Республика күні Қазақстанда атап өтіледі

Бастапқыда жылдан жылға 25 қазанда атап өтілетін мерекенің тағдыры оңай болған жоқ: 1990 жылғы 25 қазанда Қазақстан ҚазКСР Мемлекеттік Егемендігі туралы Декларацияны қабылдады. Осы оқиғаның құрметіне 1995 жылы 25 Қазан ұлттық мереке – Республика күні болып жарияланды. 2001 жылғы желтоқсанда Республика күніне мемлекеттік мереке мәртебесі берілді.

Бірақ 2009 жылы оған деген көзқарас өзгерді: мемлекеттік егемендікті декларациялау аралық кезең болып санала бастады, одан кейін аса маңызды оқиға – Қазақстан тәуелсіздігін жариялау басталды. Сондықтан, 2009 жылғы сәуірде Республика күнін мерекелеу тоқтатылып, қазақстандықтардың назарын Тәуелсіздік күніне аударды.

2022 жылғы маусымда Ұлттық құрылтай отырысында Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Республика күнін мерекелеуді қалпына келтіруді және оған ұлттық мереке мәртебесін қайтаруды ұсынды. Сол жылдың 29 қыркүйегінде Мемлекет басшысы тиісті түзетулермен "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне кинематография, мәдениет және мереке мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы"Заңға қол қойды.

Президент өз шешімін Республика күні елдің мемлекеттілікке деген батыл қадамының символы болуға тиіс деп түсіндірді. Сонымен бірге Тәуелсіздік күнінің бастапқы мәні сақталып, ол басты ұлттық мереке болып қала берді. Бірақ оның мағынасы өзгерді, енді Тәуелсіздік күні-тәуелсіздікке айтарлықтай үлес қосқан ұлттық батырларды еске алу күні.

2022 жылдың қыркүйегінде еліміздегі басты мерекелерге қатысты "ҚР-дағы мерекелер туралы" республикалық заңға өзгерістер енгізілді. Осы сәттен бастап республика күні күнтізбеде қызыл түске айналды.

Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Республика күнімен құттықтауында:

"Қазақстанның Мемлекеттік Егемендігі туралы Декларация біздің қасиетті тәуелсіздігімізге жол ашты. Сондықтан бұл құжаттың тарихи маңызы бар. 2022 жылдан бастап біз ұлттық мереке мәртебесін алған Республика күнін жаңа жолмен атап өтеміз. Бұл бастама қоғамда кеңінен қолдау тауып, жақсы дәстүрге айналатынына сенімдімін. Республика күні-халықтың рухын көтеруге, мемлекеттілікті нығайтуға, бірлігіміз бен ынтымақтастығымызды нығайтуға арналған жарқын мереке. Біз әділ Қазақстанды құруға кірістік.

Бұл жоғары мақсатқа барлық қазақстандықтардың белсенді қатысуымен ғана қол жеткізуге болады, өйткені мемлекеттің басты тірегі және ең үлкен байлығы – азаматтар!».

Республика Күні мерекесінің мемлекеттік мәртебесінің маңыздылығы туралы айта келе, саясаттанушы, қолданбалы этносаяси зерттеулер институтының директоры Талғат Қалиев бұл мереке 1990 жылы 25 қазанда Кеңес Одағы ыдырағанға дейін, Қазақстан Қазақ КСР-свой өзінің егемендігін жариялаған күнді атап өтті. Бұл еліміздің Тәуелсіздігіне алғашқы қадам болды.

"Сондықтан 25 қазан өте маңызды және маңызды күн. Ең алдымен, егемендік дәл осы күні қаланды. Егер біз 16 желтоқсанға жүгінетін болсақ, онда бұл күннің өзі 1986 жылы болған қайғылы оқиғалармен сәйкес келді. Сондықтан біз үшін бұл мереке әрқашан Тәуелсіздік күні аза тұту күндерімен қатар жүреді. Сонымен қатар, 25 қазанда ешқандай жағымсыз бірлестіктер жоқ. Қазақстандықтар оны өте жақсы және қайырлы мереке ретінде қабылдайды. Егемендіктің шынайылығы осыдан басталады", – деді саясаттанушы.

Оның айтуынша, республика күні-Қазақстан үшін аса маңызды күн ғана емес. Бұл мереке қоғамға елдің тарихын және жалпы тәуелсіздік алу процесін жақсы түсінуге көмектесу үшін де қажет.

"Менің ойымша, ол белгілі бір уақыт аралығында лайықты түрде жойылды. Жалпы, мемлекеттік мерекелер кез-келген мемлекет үшін маңызды. Олар азаматтардың өз елімен өзін-өзі сәйкестендіруін нығайтуға, азаматтық бірегейлікті шоғырландыруға ықпал етеді. Мұндай күндер бізді мемлекеттің құндылығы туралы тағы да ойлануға шақырады", - деді Талғат Қалиев.

Сарапшы бүгінде әлем күрделі турбулентті күйде екенін, қақтығыстар планетаның әр түкпірінде күтпеген жерден басталатынын атап өтті. Егер Қазақстанға туристердің және уақытша тұруға рұқсат алғысы келетін адамдардың ағыны бойынша бағалайтын болсақ, Ел картада өмір сүру үшін жеткілікті тартымды нүктеге айналады.

"Қауіпсіздік, тұрақтылық, азаматтық бірегейліктің арқасында біз әр минут сайын дерлік өзектенеміз. Біз мемлекеттік үлгідегі құжаттар бойынша жеке басын куәландырамыз, дүкендерде ұлттық валютамен есептейміз. Күн сайын Қазақстан Заңымен бекітілген Жол қозғалысы ережелері бойынша жолды кесіп өтеміз. Біз ҚР еңбек заңнамасы шеңберінде жұмыс істейміз. Яғни, біздің күнделікті өміріміз ҚР заңнамасымен Мұқият реттелген. Осының арқасында біз оның заңға бағынатын азаматтарымыз, бұл бізге тыныш өмір сүруге, еңбек етуге, сауда жасауға, демалуға және т.б. мүмкіндік береді.

Қалиев атап өткендей, кейде бұл күнделікті өмірде біз біртұтас мемлекеттің, біртұтас халықтың бір бөлігі екенімізді ұмытып кетеміз.

"Біздің еліміз біз үшін нені білдіретінін еске салуға арналған мерекелер. Мерекелер патриотизмнің қалыптасуына ықпал етеді. Бұл балалармен жалпы мемлекеттік институттар, мемлекеттік жүйе, құқықтық режим және сауаттылық туралы сөйлесудің тағы бір себебі", – деді саясаттанушы.

Сондықтан, спикер атап өткендей, Мерекелер Қазақстан азаматтары үшін, әсіресе өскелең ұрпақты тәрбиелеу үшін маңызды.