Қазақстанда қолма-қол ақшасыз төлемдер мен ақша аударымдарының көлемі Еуропа елдеріне қарағанда 15 есе көп

"Мен жалпы ландшафттан бастағым келеді. Бұл, әрине, халыққа да, мемлекетке де, бизнеске де халықаралық төлемдер мен ақша аударымдарын өңдейтін ұлттық төлем жүйелері. Бұл, әрине, ақша аударымдарының магистральдық жүйесі, бұл магистраралық клиринг жүйесі және жаппай электрондық төлемдер жүйесі, олардың үлесіне 2024 жылдың соңғы айларының деректері бойынша Қазақстанның барлық қаржылық айналымының 89% - ы тиесілі.

Бұл сома 962,7 миллиардты құрайды. Сондай-ақ, нарықта бізде жеке төлем жүйелері, 36 карточкалық төлем жүйелері және осы ақша кезеңіндегі 8 жүйе бар. Бірақ олар ғана елдің барлық қолма-қол ақшасыз трафигінің 11% құрайды. Және, әрине, бұл әрбір бизнеске тікелей төлем қызметтерін көрсететін төлем қызметтерін жеткізушілер. Бұл 22 банк, "Қазпошта" және Ұлттық банкпен байланысты 130 төлем ұйымы.

Қазір 2024 жылға дейінгі алғашқы алты айда қолма-қол ақшасыз төлемдер көлемі 2012 жылғы көрсеткіштерден асып, өткен жылғы көрсеткіштердің 67% -. құрады. Жалпы, қолма-қол ақшасыз төлемдер мен ақша аударымдарының көлемі елдер бойынша Еуропаның көрсеткіштерінен шамамен 15 есе артық деп айтуға болады.

Бөлшек сауда секторына келетін болсақ, 2023 жылдың қорытындысы бойынша 2017 жылмен салыстырғанда қолма-қол ақшасыз төлемдер көлемі 47 есеге өсті. 2017 жылмен салыстырғанда қолма-қол ақшасыз төлемдердің үлесі 3,3 есеге өсіп, 88,7% -. құрады. Қолма-қол ақшасыз төлемдердің көлемі туралы ғана емес, саны туралы айтатын болсақ, қолма-қол ақшасыз төлемдердің инфрақұрылымы да дамып келе жатқанын көреміз.

Осы жылдар ішінде кәсіпкерлердің белгіленген саны 2017 жылдан бері 10 есеге, ал миллионнан астамы өсті. Қазақстанда күніне орта есеппен 421,9 миллиард теңге жұмсалады. Бұл 2017 жылғы көрсеткіштермен салыстырғанда 62 есе өсім.

Жоғарыда айтылғандай, қолма-қол ақшасыз төлемдердің қолдау инфрақұрылымының сапасы айтарлықтай жақсарды. Қазіргі уақытта елдегі барлық қолма-қол ақшасыз төлемдердің 80% - ы интернет және мобильді банкинг болып табылады. POS-терминалдар мен өзіне-өзі қызмет көрсету құрылғыларының үлесінде айтарлықтай төмендеу байқалады. Тасымалдаушылардағы құралдар өзектілігін жоғалтады және көптеген адамдар цифрлық төлем құралдарын пайдалануға көшеді.

Қазіргі уақытта бір қазақстандық интернет және мобильді банкинг арқылы транзакциялардың орта есеппен жартысынан астамын жасайды-13 төлем QR-ге, 10 төлем POS-терминалдарға және қолма-қол ақшаны алуға бір ғана транзакцияға келеді.

P2P аударымдарындағы танымал қызметтердің біріне келетін болсақ, бұл әр азаматқа бір айда орташа есеппен 22 транзакция. Әсерлі өзгерістер мен өсуге қарамастан, олар қарапайым азаматты таң қалдырмайды, өйткені олар біздің күнделікті әдеттерімізді және Қызметтерді пайдалануды көрсетеді.

Карточкалық операциялардың құрылымына келетін болсақ, егер 2014 жылы 73% саны бойынша қолма-қол ақша алуға және көлемі бойынша 87% болса, 2024 жылы бұл көрсеткіш түбегейлі өзгерді. Транзакциялар саны бойынша барлық карточкалық транзакциялардың 98% - ы қолма-қол ақшасыз төлем әдісіне тиесілі, ал көлемі бойынша бұл көрсеткіш 86% - ға тең.

Сондай-ақ, біз осы 10 жыл ішінде жан басына шаққандағы қолма-қол ақшасыз транзакциялардың орташа саны 120 есе өскенін көреміз. Әдеттер өзгереді, трендтер өзгереді. Егер бұрын төлемдер мен ақша аударымдары қолма-қол ақшамен және банктік әдістермен байланысты болса, қаржы ұйымдары филиалдар мен банкоматтардың санын көбейтуге ұмтылса, қазір электронды төлемдер, карталар мен электронды әмияндар танымал болды. Қазіргі уақытта мобильді төлемдер, биометрия және "ашық-банкинг" танымал бола бастады", — деді спикер.

Қаржы нарығы ойыншыларының үлесі бұл процестер үшін, әсіресе беделді база мен халықаралық инфрақұрылымның арқасында маңызды, деді ол. Бұл финтех пен кофтех интеграциясы арқылы нарықтың дамуына ықпал етеді.

"Төлем қызметтері саласындағы болашақ биометриялық төлемдер, жасанды интеллект сервисін белсенді енгізу, ақылды төлемдер, төлемдерді автоматтандыру, рәсімдерді жеңілдету, азаматтардың қайталанатын төлемдері сияқты құралдардың пайда болуына бағытталған.

Бұл трансконтинентальды төлемдердің динамикалық локализациясы және трансформациясы, қазіргі геосаяси жағдайлар. Бұл төлем индустриясын дамытудың үлкен векторларының бірі. Сондай — ақ, бұл дербес және қаржылық деректерді басқару, сондай-ақ бүкіл әлем бойынша жаһандық мегатрендтердің бірі болып табылатын активтерді токенизациялау, оның бағытына қазір барлық дамыған елдер қозғалады", - деп атап өтті Молдабеков.

Ол сондай-ақ Қазақстанның Ұлттық Банкінің не істеп жатқанын айтты. ҚРҰБ ұлттық цифрлық қаржы инфрақұрылымын салуда. Бұл туралы бұрын айтылған. Бұл цифрлық теңге, ашық-банкинг, Антифрод-орталық және т.б.

Ұлттық банк азамат мекемелер мен ұйымдардың құжаттарына, сондай-ақ өзінің Жеке және қаржылық деректеріне қол жеткізуді дербес басқара алатын мүмкіндік жасауға ұмтылады. Бұл инфрақұрылыммен, технологиялық және техникалық мүмкіндіктермен шектелмей, өзінің түсінігі мен ұсыныс формасын қолдану арқылы жүзеге асырылады, деп түйіндеді ол.