Біз сынған науаға келдік: мәжілісмен үкіметті Ұлттық қордан алып тастағаны үшін сынға алды

"Жақында премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Нұрлан Байбазаров журналистерге Үкіметтің "мақсатты трансферт жұмсалатын әрқашан үлкен жобалары бар"деп мәлімдеді. Шенеуніктер тәбеттерін азайтқысы келмейді. Егер 2000-2023 жылдар аралығында Ұлттық қорға 75,4 трлн теңге бағытталса, оның шамамен 70% - ы немесе 47,8 трлн теңге кепілдендірілген және нысаналы трансферттер түрінде тәркіленді. Сонымен қатар, Үкімет 2025 жылы нысаналы трансферттер сомасын екі есеге – 1,6-дан 3,2 трлн теңгеге дейін ұлғайтуға ниетті.

Ұлттық қордың қаражаты тез жұмсалуда, бүгінде оның активтері 32 трлн теңгеден сәл асады. Ұлттық қордың басты мақсаттарының бірі болашақ ұрпақ үшін қаржы қаражатын жинақтау болып табылады. Бірақ соңғы жылдары ақша ағымдағы шығындарға жұмсалады және бұл шығындар жылдан жылға өсіп, болашақ ұрпақты стратегиялық қаржы қорынсыз қалдыру қаупі бар. Сонымен қатар, экономикалық блок министрлерінде бұл шығындарды азайту туралы ойлар жоқ. Олар бюджеттің 40% – ы әлеуметтік бағдарланған-бұл зейнетақы мен әлеуметтік жәрдемақы. Қазақстан халқы жас, қазақстандықтардың орташа жасы – 32 жас екенін ескерсек, бұл туралы айту біртүрлі, сондықтан оларды тиімді жұмыс орындарымен қамтамасыз ету қажет. Бұл ретте біз Қазақстанда қанша сыбайлас жемқорлық дел ашылатынын (және қанша жасырын түрде болып жатқанын) және мемлекеттік бюджет қаражатын пайдалана отырып, алаяқтық туралы ұмытып кетеміз. Біз оларды тиімсіз жұмсаймыз, сондықтан біз сынған шұңқырға келдік", ― деді депутат.

Ол бұған дейін Ұлттық банк басшысы Тимур Сүлейменов мақсатты трансфертті бюджет ережесінің периметріне енгізуді ұсынған болатын, сондықтан оны ерікті түрде ұлғайтуға болмайды.

"Біз бұл шешімді дұрыс деп санаймыз. Барлық бюджеттік және бюджеттен тыс қаражат бақылауда болуы керек. Бұл норманы қазір Парламентте қаралып жатқан Бюджет кодексіне енгізу қажет. Алайда, Үкіметтің ұстанымына сүйене отырып, бұл ұсыныс оң қабылданбайды, өйткені "бұл жағдайда кейбір басым жобалар қаржыландырусыз қалуы мүмкін". Сонымен қатар, мемлекеттік қарызға қатысты жағдай да айқын емес, белгілі ақпарат бойынша ол 7% - ға өсіп, 27,2 трлн теңгені немесе ЖІӨ-ге 22,5% -. құрады. Сонымен бірге, жүргізілген аудит келісімдерді есептеуде әлсіз әдіснамалық негіз қаланғанын, бұл қарыздық саясатты қалыптастырудың тиімсіздігіне әкелетінін атап өтті. Біз келісімдер тұрақты болуы керек деп санаймыз. Үкімет бұл зиянды тәжірибені тоқтатып, ковенанттарды есептеу әдіснамасына жауапкершілікпен қарауы тиіс", - деп толықтырды мәжілісмен.

Ол сондай-ақ Үкіметтің wap ұсыныстары ескерілмейтінін атап өтті. Жекелеген бағыттар бойынша ВАП 3 млрд теңгеге оңтайландыруды, 117 млрд теңгеге қайта бөлуді және қосымша 12,2 млрд теңгені қарастыруды ұсынды. Алайда үкімет ұсынған бюджет жобасында бұл ұсыныстар ескерілмеген.

"Бұл тұрғыда екі сұрақ туындайды: Үкімет неліктен wap ұсыныстарын елемейді және бюджетті бағалау үшін wap қорытындысының тиімділігі мен мәні неде? Жоғарыда айтылғандарға байланысты ЖСДП фракциясы бюджетті қабылдаудан бас тартады және Үкіметтен мемлекеттік қаражат пен Ұлттық қор қаражатын пайдаланудың тиімділігін күшейтуді және республикалық бюджетті жоспарлау кезінде ЖК ұсынымдарын ескеруді талап етеді", - деп түйіндеді Рахымжанов.