Оқиғалар лентасы
- Қазақстандықтардың қарыздары рекордтық деңгейге жетті
- Қазақстаннан күнбағыс майы Қытайды жаулап алуда
- Қазақстан Сатып алу қабілетінің паритеті бойынша әлемдегі ең ірі 40 экономиканың қатарына енді
- Қазақстанда салынып жатқан нысандардың 60% - дан астамы үлескерлердің ақшасын заңсыз тартты
- Қазақстанда өлімнен кейінгі донорлық көбейді
- Суармалы суға арналған шарттар Қазақстанда электрондық болуы мүмкін
- Қазақстан дәрі-дәрмектерге миллиардтаған ақшаны қалай үнемдейді
- Қазақстандық ғалымдар тербелістерден энергия өндіруге арналған құрылғы жасады
- Жолдарды жөндеу сапасы қатаң тексеріледі
- Аяз және жел: 14 және 15 наурыз демалыс күндері Қарағанды мен облыста ауа райы қандай болады
- ІІМ референдум алдында қазақстандықтарға жүгінді
- Денсаулық сақтау министрлігінде ЖҚТБ мен АИТВ-мен сырқаттанушылық бойынша қолайсыз аймақтар аталды
- Қарағанды облысында тегін кәсіптік оқытуға өтінімдер қабылдануда
- Қазақстанда Балаларды қорғаудың ауқымды жүйесі іске қосылуда
- Алаяқтар қазақстандықтарға қоңырау шалып, референдумға "бюллетеньді тіркеу" үшін SMS-кодтарды сұрайды
- Үш жыл ішінде Ұлттық қор қазақстандық балаларға 2,5 млрд доллар есептеді
- Коронавирус бәрі? Алты жыл бұрын Қазақстанда COVID-19 алғашқы оқиғасы тіркелді
- Инватакси және сурдоаудармашылар қызметтері референдумда мүгедектігі бар қазақстандықтар үшін іске қосылады
- Денсаулық сақтау министрлігі жүргізушілерді мас күйінде куәландырудың жаңа тәртібін әзірледі
- Қарағандыда облыстық ауыл шаруашылығы жәрмеңкесі өтеді
- Қазақстанда су тұтынуды ерте болжау жүйесі әзірленуде
- Қарағанды тарихи-өлкетану мұражайы реэкспозициядан кейін ашылды
- Қазақстандықтарға қандай жағдайда АӘК беріледі
- Астана – Теміртау тас жолында 2000-нан астам автокөлікті бағаналар өткізіп жатыр
- Дауыс беру күні Қазақстанда арнайы сайлау учаскелері қай жерде ашылады
- Қазір Қазақстандағы көше камералары қандай бұзушылықтарды тіркеп жатыр
- Полиция Қарағанды облысындағы зейнеткерлерден жинақ ұрлаған алаяқтарды ұстады
- "Мұны кісі өлтіру деп атамаңыз": экология министрі ақбөкендерді ату туралы
- 31 мың адам наурыз айын тапсырды ЕНТ
- 100-ден астам қарағандылық дәрігерлердің тегін қабылдауында денсаулығын тексерді
- Гол соққан шабуылшы маусымның басталуына дейін Шахтерден ресми түрде кетті
- ІІМ жасөспірімдерді есірткі қылмысына қатыстырғаны үшін ата-аналарына жүгінді
- Қарағанды облысындағы су тасқыны: тәуекелі жоғары аудандар аталды
- Қарағандыда Моцарттың жауһарлары шырқалады
- Қазақстандықтарға автокөлік салығы туралы еске салынды: қарыз қазірдің өзінде 3 млрд теңгеге жуық
- Экологиялық акциялардан іздеу операцияларына дейін: Қарағанды облысындағы еріктілер не туралы айтады
- Қарағанды галереясында нағыз көктем: келушілерді жаңа көрмеде күтуде
- Қазақстанда интернет-кеңістікке мониторинг жүргізіліп, заңсыз контент үшін жауапкершілікке тартылатын болады
- ҚР Денсаулық сақтау министрлігі медициналық көмектің сапасын бағалаудың жаңа индикаторларын енгізуде
- Бірінші сынып оқушылары үшін қазақ тілінде оқуға бейімдеу бағдарламасы енгізіледі
- Тұрғылықты жері бойынша тіркелу кейбір қазақстандықтар үшін жеңілдетілді
- 13 наурыз: Қазақстан мен әлемде қандай оқиғалар болды
- Қарағанды мен облыста 13 наурызда қар мен екпінді жел күтіледі
- Барлық сайлау учаскелері Қазақстандағы референдумға толық дайын
- Қазақстандықтарға сирек кездесетін гүлдер үшін айыппұлдар туралы ескертілді
- Қазақстандағы мемлекеттік органдар шетелдік брендтерге қолжетімділікті жапқысы келеді
- Жасанды интеллект жылы: Қазақстан цифрлық трендті белгілейді
- Қазақстандықтар басқа пункттерде дауыс бере алады — СІМ 10 елдегі референдумға арналған учаскелерді жабу туралы
- Қазақстанда 17 теміржол вокзалы жаңартылды
- Қазақстан ақбөкен мүйіздерін сатуды екі айдан кейін бастауы мүмкін
- Қарағандыда 8000 нан астам үй жылдам Интернетке қол жеткізе алады
- Қазақстанның бес өңірі су тасқыны қаупі бар аймақта
- Жаңа Конституция мемлекет пен азаматтардың қарым-қатынасын жаңа деңгейге көтереді-Тоқаев
- Қазақстандықтар шоттардағы ақша үшін төлей бастайды: өзгерістер 19 наурыздан бастап
- 15 наурызда Қарағанды облысында барлық автобустарда жол жүру тегін болады
- Бөліп төлеу: ипотекаға балама немесе ақша жоғалту қаупі бар ма?
- Тоқаев елдегі саяси өзгерістердің мәнін ашты
- Қарағандыдан келген жас балуандар Қазақстан чемпионатының үш медалін жеңіп алды
- Тағы бір ірі құрылым Қаржы министрлігінің бақылауына өтті
- МӘМС шеңберінде стоматологиялық қызметтер кімге қолжетімді
- Тоқаев еліміздің ауқымды жаңғыруы мен жаңа жұмыс орындары туралы айтып берді
- Қарағанды облысында тағы 30 адам қар құрсауынан құтқарылды
- Қазақстандағы ауылдық округтердің бюджеттері қосымша кіріс көздерін алады
- Жарты миллионнан жалақы және "жайлылық": Қарағанды жастары неге жұмысқа асықпайды
- Қарағанды көшелерінде 300-ге жуық арнайы техника қармен күресуде
- Тоқаев: Қазақстан ешқашан өз азаматтарының тағдырын өз қолына алмайды
- Теміртаулықтар авторлық қуыршақтар көрмесіне шақырылады
- Тоқаев: Қазақстан ұтымды, теңгерімді сыртқы саясат жүргізетін болады
- Қазақстанда темір жолдарды ауқымды жаңарту басталды
- "Жыл сайын алдыңғыларға қарағанда қиынырақ болады": Тоқаев жаһандық"турбуленттілік" туралы
- Боран басылмайды: құтқарушылар мен полиция тәулік бойы Қарағанды – Астана тас жолында кезекшілік етеді
- Көлік полицейлері "құқықтық тәртіп"ОПМ-нің бірінші күнін қорытындылады
- Қарағандылық дзюдошылар кадеттер арасында Еуропа Кубогында алтын алды
- Бұқар Жырау ауданының оқушысы "Домбырамен өрілген жыр" республикалық байқауында жеңіске жетті
- Қарағанды облысының тас жолдарындағы қар үйінділерінен 46 адам құтқарылды
- Қазақстандағы жүргізушілер үшін 12 наурыздан бастап не өзгереді
- Қазақстандағы әскери резерв: қызметке қалай түсуге болады
- Кім қашықтан, кім штаттық режимде: Қарағанды облысында екінші ауысым оқушыларының сабақтары қалай өтеді
- Тордың орнына білезік: Қарағанды облысында қылмыстың қайталануын қалай тоқтатуға тырысады
- ҚР Еңбек министрлігі аналарға арналған жұмыссыздық бойынша төлемдер туралы фейкті жоққа шығарды
- Қарағанды — Теміртау автобустары уақытша жүрмейді: электр пойызымен жетуге болады
- Қарағандыда есірткі мас күйінде автокөлікті басқарған құқықтары жоқ жүргізуші ұсталды
- Қарлы боранның салдарынан Қарағанды облысында ондаған жол жабылды
- 12 наурыз: оқиғалар, ғылыми жаңалықтар, мерекелер және халықтық белгілер
- Қарағанды облысында бірінші ауысым оқушылары қашықтан оқиды
- Қарағанды мен облыста 12 наурызға ауа райы: қар, жел және көктайғақ
- Әлеуметтік желілердегі репосттар үнсіздік пен референдум күніндегі үгіт деп саналуы мүмкін
- Қазақстандықтарға басқа өңірге көшу үшін 7 млн теңгеге дейін төлене бастады
- Салық төлеушілер туралы деректердің бір бөлігі Қазақстандағы салық құпиясынан алып тасталуы мүмкін
- 1 сәуірден бастап балалар сауықтыру лагерлері лицензиялауға міндетті
- Қарағандылықтарды Наурыз мерекесіне арналған көрме-жәрмеңкеге шақырады
- 31 елдің журналистері жаңа Конституция жобасы бойынша референдумды жариялайды
- Қазақстанда әлеуметтік тұрғын үй бағасы өзгермейді-Индустрия министрлігі
- Қазақстанда заңсыз дәрі-дәрмектерді жарнамалайтын 128 интернет-ресурс анықталды
- Қазақстанда мұғалімдерге АИ қолдану бойынша ұсыныстар әзірленді
- Референдум күні Қарағанды автобустарында жол жүру тегін болады
- Қазақстанда референдумды 300-ден астам халықаралық байқаушылар қадағалайтын болады
- Қазақстандықтарға тістерді емдеуге Зейнетақы жинақтарын пайдалануға рұқсат етілгісі келеді
- Астана-Теміртау тас жолында бір тәулік күткеннен кейін 500-ге жуық автомобиль жүре бастады
- Қазақстан құрылысы саласындағы барлық мемлекеттік қызметтер онлайн-форматқа ауыстырылды-Қаржымині
- Қарағандыда жаңа Конституцияның жобасы туралы дөңгелек үстел өтті
- Бектенов қолжетімді ипотеканы дамытуды және тұрғын үй құрылысын жеделдетуді тапсырды
- Қарағанды облысында құтқарушылар атыс камерасында жаттығуды бастады
- Америкалық Қазақстанда ата-анасын іздейді
- Қазақстандағы ЖЭО күрделі жөндеу: биыл қандай станциялар мен энергоблоктар жаңартылады
- Қарағандылық оқушылар Экономика және қаржы бойынша республикалық олимпиаданың жүлдегерлері атанды
- Теміртау – Астана тас жолы тәуліктен артық жабық күйінде қалып отыр
- Наурыз Қарағанды хайуанаттар бағында: тұрғындарды мерекелік бағдарламаға шақырады
- Денсаулық сақтау министрлігі стрептоцидтің айналымнан неге алынатынын айтты
- Қазақстан чемпионатында" Астана " — "Қарағанды" матчы алты голмен аяқталды
- Қарлы бораннан кейін Теміртауда қалалық жолдарды тазарту жалғасуда
- Қазақстан фермерлері картоптың әділ бағасын атады
- Қарағанды облысында екінші ауысым оқушылары бүгін қашықтықтан оқитын болады
- Қарағанды облысында тәулігіне 400-ден астам адам қар құрсауынан құтқарылды
- Ауыл жастары үшін жаңа мүмкіндіктер: Қарағанды облысында "Ұлт қазынасы"жобасының екінші легі басталды
- Төрт жыл ажырасқаннан кейін: Қарағанды облысы мен Ұлытау облысының ҚАЖ сотталғандары балаларымен кездесті
- Қарағандыда Орталық саябақта балық аулауға рұқсат етілуі мүмкін
- Қазақстандағы бірыңғай QR-код жүйесіне қанша банк қосылды
- Полиция азаматтарды интернет-алаяқтардың көбеюіне байланысты қырағы болуға шақырады
- Қарағандылықтарға киіз үйдің үлгісін жинауды үйретеді
- Қарағандыда qofa vs STAR TEAM қайырымдылық шоу-матчы өтті
- 11 наурыз: еске алу күндері, әлемдік оқиғалар және күннің қызықты фактілері
Сауалнама
- Әрине. Ол қазірдің өзінде қалтасын айтарлықтай ұрады;(227)
- Мен айырмашылықты сезбедім/а(1395)
Код Пагануцци: в Караганде выпустили книгу о родоначальнике активного и спортивного туризма
Николай Пагануцци, будучи сосланным в Казахстан, не побоялся пожаловаться в МВД, что сослали его не по профилю – и его перевели. А построенный этим человеком наземный транспортер был таков, что при его сборке приходилось досверливать отверстия: подходили не все болты. После этого Николая Валентиновича хотели осудить за вредительство на заводе на 25 лет, но в итоге оправдали. Основоположник активного и спортивного туризма в карагандинском регионе личностью был интересной – о нем вышла книга. Издали ее в областном Турклубе.
Карагандинский областной туристский клуб образован в 1963 году, руководит им Сергей Кистанов. Книга «Хозяин Фанских гор из Сарыарки», рассказывает он, собрала в себе биографию Николая Валентиновича, его путевые записи и прозу. Материала даже хватит еще на одну.
Нашу с Сергеем Павловичем беседу ненадолго прерывает пришедший за книгой карагандинец. «Старшее поколение помнит», - отмечает он о Пагануцци.
.jpg)
В карагандинском Турклубе есть своя библиотека и архив – здесь содержится тематическая литература. В Советском Союзе все это формировалось через книготорг, теперь издания дарят или оставляют уезжающие карагандинцы. Здесь есть и повторяющаяся литература – ее сортируют, снабжают ей учебные заведения и всех желающих, говорит Сергей Павлович. На момент нашей беседы уже была подготовлена стопка литературы для КарТУ, другая должна была отправиться в Павлодар.
.jpg)
- У нас много экземпляров методических книг по туризму. Информации – море, давно мечтаем делиться ею с другими, и первой станет книга «Хозяин Фанских гор Сарыарки». Готовится еще две книги – одна по истории активного туризма в области, в которой хотим охватить и республику, - делится Сергей Кистанов. – Походы в свое время проходили определенную регистрацию – как и сейчас, создавались маршрутные листы, данные фиксировались, заводились маршрутные книжки. В нашем архиве хранятся и такие – мы сохранили материалы с 1968 года. Там много любопытного и интересного, сейчас мы это обобщаем. Хотим собрать все в одно издание, распределить по годам, чтобы легче было искать сведения по фамилиям участников, именам руководителей походов, по маршрутам.
.jpg)
Презентации книги «Хозяин Фанских гор из Сарыарки», говорит Сергей Павлович, еще не было: она планируется ближе к середине апреля в Политехническом колледже, где работал Николай Валентинович. Первую секцию активного туризма и альпинизма создали именно там. Автором и составителем сборника стала преподаватель истории и общественно-политических дисциплин Карагандинского политехнического колледжа Алия Аупенова, над дизайном обложки и обработкой фотографий работала Ольга Пынка. Книга издана при поддержке внука Николая Валентиновича Бориса Пагануцци и самого Сергея Кистанова тиражом 120 экземпляров.
- Я длительное время и сам работал в Политехническом колледже. В начале 2000-х мы установили Пагануцци мемориальную – как раз в районе остановки «15 магазин». Алия тогда спросила о Николае Валентиновиче – мы ей рассказали, она загорелась написать о нем книгу, - делится Сергей Кистанов. Материалы собирали в Турклубе, у внука Николая Валентиновича. Желание продолжить есть – наверное, сделаем это в будущем году. Алия сначала написала несколько статей в республиканские СМИ, а работа над книгой растянулась на 5 лет – коронавирус ее замедлил. Библиографический раздел книги состоит исключительно из материалов Николая Пагануцци, наличие которых подтверждено: дело в том, что о нем ходит очень много слухов и домыслов.
.jpg)
Сергей Павлович продолжает: ему повезло – он читал уголовное дело Николая Валентиновича. Его поразило, что сначала Пагануцци отказывался от всего, что ему вменяли в 1940-м – а потом все подписал. На каждой странице дела, говорит, была подпись Николая Валентиновича и еще три каких-то слова – замазаны.
- Судья его спросил, почему тот в итоге все подписал. Пагануцци ответил: «Я был поставлен в такие морально-физические условия, что поступить по-другому не мог», - то есть, ни на кого не пожаловался, но четко и емко описал картину, - подытоживает Сергей Павлович. – Николая Валентиновича сослали в свое время на территорию Казахстана, и в письме он описывал: «Здесь скучно, народ тут малограмотный...» – и тут же на него написали рапорт: приставили наблюдение. Вообще его выслали сначала в Отбасар, и он не постеснялся написать в МВД жалобу: мол, имеет образование инженера, а его заслали туда, где этот профиль не пригодится. В итоге Пагануцци перевели в Караганду – на рудоремонтный завод. И уже там его привлекали за вредительство, но работал он ответственно и организованно – хотя в чем-то творчески.
.jpg)
Однажды, рассказывает Сергей Кистанов, Николаю Валентиновичу поручили спроектировать мостовой кран. Кран сделали – но в длину он оказался на 4 метра длиннее, чем ширина цехов, в которых его делали...
- Вторым моментом стало проектирование и строительства самого длинного наземного транспортера – то ли в Средней Азии, то ли в СССР: когда допрашивали слесарей, они отвечали, что при сборке болты в отверстия заходили не все – бывало, не совпадали, приходилось досверливать. И тут-то Пагануцци вредительство и вменили: сказали, специально делал так, чтобы болты не подходили. Причем это было обозначено как вредительство в группе – задания-то начальник давал... – улыбается Сергей Павлович. – Кстати, друзья-туристы называли его Паганель – такой персонаж фигурирует в «Детях капитана Гранта». А сам он был из дворянского рода – этот факт нам подтвердили, причем фамилия настоящая его была Кривоногов. Пагануцци – фамилия жены, которую он взял взамен своей, на его взгляд неблагозвучной. Супруга родилась в России – где и он сам, но в родстве у нее был француз, один из ведущих юристов своей страны.
Сергей Кистанов пришел в Турклуб в 1969 году, а с Николаем Пагануцци начал общаться в 1970-м. Они увиделись на вечере туристов в Караганде: Сергей Павлович запомнил его высоким, стройным, в галифе и высоких ботинках – именно таким, несмотря на то, что такой образ не был постоянным у Николая Валентиновича.
.jpg)
- Конечно, он был тогда фигурой вечера, авторитетом – и меня удивило, что сам он при этом никогда не рисовался и был очень простым человеком, - делится руководитель Турклуба. – Я на следующий год выпускался на маршрут, а Николай Валентинович был в маршрутной комиссии. Помню, про меня спросил: «Надежный? Не подведет?». Близкой дружбы между нами не было, но я несколько раз был у него дома, мы встречались с туристами.
Николай Пагануцци написал и издал 3 книги о своих путешествиях: «Фанские горы и Ягноб», «Южные склоны Гиссара», «По горным тропам». Вв его документах составители новой книги отыскали планы работы над изданиями: четко был расписан план композиции, содержание глав... Это еще раз говорит об его организованности, добавляет Сергей Кистанов. В Турклубе знали, что Николай Валентинович писал статьи и рассказы – он делился ими, как делился и о том, что «собрать бы это все воедино и издать», что в итоге и исполнилось – но через много лет после его кончины. Его не стало в 1988 году.
- Помню, на его 80-й День рождения мы ему печатную машинку подарили – тогда это была редкость. По туристской жизни в целом у меня такое впечатление, что он был очень собранный, грамотный, оптимистичный человек, - говорит Сергей Павлович. - Позже он стал работать в Горном техникуме – ныне Политехническом колледже, образованном на год раньше, чем сама Караганда. Пагануцци преподавал технологию металла – и не просто преподавал, а еще и учебник написал. Учебник потом издали в Москве для техникумов всего СССР – по нему обучали студентов! В Турклубе, кстати, он тоже есть.
.jpg)
Родственники Николая Валентиновича жили на Кавказе – и он, будучи студентом, ходил в горы, сам занимался альпинизмом и туризмом, все фиксировал. Снимая фото, Пагануцци печатал его и кодировал в тетради – и вот эту тетрадь с кодами Турклуб пока не отыскал, признается Сергей Кистанов. Часть фото сохранилась, но для их расшифровки нужен код.
В 1947 году Николай Пагануцци организовывает группу по туризму в техникуме, где тренируются студенты. В техникуме был кабинет сборов, походы начались почти сразу – Николай Валентинович пролагал маршруты в сторону Сарани, на станцию Дария в горы Бугылы, в горы-сопки рядом с Курминкой, сам составлял схемы и карты. И когда 1962 году открыли турбазу Каркаралинска, он первым сделал карты местных туристских маршрутов. Карта эта сохранилась до сих пор – с четкими и ясными описаниями местности.
- Ему нравился район Памиро-Алай на юго-востоке Центральной Азии – а там есть Фанские горы. Одному в те места ходить сложно – район малопосещаемый, и Пагануцци собирал туда группы: сначала студентов техникума, потом – вузов, и в итоге первую подготовку у него получили чемпионы СССР по альпинизму. Многие и сами стали потом руководителями походов, - рассказывает Сергей Павлович. – В 1957 году у нас в Темиртау хорошо организовались горные туристы – видимо, через них Николай Валентинович познакомился с болгарами, которые участвовали в строительстве Карметкомбината: возникла идея вместе сходить в Фанские горы. В конечном итоге таких экспедиций было 15 или 16. С ним ходили немцы, один из которых и написал книгу, где назвал Николая Пагануцци хозяином Фанских гор. Его впоследствии назвал так и наш известный наш краевед Юрий Попов. Это и вдохновило нас на название новой книги.
.jpg)
Цели продажи и получения прибыли от издания «Хозяин Фанских гор Сарыарки» перед Турклубом не стоит – в первую очередь участники вручают книгу бесплатно ветеранам, тем, кто знал Пагануцци, кто участвовал в предоставлении материалов и участвует в развитие туризма области сейчас. Первая партия отправилась именно к этим людям, говорит Сергей Кистанов. Клуб устанавливает связи с ветеранами, которые уехали из области, чтобы тоже отправить им книгу.
- К сожалению, многие к Турклубу относятся не так серьезно, как хотелось бы – но мы, помимо туристской работы, ведем большую исследовательскую. И хотим делиться нашей историей с жителями области, - делится Сергей Павлович. – В КарУ имени Е.А. Букетова, к примеру, есть кафедра маркетинга туризма. Несколько лет назад заведующая задалась целью преподать активный туризм студентам – пригласили меня, мы отработали программу, проложили маршрут по пешеходному туризму в Каркаралинске, и студенты до сих пор ходят на практику по этому маршруту – по всем правилам. Пока это единственный руководитель обучающего подразделения, который пошел на такой шаг. Книга отправится и к ней – но уже в Алматы, где она теперь живет. Отправилась книга и в управление предпринимательства. Планируем отправить следующую партию в крупные центральные библиотеки Караганды.
В материале использованы фото автора



vk
facebook
twitter
ok
mail.ru
instagram
youtube
Хабарландырулар
Ауа райы
Медиа
Анықтамалық





