Оқиғалар лентасы
- Қолайлы жаз: Қарағанды мен облыста 22 шілдеге арналған ауа райы болжамы
- ҰБТ жаңа форматындағы ұшқыш 2027 жылы педагогикалық бағыттардан басталады
- Ұлттық банк жарқын дизайны бар жаңа коллекциялық монетаны көрсетті
- Неліктен Қазақстандағы балалар лагерлерінің бір бөлігі әлі де лицензиясыз жұмыс істейді-жауап Білім министрлігі
- Алғашқы көмек жинағын тексеріңіз: бұл дәрі-дәрмектер ең қымбатқа түсті
- Карантиндік сертификаттар Қазақстанда ауыл шаруашылығы өнімдерін тасымалдау үшін енгізіледі
- Теміртау тұрғындары тегін заңгерлік кеңес ала алады
- Зейнетақы реформасы: қазақстандықтарға БЖЗҚ-дан жинақтардың 100% - на дейін беруге рұқсат етіледі
- Қазақстанда қандай тері аурулары тегін емделеді
- "Сіз бұл сұрақтарды тоқтатасыз": Теміртаудың жаңа әкімі жұмысты тәртіп туралы әңгімеден бастады
- Қазақстанда егінмен не болады: алғашқы деректер жарияланды
- Қарағанды облысының әкімі Ермағанбет Бөлекпаев Шахтинск тұрғындарымен кездесіп, жеке қабылдау өткізеді
- Зейнетақы бойынша өтемақыны алып тастау: кем дегенде бір басқарушы компанияның тұрақты кірісі бар ма
- Теміртауда қоғамдық көлікте тегін жол жүру құқығы бар жеңілдіктер тізімі кеңейтілді
- Балқашта жаңа әкім тағайындалды
- Жасанды интеллект ҚР медициналық ұйымдарының жұмысындағы тәуекелдерді анықтайды
- Конституция болашақ экономикалық реформалардың негізі ретінде
- "Әр медаль үшін – үлкен жұмыс": Қарағандыда бокстан Азия чемпионатының жүлдегерлері марапатталды
- Ұлттық банк "ТМД-ға 35 жыл"коллекциялық монетасын сатылымға шығарды
- Қазақстан барлық көршілерімен трансшекаралық сулар бойынша келісімдерді ресімдеуді аяқтады
- Қазақстандықтарға ұялы байланыс операторларының тітіркендіргіш қызметінен бас тартуға рұқсат етіледі
- Бейнебақылау камералары Қарағандыда автокөлік ұрлығын жедел ашуға көмектесті
- Қарағандылық атасы үшін жанжал қымбатқа түсті
- Қазақстандықтар 2026 жылғы 25 тамыздан бастап ЖЖЕ - де қандай өзгерістер күтеді
- Қазақстанның Бас прокуратурасы азаматтардың өтініштерін қарау ережелерін жаңартты
- "Сарыжайлау" Қарағанды кинозалы жұмысын тоқтатты
- Қарағанды облысы мен Ұлытау облысының ҚАЖ сотталушысы Эрлинг Холаннның портретін жасады
- "Сарыарқа" Қазақстан чемпионы Дюкаревке қол қойғанын жариялады
- Қарағандыда 11а шағын ауданындағы қараусыз қалған мектептің тағдыры әлі белгісіз
- ҚР ТЖМ ата-аналарға балаларды жабық автокөліктерде қалдыру қаупі туралы ескертті
- Үйдегі чаттар заңды ма?
- 11 мың грант: Қазақстанда магистратураға тестілеу басталды
- Турслет Бұқар Жырау ауданының жастарын біріктірді
- Жазғы маусым жалғасуда: 21 шілдеде не есте қалады
- Жазғы салқындық: Қарағанды мен облыста 21 шілдеге арналған ауа райы болжамы
- Скринингтерді жүргізудің жаңа ережелері Қазақстанда 28 шілдеден бастап күшіне енеді
- Қазақстанда көкөністер, жұмыртқа және тауық еті арзандады
- "Бір ауыл-бір өнім" жобасы Қарағанды облысының брендтерін құруға көмектеседі
- Аномальды Ыстықтың "шабуылына" байланысты әлем мен Қазақстанға не күтуге болады-ғалымдардың бұлыңғыр болжамы
- QR көмегімен төлем Қазақстанда интернет-дүкендерде пайда болады
- Қарағандыда Спасск тас жолының жартысы жабылады
- Қазақстанға бидай әкелуге тыйым салынды
- Қарағандыда қыркүйек айының соңына дейін бір шақырымнан астам су құбыры қайта жаңартылады
- Қарағанды облысында шағын және орта бизнестің экономикаға қосқан үлесі артып келеді
- Қазақстанда жолдар жаңа ережелер бойынша салынады: 2027 жылдан бастап не өзгереді
- Неліктен Қарағандыға заманауи Конгресс-холл қажет және оны бюджеттік миллиардтарсыз салуға бола ма?
- Теміртауда маршруттардың біріне алты жаңа автобус шықты
- Жыл сайын Қазақстанда үш мыңға жуық талапкер мемлекеттік гранттардан бас тартады
- Қосымша жұмыс: Қазақстандағы қызметкер не күте алады
- 12 жасар қарағандылық суға секіру бойынша Азия чемпионатының қола жүлдесін жеңіп алды
- Дүкендер Қазақстандағы бірыңғай QR-кодқа байланысты картамен төлем жасауға тыйым сала ала ма
- Қазақстанда медициналық ұйымдарды аккредиттеу стандарттары жаңартылады
- "Сапасыз құрылысты көрсетпейді". Қазақстан жолдары қалыпты ыстыққа төтеп бере алмайды
- Теміртауда Металлургтер күні ашық аспан астындағы концертпен атап өтілді
- Үкімет 86 мың км желіні жөндеуге 13 трлн теңге бекітті
- Қарағанды облысында ауыр салмақты көлік үшін маусымдық шектеулердің сақталуына бақылау күшейтілді
- 22 шілдеде бүкіл Қазақстан бойынша теледидар мен радио жоғалады
- Қарағандыда той кортежі жол ережесін бұзғаны үшін жазаланды
- Қазақстандықтардың зейнетақы жинақтарымен не болады: Еңбек министрлігіне маңызды өзгерістер туралы айтылды
- Қарағандыда көпқабатты үйдің тұрғындары инженерлік коммуникацияларға кедергісіз қол жеткізу құқығы үшін күресуде
- Теміртауда қаланың жаңа әкімі тағайындалды
- Қазақстанда дәрігерлерді өңірлердің сұранысы бойынша дайындайтын болады
- "Егер адам ескісін жоғалтса, оған жаңа мағына керек": Эви, старт, Винк және КИОН"суық" қылмыстық драмасының премьерасы болды
- Конституция: барлығына қол жетімді медицина
- Самосвалдар, ГАЗель және тұрғын үй: Қарағанды облысында демалыс күндері үш ірі өрт болды
- ҰБТ нәтижелері 31 қазанға дейін жойылуы мүмкін
- Робособака Қазақстандағы жаппай іс-шарада құқық бұзушыларды анықтады
- Қарағанды мен Теміртауда демалыс күндері екі бала терезеден құлады
- Ғылым министрлігі грантқа берген кезде "Алтын белгі" қателері туралы түсініктеме берді
- Қарағанды облысында рақымшылық жасау арқылы сотталған әйелдер босатылды
- Халықаралық шахмат, ай және игі істер күні: 20 шілдеде не есте қалады
- Мемлекеттік қызметшілерге тұрғын үй төлемдері Қазақстандағы табыс салығынан босатылады
- Қазақстанда жыл сайын туа біткен жүрек ақауы бар 4000 ға жуық бала туады
- Қазақстан мобильді интернет жылдамдығының әлемдік рейтингінде төмендеді
- Қазақстанда әлеуметтік кәсіпкерлер саны артты
- Қазақстанда 17 мың студент психологияны оқиды
- Алты айда 260 мыңнан астам ЖК жұмысын тоқтатты
- Ұлттық статистика бюросы: Қазақстан ауылдарында темекі шегу қалаларға қарағанда жиі кездеседі
- Қазақстандық кітапханалар отбасылық оқуға арналған ең танымал кітаптарды анықтады
- Қазақстанда ет өндірісі жарты жылда 5,3 - ке өсті%
- Қазақстанда бір жылда 13 мыңнан астам ашық жүрекке ота жасалды
- Қазақстанның Қарулы Күштерінде 7000 ға жуық әйел қызмет өткеруде
- Қазақстан жалған аккаунт фермалары мен ақпараттық шабуылдарды қалай анықтайды
- Қазақстанда алқабилердің қатысуымен сот процестерінің саны екі есе азайды
- Қазақстанда жарты жылда миллиардқа жуық жолаушы тасымалданды
- Маусым айында қазақстандықтарға 269 мыңнан астам Паспорт пен куәлік берілді
- Гонконг Авиакомпаниясы Қазақстанға рейстер ашады
- Қазақстанда Орталық Азиядағы семіздікке шалдыққан ересектердің үлесі ең төмен
- Қазақстандықтар қандай нейрожелілерді таңдайды және жазылым қанша тұрады
- Қазақстанда таңқурай мен Қарақат сатып алу арзанырақ
- Қазақстан қалаларында көшу қанша тұрады
- Қазақстандағы IT-қызметтер нарығы рекордтық 2,9 трлн теңгеге жетті
Сауалнама
- Әрине. Ол қазірдің өзінде қалтасын айтарлықтай ұрады;(521)
- Мен айырмашылықты сезбедім/а(1403)
История Караганды.(10) Второе открытие Караганды
Только спустя полтора месяца с момента выезда из Томска геологи добрались наконец до Карагандинских копей.
Взору Гапеева предстала унылая картина шахтерского поселка с черной от угольной пыли землей, саманными кривыми бараками, темными строениями надшахтных зданий. На весь поселок всего один кирпичный дом, в котором еще недавно жили бывшие хозяева копей - англичане. Неожиданным было то, что одна из шахт - «Герберт» -под управлением штейгера Осипова продолжала работать. На ней работали 125 рабочих, преимущественно казахов. Добытый уголь посредством грохота и сит делили на 4 сорта. Самые крупные куски (62-63% от общей массы) отправлялись на Спасский завод и в Акмолинск для отопления учреждений, крупный орешек (12-15%) шел на отопление помещений, мелкий орешек (12-17%) шел под котлы, а мусор (8-10%) шел в отвал.
Из бесед с Осиповым Александр Гапеев узнал, что в 1911 году англичане на площади шахтного поля производили алмазное бурение и обнаружили 12 пластов. Но никаких документов по геологии месторождения не сохранилось: часть их сгорела, а часть англичане прихватили с собой. Пришлось геологу Гапееву начинать всю работу с начала - со сбора полевых материалов. Это была обычная будничная работа геологов. Гапеев спускался в шахту, обследовал шурфы, дудки и сбойки, копался в колодцах и на выходах пластов, скрупулезно замерял, записывал, зарисовывал характерные разрезы пластов и вмещающих пород, а вечерами анализировал увиденное. Он пользовался любой возможностью, чтобы получить дополнительные данные по геологии месторождения. Не обошлось и без курьезов.
В один из вечеров местные жители копи были немало озадачены, обнаружив, как огромный детина спустился в строящийся колодец и долго не появлялся оттуда.
- Хм! Чегой-то ему в колодцу понадобилось? Воды там нет.
- Никак задумал скотину воровать.
- Чего ждать? Все ясно. А ну давай вязать его!
И дюжина мужиков с хмурыми бородатыми физиономиями, вооруженные копьями, обступили колодец.
Об этом эпизоде впоследствии вспоминал Александр Александрович: «С трудом удалось доказать, что я не спрятался в колодец, чтобы ночью вылезти оттуда и украсть лошадей, а спустился осматривать угольный пласт».
Хрестоматийным стал и тот комический случай, когда Гапеев решил провести глазомерную съемку выходов известняков, подстилающих угленосную толщу, и выехал в поле с нанятым возницей Жунусом, и как Жунус, неправильно поняв «индженера», уехал от него на телеге.
Гапееву пришлось пешком возвращаться в Караганду.
- Опять все без толку. Проследить до конца известняки не удалось, - рассказывал Гапеев своим коллегам историю с Жунусом.
На следующий день, едва светлой полосой обозначился рассвет, отделяя серое небо от черной земли, Гапеев был уже на ногах, чтобы вновь повторить вчерашние поиски. А спустя час он уже привычно мерил своими огромными «геологическими» ногами карагандинскую степь.
По-прежнему впереди маячила телега провинившегося Жунуса. Но только в этот раз он вел себя как нельзя корректно, выполняя все указания «индженера», и дело спорилось быстро. Они двигались по долинам и склонам холмов, поросших пожухлой травой и редкими кустами колючего караганника.
Гапеев следил за выходами пород, периодически нанося их на карту. Вдали показались ветхие, заброшенные строения Саранской копи.
Мощная толща подстилающих угленосную толщу известняков прослеживалась на всем протяжении, и ее направление совпадало с направлением залегания угольных пластов. Это убедительно доказывало внутреннюю связь и неразрывность пластов Карагандинской и Саранской копей.
Тайное стало явным. Гапеев перестал сомневаться. Значит, на этой огромной площади глубоко под землей скрыты угольные пласты, запасы которых исчисляются миллиардами тонн. Эта установленная закономерность выдвигала небольшое Карагандинское месторождение в самое крупное и перспективное в «киргизской» степи, действительные контуры которого необходимо было еще установить.
Что Гапеев испытывал в эти минуты? Странная смесь радости и волнения охватили его. «Нужно еще и еще раз перепроверить структуру пластов обеих копей, их боковые породы, элементы залегания», - думал Александр Гапеев.
Жунус в телеге ждал Гапеева.
- Ну, вольный сын степей, не зря мы с тобой поработали. Мы установили, что от Карагандинской копи до Саранской глубоко под землей лежат угольные пласты.
- И здесь уголь есть? - непонимающе спросил Жунус, указывая на землю под ногами.
- Да, и здесь, и тут, и там, - жестикулируя, ответил Гапеев. -Только там уголь лежит на глубине несколько сот метров.
- Ой бой! Как ты можешь видеть под землю? Не понимаем.
- Чтобы уметь читать землю, видеть ее недра на глубине, нужно, Жунус, учиться. Вот пусть сын твой учится на геолога. В Сары-Арке еще много скрыто в недрах подземных кладовых полезных ископаемых: и уголь, и медь, и свинец, и многое другое. Ему работы хватит на всю долгую жизнь.
В моей домашней библиотеке есть папка с надписью «Гапеев А.А.». В этой папке собраны статьи А.А. Гапеева, статьи о нем, письма его супруги Анны Наумовны, А. Гапеевой, фотографии, нигде и никогда не опубликованные, написанные рукой Александра Гапеева, три стихотворения и, как самая ценная реликвия, - брошюра А.А. Гапеева «Карагандинское каменноугольное месторождение», изданная в 1922 году в Петербурге. Эта пожелтевшая брошюра из личной библиотеки профессора - подарок вдовы Гапеевой. С этой брошюры на 16 страницах и трех рисунков и началась известность и слава урочища Караганды-Басы как крупнейшего в «киргизских» степях каменноугольного месторождения с «вероятными» запасами угля в 300 миллиардов пудов, или 4,8 млрд. тонн. Автор научного труда пишет: «Спокойное залегание углей во всей описанной площади, отсутствие на ней выходов массивно-кристаллических пород, наконец, возможность проследить подстилающий угленосную толщу известняк с северо-востока, севера и запада - все это дает основание предполагать, что исчисленный минимум вероятных запасов имеет реальное значение».«Генерал свободомыслящих»
Кто же был Александр Александрович Гапеев? Родился в 1889 году в небольшом городке Кромы Орловской губернии. В 1900 году поступил в Петербургский горный институт, старейшее высшее учебное заведение страны с демократическими традициями.
Студент Гапеев активно включился в общественную и политическую работу. Острый, критический ум, смелость в поступках, живой характер - все это способствовало популярности Александра Гапеева среди студентов. Он был бессменным председателем студенческих сходок, представителем студенчества в ученом совете института.
В 1906 в Петрограде вышла пухлая книга объемом в 700 страниц «Из истории студенческих волнений». Одной из центральных фигур, представлявших левое прогрессивное студенчество в известном «Коноваловском конфликте», был Александр, исключенный из института. Самое активное участие принял студент Гапеев в революции 1905 года. В 1906 году в столице Швеции Стокгольме состоялся IV съезд РСДРП. В числе делегатов были В.И. Ленин, М.И. Калинин, И.В. Сталин, К.Е. Ворошилов, М.В. Фрунзе, Н.К. Крупская и другие деятели революционного движения. Единственным представителем от социал-демократической организации студентов Петербурга был Александр Гапеев. В стенографическом отчете съезда он фигурирует под партийной кличкой Молоденков.
В 1906 году вышел первый номер еженедельника «Молодая Россия». Наряду со статьями Ленина, Горького, стихами поэта Скитальца в еженедельнике была опубликована и статья А. Гапеева «Победители и побежденные».
В 1908 году лидер студентов горного института судится с ярым монархистом Государственной думы Пуришкевичем. Стенографический отчет этого суда был опубликован в книге «Идейные кассиры». Читая эту книгу, я восхищался смелостью и твердой позицией молодого студента Гапеева в острой дискуссии с мастодонтом партии власти, опытнейшим политиком Пуришкевичем. В те годы газета «Голос Москвы» назвал Гапеева «генералом свободомыслящих».
В 1910 году Александр Гапеев окончил с отличием горный институт. Далее последовали геологические экспедиции в Донбасс, Сибирь, Прииртышье.
Многие тысячи километров исходил и изъездил по земле-матушке геолог Александр Гапеев. Богатырского, двухметрового роста, в огромных сапогах 46 размера, он вышагивал за день десятки километров, изучая выходы, «подстилающую толщу» угольных пластов. Трудно было за ним угнаться его помощникам. Он любил вспоминать крылатую фразу его учителя Л.И. Лутугина: «Открытия геолога у него на подошвах». А свои крепкие ноги он называл «геологическими». Будто сама природа создала его для геологических исследований.
Он исходил и изъездил все Прииртышские месторождения. В урочище Борлы на левом берегу Чидерты Гапеева привлекла добыча угля открытым способом, как тогда говорили, «вразнос». Побывал он и на руднике Перфильева, ныне Майкаинский угольный бассейн. В научном труде «О некоторых каменноугольных месторождениях вдоль линии Южно-Сибирской железной дороги», изданном в 1922-м в Петрограде, он снова отметил большую перспективность Экибастузского и Прииртышских месторождений.
Об Александре Гапееве мы еще расскажем в последующих выпусках, а сейчас вернемся к Карагандинским угольным копям.
(продолжение следует)



vk
facebook
twitter
ok
mail.ru
instagram
youtube

Хабарландырулар
Ауа райы
Медиа
Анықтамалық





