Кимешектердің – әйелдер бас киімдерінің тарихын Қарағандыдағы жаңа көрмеден білуге болады

Көрменің ашылу күні облыстық тарихи-өлкетану мұражайына қолөнер шеберлері, "Сервис" колледжінің, технология және сервис колледжінің, гуманитарлық колледждің студенттері, балалар мен жасөспірімдер сарайының тәрбиеленушілері келді. Колледж студенттері өткеннің дәстүрлері заманауи костюмдермен қалай бейнеленетінін көрсетті және өз коллекцияларын көрсетті, ал ДДИ тәрбиеленушілері қонақтарға түрлі-түсті билер сыйлады.

Мастер-кластарда "көктемгі Шабыт" кездесуі және көрменің ашылуы аясында қарағандылық шеберлер өз бұйымдарын – қолдан жасалған сабындарды, Гүлдерді және басқа да заттарды қалай жасайтынын көрсетті. Мұражайда "Әйелдер Сән тарихынан" викторинасы өтті, ал байқаулардың бірінде қызметкерлер гардероб элементін шарфтар мен шарфтардың көмегімен жасауды ұсынды.

"Кимешек – аналықтың ұлы символы ретінде" экспозициясына келетін болсақ, оның арқасында ұлттық бас киімдердің тарихы, олардың бөлшектері және жалпы мақсаты туралы білуге болады. Кимешек Х-ХІ ғасырларда пайда болды, кимешек, әйелдер оны балалы болғаннан кейін киді және ол ана, тектілік, әйелдік, даналықтың символы ретінде бейнеленген қасиетті мағынаға ие. Тарихи-өлкетану мұражайының қорынан 10 кимешек көрменің экспонаттары болды.

Экскурсиялық-бұқаралық жұмыс бөлімінің меңгерушісі Зауреш Тебаева ұсынылған экспонаттардың екеуі 19 ғасырда құрылғанын және бұрын Қарағанды облысының бір иесі – тұрғынына тиесілі болғанын, оның отбасында кимешектер ұрпақтан-ұрпаққа беріліп отырғанын атап өтті. Олар әйелге Тобықты руынан шыққан және Семей губерниясында тұратын әжесінен сыйлық алды.

"Кимешектер әйелдің әлеуметтік жағдайына және оның жасына байланысты өзгереді. Жас әйелдер әдетте қызыл реңктердегі кестелермен, өрнектермен және ою-өрнектермен безендірілген жарқын кимешектерді киетін. Кимешекке әйелдің бойдақ кезінде киген жеке зергерлік бұйымдарын киюге болады-олар біздің көрмеде де ұсынылған. Орта жаста кимешектегі кестелердің немесе өрнектердің түсі әдетте сары түсті болды, ал егде жаста ханымдар қарапайым кимешектерді ешқандай әшекейлерсіз немесе кестелерсіз киетін. Сонымен қатар, жас әйелдер жоғарғы бөлігінсіз кимешек киді – ал немерелері бар құрметті жастағы ханымдар кимешекке тақия қосты", - деді Зәуреш Тебаева.

Қалай болғанда да, мұражайда кимешек матасының түсі әрқашан ақ болды – бұл тазалықтың түсі, бұл ана сүтінің түсі.

"Кимешек арқылы өтуге болмайды деген сенім бар, сондықтан тарих әйелдердің қарсыластарының арасына кимешекті тастап, соғысушы тараптарды тоқтатқан жағдайларын біледі. Тіпті жесір қалғаннан кейін де әйел басқа мәдениеттердегідей киімінің түсін қара түске өзгертпеді: оның кимешегі ақ түсті болып қалды, бірақ барлық әшекейлер одан алынып тасталды", - деп түсіндірді Зауреш Тебаева.

Кимешектің тағы бір мақсаты бар – тұмар сияқты қорғаныс. Бас киім әйелдердің шаштарын, мойнын, иықтарын қорғады, тіпті күмістен жасалған зергерлік бұйымдар кимешек пен оның балаларын жаман көзден қорғады.

"Ақырында, арқасы мен кеудесін жасырған кимешектің ұзындығының арқасында анам киіз үйде баланы тыныш емізе алды. Айтпақшы, кимешектің ұзағырақ артқы бөлігі – және біздің барлық экспонаттарымызда бұл Орталық Қазақстанның әйелдеріне тән. Кейде кимешекті "дала хиджабы" деп атайды, бірақ олай емес – мұндай киім киімнің мүлдем басқа түрі болып табылады, өйткені оның иесінің беті әрқашан ашық қалады", - деп атап өтті Зәуреш Тебаева.

Көрме экспонаттарының арасында 1983 жылы Қарағанды ательесінің бірінде құрылған кимешек бар. Ол ескі үлгіде тігілген, бірақ атластан жасалған және әсем өрнек жасау үшін ашық түсті кестеленген гүлдермен безендірілген, ал бет кесіндісі алтын жіптермен қапталған. Мұражайда заманауи кимешектің үлгісі де ұсынылды-ол басқа матадан жасалған, алтын өрнекпен кестеленген, жиегі бар, жинаққа тақия да кіреді.

Көрменің барлық 10 экспонаты фотосуреттермен бірге жүреді: суреттер әйелдердің бұрын кимешек кигенін көрсетеді, ал кадрлардың бірінде ханымның ыдыста қымыз ұрып жатқанын көруге болады – айтпақшы, ыдыс залда да көрсетіледі.

Қарағанды облыстық тарихи-өлкетану мұражайы Ерубаев көшесі, 38 мекен-жайында орналасқан, келушілер үшін сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін ашық. Көрмеге билет бағасы - 200-ден 800 теңгеге дейін, ал қосымша ақпаратты 8 (7212) 30-11-36, 56-45-63 телефондары арқылы білуге болады.

Автордың суреті