңғол жылқылары ұзын бойларымен танымал болмаса да, олар өте төзімді және ұзақ қашықтықты жүріп өтуге қабілетті деп саналады", – деді Тоқаев.

Ол қазақтардың тез аяқты арғамақтарды ерекше бағалайтынын және құрметтейтінін, оларды "Тегіміз – түркі, түлігіміз – жылқы"деп санайтынын жалғастырды.

"Жылқылардың қазақ халқының тарихында аса маңызды рөл атқарғаны бекер емес. Көшпенділерге көлік құралы ретінде қызмет еткен, оларды тамақпен қамтамасыз еткен жылқылар болды. Саумал мен қымыз адам денсаулығына емдік қасиеттері белгілі. Бүгінде елімізде жылқылардың саны тұрақты түрде артып келе жатқаны қуантады. Дегенмен, асыл тұқымды асыл тұқымды жылқылардың үлесі 1% - дан аз, яғни 4,2 миллион жылқының тек 40 мыңы таза тұқымды. Сондықтан қазір асыл тұқымды жылқыларды іріктеуге және өсіруге ерекше назар аудару керек",-деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Оның айтуынша, Қазақстанда жылқылардың бірнеше түрі өсіріледі. Олардың ішінде тарихы қазақ халқының өмірі мен өмірімен тығыз байланысты Жабе (Бақа) тұқымы ерекше орын алады. Кейін Қостанай, Көшім, мұғалжар тұқымдары өсірілді. Олардың әрқайсысының өзіндік артықшылықтары мен ерекшеліктері бар.

"Мен өз сөздерімнің бірінде Маңғыстаудың баға жетпес байлығы болып табылатын Адай тұқымы туралы айттым. Содан кейін мен осы тұқымды әлемде танымал ету үшін нақты шаралар қабылдауды тапсырдым. Қазіргі уақытта "Адай" тұқымы ресми түрде танылды. Бүгінгі таңда бұл керемет жылқылар біздің елімізді әртүрлі жарыстар мен жарыстарда лайықты түрде көрсетеді. Қостанайлық жылқы да төзімділікпен ерекшеленеді, бірақ, өкінішке орай, бұл тұқым жойылып кету алдында тұр. Бүгінгі таңда 280 бас қалды", - деп атап өтті президент.

Сондықтан, оның айтуынша, жылқылардың санын көбейтумен қатар олардың асыл тұқымды және өнімді қасиеттерін арттыру басты міндет болып табылады.

"Биыл отандық жылқы тұқымдарын сақтау және молайту бойынша арнайы заң қабылданды. Осылайша тағы бір маңызды қадам жасалды. Үкіметке жылқы шаруашылығы институтын құруды тапсырамын. Оның ашылуы туралы мәселені сарапшылар көптен бері көтеріп келеді. Уәкілетті органдар бұл мәселені қысқа мерзімде пысықтап, қаржыландыру көздерін анықтауы тиіс", – деп түйіндеді Тоқаев.