Оқиғалар лентасы
- Қазақстанда автомобильдердің қозғалысына шектеулер енгізілуі мүмкін
- Қазақстанда жеңілдікті ипотека жаңа тәсілмен берілетін болады
- Банктерден" тегін " бөліп төлеудің аяқталуы: жаңа шектеулер
- Қазақстан тұран жолбарысын қалпына келтіру бағдарламасын күшейтуде
- Қазақстан адами капиталдың жаһандық рейтингінде 42-ші орынға көтерілді
- Мектеп асханаларының 90% - ы СЭС тексеруден өтпеген
- Қазақстандықтардың тұрғын үйлері табиғи апаттардан сақтандырылуы мүмкін
- Жұмыс және түйіндеме: еңбек нарығында не болып жатыр
- Қазақстанда әйелдер үшін жеңілдікті ипотеканы іске қосу мерзімдері аталды
- Қазақстан мен Иордания студенттер үшін білім алмасуды кеңейте алады
- Мыңдаған қазақстандықтар апатты үйлерде тұрады: алаңдатарлық статистика
- Сиыр еті рекордқа қарсы: бағасы килограмына 1 мың теңгеден төмен түсті
- Қазақстандықтардың қарыздары рекордтық деңгейге жетті
- Қазақстаннан күнбағыс майы Қытайды жаулап алуда
- Қазақстан Сатып алу қабілетінің паритеті бойынша әлемдегі ең ірі 40 экономиканың қатарына енді
- Қазақстанда салынып жатқан нысандардың 60% - дан астамы үлескерлердің ақшасын заңсыз тартты
- Қазақстанда өлімнен кейінгі донорлық көбейді
- Суармалы суға арналған шарттар Қазақстанда электрондық болуы мүмкін
- Қазақстан дәрі-дәрмектерге миллиардтаған ақшаны қалай үнемдейді
- Қазақстандық ғалымдар тербелістерден энергия өндіруге арналған құрылғы жасады
- Жолдарды жөндеу сапасы қатаң тексеріледі
- Аяз және жел: 14 және 15 наурыз демалыс күндері Қарағанды мен облыста ауа райы қандай болады
- ІІМ референдум алдында қазақстандықтарға жүгінді
- Денсаулық сақтау министрлігінде ЖҚТБ мен АИТВ-мен сырқаттанушылық бойынша қолайсыз аймақтар аталды
- Қарағанды облысында тегін кәсіптік оқытуға өтінімдер қабылдануда
- Қазақстанда Балаларды қорғаудың ауқымды жүйесі іске қосылуда
- Алаяқтар қазақстандықтарға қоңырау шалып, референдумға "бюллетеньді тіркеу" үшін SMS-кодтарды сұрайды
- Үш жыл ішінде Ұлттық қор қазақстандық балаларға 2,5 млрд доллар есептеді
- Коронавирус бәрі? Алты жыл бұрын Қазақстанда COVID-19 алғашқы оқиғасы тіркелді
- Инватакси және сурдоаудармашылар қызметтері референдумда мүгедектігі бар қазақстандықтар үшін іске қосылады
- Денсаулық сақтау министрлігі жүргізушілерді мас күйінде куәландырудың жаңа тәртібін әзірледі
- Қарағандыда облыстық ауыл шаруашылығы жәрмеңкесі өтеді
- Қазақстанда су тұтынуды ерте болжау жүйесі әзірленуде
- Қарағанды тарихи-өлкетану мұражайы реэкспозициядан кейін ашылды
- Қазақстандықтарға қандай жағдайда АӘК беріледі
- Астана – Теміртау тас жолында 2000-нан астам автокөлікті бағаналар өткізіп жатыр
- Дауыс беру күні Қазақстанда арнайы сайлау учаскелері қай жерде ашылады
- Қазір Қазақстандағы көше камералары қандай бұзушылықтарды тіркеп жатыр
- Полиция Қарағанды облысындағы зейнеткерлерден жинақ ұрлаған алаяқтарды ұстады
- "Мұны кісі өлтіру деп атамаңыз": экология министрі ақбөкендерді ату туралы
- 31 мың адам наурыз айын тапсырды ЕНТ
- 100-ден астам қарағандылық дәрігерлердің тегін қабылдауында денсаулығын тексерді
- Гол соққан шабуылшы маусымның басталуына дейін Шахтерден ресми түрде кетті
- ІІМ жасөспірімдерді есірткі қылмысына қатыстырғаны үшін ата-аналарына жүгінді
- Қарағанды облысындағы су тасқыны: тәуекелі жоғары аудандар аталды
- Қарағандыда Моцарттың жауһарлары шырқалады
- Қазақстандықтарға автокөлік салығы туралы еске салынды: қарыз қазірдің өзінде 3 млрд теңгеге жуық
- Экологиялық акциялардан іздеу операцияларына дейін: Қарағанды облысындағы еріктілер не туралы айтады
- Қарағанды галереясында нағыз көктем: келушілерді жаңа көрмеде күтуде
- Қазақстанда интернет-кеңістікке мониторинг жүргізіліп, заңсыз контент үшін жауапкершілікке тартылатын болады
- ҚР Денсаулық сақтау министрлігі медициналық көмектің сапасын бағалаудың жаңа индикаторларын енгізуде
- Бірінші сынып оқушылары үшін қазақ тілінде оқуға бейімдеу бағдарламасы енгізіледі
- Тұрғылықты жері бойынша тіркелу кейбір қазақстандықтар үшін жеңілдетілді
- 13 наурыз: Қазақстан мен әлемде қандай оқиғалар болды
- Қарағанды мен облыста 13 наурызда қар мен екпінді жел күтіледі
- Барлық сайлау учаскелері Қазақстандағы референдумға толық дайын
- Қазақстандықтарға сирек кездесетін гүлдер үшін айыппұлдар туралы ескертілді
- Қазақстандағы мемлекеттік органдар шетелдік брендтерге қолжетімділікті жапқысы келеді
- Жасанды интеллект жылы: Қазақстан цифрлық трендті белгілейді
- Қазақстандықтар басқа пункттерде дауыс бере алады — СІМ 10 елдегі референдумға арналған учаскелерді жабу туралы
- Қазақстанда 17 теміржол вокзалы жаңартылды
- Қазақстан ақбөкен мүйіздерін сатуды екі айдан кейін бастауы мүмкін
- Қарағандыда 8000 нан астам үй жылдам Интернетке қол жеткізе алады
- Қазақстанның бес өңірі су тасқыны қаупі бар аймақта
- Жаңа Конституция мемлекет пен азаматтардың қарым-қатынасын жаңа деңгейге көтереді-Тоқаев
- Қазақстандықтар шоттардағы ақша үшін төлей бастайды: өзгерістер 19 наурыздан бастап
- 15 наурызда Қарағанды облысында барлық автобустарда жол жүру тегін болады
- Бөліп төлеу: ипотекаға балама немесе ақша жоғалту қаупі бар ма?
- Тоқаев елдегі саяси өзгерістердің мәнін ашты
- Қарағандыдан келген жас балуандар Қазақстан чемпионатының үш медалін жеңіп алды
- Тағы бір ірі құрылым Қаржы министрлігінің бақылауына өтті
- МӘМС шеңберінде стоматологиялық қызметтер кімге қолжетімді
- Тоқаев еліміздің ауқымды жаңғыруы мен жаңа жұмыс орындары туралы айтып берді
- Қарағанды облысында тағы 30 адам қар құрсауынан құтқарылды
- Қазақстандағы ауылдық округтердің бюджеттері қосымша кіріс көздерін алады
- Жарты миллионнан жалақы және "жайлылық": Қарағанды жастары неге жұмысқа асықпайды
- Қарағанды көшелерінде 300-ге жуық арнайы техника қармен күресуде
- Тоқаев: Қазақстан ешқашан өз азаматтарының тағдырын өз қолына алмайды
- Теміртаулықтар авторлық қуыршақтар көрмесіне шақырылады
- Тоқаев: Қазақстан ұтымды, теңгерімді сыртқы саясат жүргізетін болады
- Қазақстанда темір жолдарды ауқымды жаңарту басталды
- "Жыл сайын алдыңғыларға қарағанда қиынырақ болады": Тоқаев жаһандық"турбуленттілік" туралы
- Боран басылмайды: құтқарушылар мен полиция тәулік бойы Қарағанды – Астана тас жолында кезекшілік етеді
- Көлік полицейлері "құқықтық тәртіп"ОПМ-нің бірінші күнін қорытындылады
- Қарағандылық дзюдошылар кадеттер арасында Еуропа Кубогында алтын алды
- Бұқар Жырау ауданының оқушысы "Домбырамен өрілген жыр" республикалық байқауында жеңіске жетті
- Қарағанды облысының тас жолдарындағы қар үйінділерінен 46 адам құтқарылды
- Қазақстандағы жүргізушілер үшін 12 наурыздан бастап не өзгереді
- Қазақстандағы әскери резерв: қызметке қалай түсуге болады
- Кім қашықтан, кім штаттық режимде: Қарағанды облысында екінші ауысым оқушыларының сабақтары қалай өтеді
- Тордың орнына білезік: Қарағанды облысында қылмыстың қайталануын қалай тоқтатуға тырысады
- ҚР Еңбек министрлігі аналарға арналған жұмыссыздық бойынша төлемдер туралы фейкті жоққа шығарды
- Қарағанды — Теміртау автобустары уақытша жүрмейді: электр пойызымен жетуге болады
- Қарағандыда есірткі мас күйінде автокөлікті басқарған құқықтары жоқ жүргізуші ұсталды
- Қарлы боранның салдарынан Қарағанды облысында ондаған жол жабылды
- 12 наурыз: оқиғалар, ғылыми жаңалықтар, мерекелер және халықтық белгілер
- Қарағанды облысында бірінші ауысым оқушылары қашықтан оқиды
- Қарағанды мен облыста 12 наурызға ауа райы: қар, жел және көктайғақ
- Әлеуметтік желілердегі репосттар үнсіздік пен референдум күніндегі үгіт деп саналуы мүмкін
- Қазақстандықтарға басқа өңірге көшу үшін 7 млн теңгеге дейін төлене бастады
- Салық төлеушілер туралы деректердің бір бөлігі Қазақстандағы салық құпиясынан алып тасталуы мүмкін
- 1 сәуірден бастап балалар сауықтыру лагерлері лицензиялауға міндетті
- Қарағандылықтарды Наурыз мерекесіне арналған көрме-жәрмеңкеге шақырады
- 31 елдің журналистері жаңа Конституция жобасы бойынша референдумды жариялайды
- Қазақстанда әлеуметтік тұрғын үй бағасы өзгермейді-Индустрия министрлігі
- Қазақстанда заңсыз дәрі-дәрмектерді жарнамалайтын 128 интернет-ресурс анықталды
- Қазақстанда мұғалімдерге АИ қолдану бойынша ұсыныстар әзірленді
- Референдум күні Қарағанды автобустарында жол жүру тегін болады
- Қазақстанда референдумды 300-ден астам халықаралық байқаушылар қадағалайтын болады
- Қазақстандықтарға тістерді емдеуге Зейнетақы жинақтарын пайдалануға рұқсат етілгісі келеді
- Астана-Теміртау тас жолында бір тәулік күткеннен кейін 500-ге жуық автомобиль жүре бастады
- Қазақстан құрылысы саласындағы барлық мемлекеттік қызметтер онлайн-форматқа ауыстырылды-Қаржымині
- Қарағандыда жаңа Конституцияның жобасы туралы дөңгелек үстел өтті
- Бектенов қолжетімді ипотеканы дамытуды және тұрғын үй құрылысын жеделдетуді тапсырды
- Қарағанды облысында құтқарушылар атыс камерасында жаттығуды бастады
- Америкалық Қазақстанда ата-анасын іздейді
- Қазақстандағы ЖЭО күрделі жөндеу: биыл қандай станциялар мен энергоблоктар жаңартылады
- Қарағандылық оқушылар Экономика және қаржы бойынша республикалық олимпиаданың жүлдегерлері атанды
- Теміртау – Астана тас жолы тәуліктен артық жабық күйінде қалып отыр
- Наурыз Қарағанды хайуанаттар бағында: тұрғындарды мерекелік бағдарламаға шақырады
- Денсаулық сақтау министрлігі стрептоцидтің айналымнан неге алынатынын айтты
- Қазақстан чемпионатында" Астана " — "Қарағанды" матчы алты голмен аяқталды
- Қарлы бораннан кейін Теміртауда қалалық жолдарды тазарту жалғасуда
- Қазақстан фермерлері картоптың әділ бағасын атады
- Қарағанды облысында екінші ауысым оқушылары бүгін қашықтықтан оқитын болады
- Қарағанды облысында тәулігіне 400-ден астам адам қар құрсауынан құтқарылды
- Ауыл жастары үшін жаңа мүмкіндіктер: Қарағанды облысында "Ұлт қазынасы"жобасының екінші легі басталды
- Төрт жыл ажырасқаннан кейін: Қарағанды облысы мен Ұлытау облысының ҚАЖ сотталғандары балаларымен кездесті
- Қарағандыда Орталық саябақта балық аулауға рұқсат етілуі мүмкін
- Қазақстандағы бірыңғай QR-код жүйесіне қанша банк қосылды
- Полиция азаматтарды интернет-алаяқтардың көбеюіне байланысты қырағы болуға шақырады
- Қарағандылықтарға киіз үйдің үлгісін жинауды үйретеді
- Қарағандыда qofa vs STAR TEAM қайырымдылық шоу-матчы өтті
- 11 наурыз: еске алу күндері, әлемдік оқиғалар және күннің қызықты фактілері
Сауалнама
- Әрине. Ол қазірдің өзінде қалтасын айтарлықтай ұрады;(229)
- Мен айырмашылықты сезбедім/а(1395)
Қағаз және цифрлық, тәуелсіз және берік – теңге туралы не білеміз
Фото: Нацбанк РК Сегодня, 15 ноября, исполнилось 30 лет национальной валюте Казахстана. За эти годы тенге прошёл непростой путь: несколько изменений дизайна, долгие шаги к укреплению и быстрое падение, инфляции и девальвации. BaigeNews.kz рассказывает историю нацвалюты от первых банкнот до перспектив в будущем.
Как создавалась нацвалюта?
После получения независимости в 1991 году Казахстан начал задумываться о создании собственной валюты. Неудивительно, что одним из первых законов, принятых в суверенном государстве, был закон о банках и банковской деятельности в Казахской ССР.
Главный дизайнер Национального Банка Казахстана Алмат Басенов рассказывает, что предшествовало созданию тенге.
"Если вы помните, в 1993 году в Казахстан хлынул поток рублей. Потому что Россия провела денежную реформу и устаревшие деньги, которые уже были нелегетимными в России, хлынули в Казахстан. Нужно было срочно вводить собственную валюту, чтобы обезопасить свою экономику. Казахстан вышел из рублёвой зоны практически одним из последних. Такой поворот событий в принципе был прогнозируемым. Готовились к вводу тенге чуть раньше", - вспоминает Басенов.
Он рассказывает, что в ноябре 1993 года была сформирована госкомиссия по введению национальной. В её состав вошли премьер-министр Республики Казахстан Сергей Терещенко, вице-президент Ерик Асанбаев, первый заместитель премьер-министра Даулет Сембаев, председатель Национального Банка Галым Байназаров, министр финансов Еркешбай Дербисов и министр экономики Бейсенбай Изтелеуов. Дело было настолько важным, что в работе комиссии активное участие принимал даже президент страны.
О первых банкнотах
Тимур Сулейменов, который тогда руководил процессом разработки дизайна первых казахстанских денег, показал президенту Нурсултану Назарбаеву первый эскиз валюты. Назарбаев вернул эскиз на доработку и поручил сделать несколько вариантов. Разработкой эскизов монет занимались Айрат Исмамбетов и Виктор Ивженко, бумажных банкнот - Мендыбай Алин, Агимсалы Дузельханов, Досбол Касымов.
"В Казахстане мы – уже второе поколение, которое занимается дизайном денежных знаков. Первое поколение вышло на пенсию, к сожалению. Не хватает их опыта. Они учились вообще с нуля. Никто же не знал, как эти деньги рисовать, на чём печатать или чеканить. Никто с нами, разумеется, секретами не делился в то время. Эта информация собиралась по крупицам. По наитию всё и делалось, можно сказать. Поэтому честь и хвала нашим первопроходцам, которые собственно школу дизайна и создали. Нам уже проще", - поделился своими мыслями Алмат Басенов.
В результате выбор пал на эскизы с изображением исторических личностей – Аль-Фараби, Суюнбая, Курмангазы, Шокана Валиханова, Абая, Абулхаир хана и Абылай хана.
12 ноября 1993 года президент Нурсултан Назарбаев подписал указ "О введении национальной валюты Республики Казахстан". 15 ноября тенге стал новой расчётной единицей в стране.
Примечательно, что первые банкноты были отпечатаны в Англии – в старейшей фабрике Лондона "Харрисон и сыновья". Дело в том, что на тот момент в Казахстане не было мощностей для печатания денег. А появились они в 1995 году, когда в целях экономии средств один из корпусов завода АО "Гидромаш" переоборудовали под банкнотное производство.
В этом же году было выпущено свыше 83 миллиона банкнот.
После этого дизайн тенге постоянно менялся. Каждый новый дизайн тенге условно называли новым поколением и давали подходящее название.
Так, второе поколение тенге названо в честь Аль-Фараби, ведь профиль философа и учёного украшал банкноты сразу нескольких номиналов – от 200 до 10 000 тенге. На купюрах третьего поколения национальной валюты, которое увидело свет в 2006 году, появились открытая ладонь, подпись первого президента, ноты национального гимна и столичный Байтерек. Поэтому это поколение назвали "Байтерек".
С 2011 года казахстанцы пользуются четвёртым поколением национальной валюты - "Самрук". Серия включает в себя банкноты номиналом 500, 1 000, 2 000, 5 000, 10 000 и 20 000 тенге. На их лицевой стороне изображен монумент "Қазақ Елі" и летящие голуби. На оборотную сторону художники поместили панорамы Астаны и Алматы, реку Иртыш и плато Устюрт.
За 30 лет - в флагманы индустрии
В 1992 году на базе Ульбинского металлургического завода в Усть-Каменогорске был создан казахстанский монетный двор.
Первая партия монет здесь была выпущена в 1993 году.
"Сейчас это уже полностью сложившийся монетный двор. Он конкурирует на равных с монетными дворами, которые насчитывают свою историю уже в более тысячу лет. Поэтому за 30 лет наш монетный двор достиг очень большого успеха, свободно конкурируя с такими монетными доварами как Британский монетный двор Royal Mint, Французский монетный двор Monnaie de Paris, Польский монетный двор, которым больше тысячи лет. За 30 лет мы их в общем-то нагнали", - с гордостью рассказывает об истории Казахстанского монетного двора Алмат Басенов.
Откуда пришло название валюты?
Такое привычное сегодня "тенге" берёт начало из Средневековья. "Денге" или "таньга" называли свои серебрянные монеты тюрки и монголы в Золотой Орде, Бухаре и Коканде. Отсюда идут корни и русского слова "деньги". Назвать казахстанскую валюту "тенге" предложил учёный Сауык Такежанов.
"Много было споров по названию нашей валюты. Сначала предлагали также как писали на советских рублях – "сом", но к тому времени Кыргызстан успел так назвать свою валюту. Решили не повторяться и поддержали предложение Такежанова", - рассказывает дизайнер валюты.
Самая защищённая в мире
По словам Басенова, в основном в мире не спешат внедрять новые защитные технологии в национальную валюту. Казахстан отличается тем, что постоянно внедряет самые передовые защитные элементы в банкноты. Поэтому тенге и называют одной из самых защищённых банкнот в мире.
Казахстанская банкнота номиналом 20 000 тенге является самым защищённым денежным знаком.
"Достаточно частно нашим банкнотам присваивают международные награды за качество дизайна и оснащённость самыми современными защитными элементами. Это касается и бумаги. Например, в 20000-ой купюре использовалась субстратно-слоённая бумага, которая состоит из бумажных листов и полимеров. Такое впервые в мире было применено именно в наших банкнотах", - рассказывает Басенов.
Банкнота национальной валюты отпечатана на специальной бумаге, которая имеет соответствующий хруст. Если провести пальцами по банкноте, то можно почувствовать рельеф – это специальный вид печати.
Высокая степень защиты от возможных подделок гарантируется и в монетах. Защита монет от подделок также достигается за счет применения передовых технологий производства и эксклюзивного оборудования: микротекст, радужное изображение, голограмма, скрытое изображение и другое.
"Мы сейчас обладаем более 25 номинациями за разные монеты в разные годы в международных конкурсах. Жюри учитывает качество изготовления монет, качество дизайна, ну и разумеется, применение разных технологий. Например, можно сказать о применении тантала. Ни один монетный двор с таким металлом не работает. По той причине, что он сверхпластичен и требует определённых технических манипуляций с инструментом, чтобы такую монету изготовить. Тантал активно применяется в аэрокосмической промышленности. Первую монету как раз из серии "Космос" мы предложили нашим коллекционерам. Тантал применяется и в других сериях, в том числе последняя монета, которая выпущена к 30-летию юбилея тенге, сделана с применением тантала. Там есть танталовая вставка. Монетный двор освоил технологию изменения цвета тантала. В палитре уже где-то около 20 цветов, что, конечно, расширяет возможности применения в дизайне этого редкого металла", - отметил Басенов.
Будущее тенге
В Национальном Банке РК отметили, что в рамках обеспечения функционирования платежного рынка за этот период Национальному Банку удалось создать комплексную нормативно-правовую базу, а также успешно внедрить отвечающую современным международным требованиям и стандартам инфраструктуру, обеспечивающую проведение валовых расчетов между банками страны, – межбанковскую систему переводов денег и Систему межбанковского клиринга.
В инфраструктуре Национального Банка успешно запущен и функционирует сервис цифровой биометрической идентификации.
Инициативы Нацбанка в области платежей позволили участникам рынка своевременно внедрять и предоставлять своим клиентам инновационные услуги, основанные на безналичных расчетах, включая карточки, интернет-оплату, QR-коды, мобильный банкинг и др.
Безналичные транзакции населения за последние 5 лет выросли в 34 раза, составив по итогам 2022 года 103,8 трлн тенге. По итогам трёх кварталов 2023 года безналичные транзакции населения увеличились на 39,5% и составили 101 триллион тенге.
При этом, большинство услуг доступно клиентам онлайн, включая открытие счетов, депозитов, получение кредитов.
Что пережил тенге за 30 лет?
Экономист Андрей Чеботарёв придерживается мнения, что наш тенге – это наша финансовая независимость.
"Если мы от него откажемся, мы потеряем большую часть нашей независимости, нашу финансовую независимость, право определять денежно-кредитную политику. Теущее состояние тенге ровно такое, какое оно есть. Это наша валюта, которой пользуются наши люди, наши предпритяия. Это валюта независимого Казахстана", - сказал экономист.
Более того, он отметил, что тенге – не самая слабая валюта на постсоветском пространстве.
"Тенге – не самая слабая валюта стран СНГ. Да, есть крепче. Кыргызский сом, российский рубль крепче. Кыргызский сом - из-за того, что у них экономика меньше и намного импортозависимая. Российский рубль – из-за того, что у них нефти очень много, намного больше чем у нас. Все остальные валюты гораздо слабее. Обесценивались с 1993 не в 100 раз, а некоторые в 500, 700, 1500 раз! Мы – одна из немногих стран, которая не проводила денаминацию. Мы не отрезали от своих денег нули. Так делали только мы, Армения и Кыргызстан. Все остальные отрезали нули. Беларусь это делала два раза", - отметил экономист.
Андрей Чеботарёв отметил тенденцию недоверия казахстанцев к нацвалюте.
"У нас модно хаить национальную валюту, модно говорить, что она самая слабая, модно чуть что бежать за долларом и говорить: "Давайте откажемся от тенге и введём доллары, всё равно всё в долларах". Нет, не всё в долларах. Наша валюта – наша финансовая независимость. И от таких разговоров она, конечно, тоже зависит. Когда всё население, как чуть что случается, бежит, становится в очереди в обменник, это показывает доверие к валюте. Потом эти же люди удивляются: "А как так? А почему мы падаем?". Да потому что вы чуть что бежите продавать тенге и покупать доллары. Да, от населения многое зависит. Есть худшие валюты. Есть лучшие. Но тенге никому кроме нас не нужен. И это наша задача, чтобы он рос и развивался", - говорит экономист.
В день тенге он пожелал казахстанцам больше доверять родной валюте, нежеле американскому баксу.
"Не пытаться играть в волков с Уолл-стрит. Я знаю людей, которые в марте 2022 года покупали доллары по 650. Не играйте на валютном рынке, если не имеете опыта, пытаясь обыграть родную валюту", - посоветовал Чеботарёв.



vk
facebook
twitter
ok
mail.ru
instagram
youtube
Хабарландырулар
Ауа райы
Медиа
Анықтамалық





