Оқиғалар лентасы
- Жаз қарқын алуда: Қарағанды мен облыста 6 және 7 маусымға арналған ауа райы болжамы
- Футболдан Әлем кубогы-2026 кестесі: Қазақстанда қанша көруге болады
- Балабақшадан зейнетақыға дейін: Бүгінде Қазақстанда әлеуметтік қолдау жүйесі қалай жұмыс істейді
- Қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан сақтандыру тарифтері Қазақстанда қайта қаралуы мүмкін
- Қазақстандықтар өздерінің несие тарихын қайда және қалай тегін тексере алады
- Қазақстанда зейнетақыны алу шектерін арттыру туралы қаулы күшіне енді
- Сенатор бүкіл Қазақстан бойынша ЭБЖ астындағы базарлар мен қоймаларды тексеруді талап етті
- Қаланы қалай таза етуге болады: Қарағандыда үлкен экологиялық мереке өтті
- Жаяу жүргіншілер өткелдері Сатыбалдин көшесіндегі қарағандылықтарды шатастырады
- Қарағандылықтарды демалыс күндерін орталық саябақта өткізуге шақырады
- Қазақстанда 20,9 млн гектар ауыл шаруашылығы алқаптары егілді
- Қазақстандықтарға өмірлік қиын жағдайда арнаулы әлеуметтік қызметтердің сегіз түрі көрсетіледі
- Қарағандыда Федоров саяжайларына веложол дайын
- Құрылтайға алдағы сайлауды қаржыландыру туралы ОСК да сөз сөйледі
- Дрон Қарағанды облысында ағынды сулардың заңсыз ағынын анықтауға көмектесті
- Қазақстанда мүгедектік бойынша жәрдемақы 10% - ға өсті
- Президент вице-президент, құрылтай және Халық Кеңесі туралы Заңдарға қол қойды
- Сирек кездесетін генетикалық аурулары бар балалар өмірлік маңызды дәрі дәрмектерсіз қалуы мүмкін
- Қарағандыдағы қиылыста екі көлік соқтығысқан
- Қарағанды облысының 1,8 мыңнан астам тұрғыны аурулар тізбесінің қысқаруына байланысты әлеуметтік қолдау ала алмады
- АИ және педагогтар: Қарағандыда облыстық турнир өткізді
- Қарыздармен алаяқтық жасады деп күдіктелген ер адам Қарағандыда ұсталды
- Қарағандыда Аққулар көлден үйіне кетті: хайуанаттар бағында құстардың тағдыры туралы айтылды
- Қазақстанда зейнетақы индекстеле ме-Еңбек министрлігінің жауабы
- Қазақстан жаңа тарихи межеге шығады-Тоқаев
- Қарағандыда 31775 әскери бөлімінің 400 ге жуық әскерге шақырылушысы әскери ант қабылдады
- "Әдемі нәрсенің бәрі қымбат болмауы керек": Қарағандыда гүл шоқтары қалай жасалады
- Президент: қоғам мен мемлекет арасында диалогтың түбегейлі жаңа форматы қалыптасты
- Қазақстанда Конституцияға сәйкес 77 заң мен кодекс жаңартылады
- Қарағанды облысында қазақ тілінің үздік оқытушысы таңдалды
- Қарағандыда шағын театр формаларының фестивалі өтуде
- ҚР қызметкерлеріне құрмет пен жеке өмірге қол сұғылмаушылық құқығы бекітілді
- Тәтті шие маусымы: Қарағандыда тәтті жидек қанша тұрады
- "Шахтер" Андрей Ульшинге қол қойғанын ресми түрде жариялады
- Әуе билеттері қымбаттауы мүмкін: үш әуе бағыты тасымалдаушыларсыз қалды
- Ресейлік әйел анасының кесірінен Қазақстаннан шығарыла бастаған жоқ
- Сенат депутаттары Салық кодексіне енгізілген түзетулерді мақұлдады
- Медициналық десант: Қарағанды облысының дәрігерлері тұрғындарды қабылдау үшін аудандарға барады
- Тәттімбет көшесінің учаскесі Қарағандыда қайтадан жабылады
- 5 маусым: экологтар күні, Дүниежүзілік қоршаған орта күні және сол күнгі оқиғалар
- Жаздың аптап ыстығы сақталады: 5 маусымда Қарағанды мен облыста ауа райы қандай болады
- Қазақстан денсаулық сақтау министрлігі Пластикалық хирургия клиникаларын лицензиялауды өзгерте алады
- Қазақстандықтар қолма-қол ақша алу ықтималдығы аз болды: бұл пандемия кезінен бері алғаш рет болды
- Қазақстанда сотталған әйелдерге көбірек кездесулер мен хабарлар беруге рұқсат етіледі
- Депутат жеке кәсіпкерлер үшін зейнетақы төлеу тетігін қайта қарауды талап етеді
- Қазақстандықтарды 2026 жылғы шілдеде қосымша демалыс күтеді
- Денсаулық сақтау министрлігі медициналық ұйымдарға қойылатын талаптарды өзгертеді
- Қарағандылықтардың шағымдарынан кейін қалалық жағажайда велопарк жасауға уәде берілді
- Қазақстанның денсаулық сақтау саласындағы шығындарының төрттен бір бөлігі балаларды емдеуге жұмсалады
- "Кез келген релаксацияға жол берілмейді": мас жүргізушілер үшін жазаны жеңілдетуге қарсы ІІМ
- Теміртауда саябақ қызметкерлері аулалардағы балалар алаңдарын бақылайды
- Сот жетім балаларға жер бетінде тозақ ұйымдастырған Қазақстандықтардың отбасына үкім шығарды
- Қарағандыда "Сарыарқа" хоккей клубын жеке меншікке беру мәселесі талқыланды
- Қазақстанда педагогтарды даярлаудың жаңа моделі әзірленеді
- 23 ЖОО, мыңдаған студенттер және 60 тоннадан астам пластик: Астанада "ReStart"мерейтойлық маусымының қорытындысы шығарылды
- Сот Қарағандыда қамқоршылар дел бойынша үкім шығарды
- Неліктен рұқсат етілмеген полигондар Қарағандының басты проблемаларының бірі болып қала береді
- "Соқыр аймақ" жауапкершіліктен босатпайды - ІІМ жүк көліктерінің доңғалақтары астындағы балалардың өлімі туралы
- Қарағандыда жаңа спорт кешені пайда болады
- Сайлау туралы Заңға және Салық кодексіне түзетулерді Сенат қарайды
- Юрий Ли әнге домбыраға арналған клип түсірді
- Ауыл бюджеттері жаңа салықтар мен айыппұлдармен толықтырылады
- Қарағандыда Астанадан фотоклуб көрмесі ашылады
- Сирек кездесетін тарихи мүмкіндік-Тоқаев цифрландырудың Қазақстанның болашағына әсері туралы
- Қарағандыда мүгедек балалар мен ересектерге арналған иппотерапия бағдарламасы кеңейтілуде
- "Шахтер" Лев Скворцовқа қол қойғанын жариялады
- Қазақстандықтарға мобильді аударымдар үшін айыппұл салынады ма-Қаржы министрлігінің жауабы
- Халық бірлігін нығайту біздің басты міндетіміз болып қала береді – Мемлекет басшысы
- ҚР Мемлекеттік рәміздері күні Қарағандыда жүздеген тулар безендірілді
- Қарағандылық жазғы тұрғындар жоғары жиілікті дыбысы бар динамикті қамтитын көршісіне шағымданады
- Қазақстан тұрақты дамудың магистральдық жолына түсті – Тоқаев
- Қарағандылық дзюдошылар Австрияда Еуропа Кубогының екі қоласын жеңіп алды
- Маркетплейстерден тапсырыстар жаңа ережелер бойынша реттеледі
- Тоқаев Мемлекеттік рәміздерді пайдалану ережелеріне өзгерістер енгізілгенін жариялады
- Бес полиция қызметкері азаптады деп айыпталды: алқабилер күтпеген үкім шығарды
- Қазақстанда лезде теңгемен айырбасталатын криптовалютамен төлемді сынақтан өткізеді
- Балқаш туристік маусымда: қала мен оның демалыс аймақтары қалай өзгереді
- "Таза Қазақстан": "гүлдердің 100 түрі" жобасы Қарағанды облысының ауылдық мектебінде жүзеге асырылуда
- Мемлекеттік рәміздер күні: Қазақстанның туы, елтаңбасы және Әнұраны туралы қызықты сұрақтарға жауаптар
- Қарағандыдан Балқашқа тікелей рейс жіберіле ме
- Қарағанды облысының қай мектептері еліміз бойынша үздіктер қатарына енді
- "Әмияндар байқауы" бітіру кештері деп аталды және онымен күресудің нақты шараларын ұсынды
- Мамандыққа алғашқы қадамдар: Қарағандыда мектеп жасына дейінгі балалар өздерін түрлі мамандықтарда сынап көрді
- 4 маусым: Қазақстанның Мемлекеттік рәміздері күні, атаулы күндер мен әлем оқиғалары
- +36 градусқа дейін ыстық және найзағай: 4 маусымда Қарағанды мен облыста ауа райы қандай болады
- Қазақстандағы Мемлекеттік кәсіпорындардың басшыларын онлайн іріктейтін болады
- ҚР Еңбек министрлігі инватакси және курорттық емдеу шығындарын өтеу тәртібін жаңартты
- Қазақстанда Бала тууды қосымша ынталандыра ма
- Қазақстанда кальянды заңдастыру туралы шешім әлі қабылданған жоқ — Қаржы министрлігі
- ІІМ жасөспірімдердің интернеттегі "тамшылар" рөліне қалай тартылатынын айтты
- Балқашта ірі туристік фестиваль үшін аумақ дайындалуда
- ҚР-да киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету және гостайнамен жұмыс істеу ережелері күшейтілді
- Қарағандылықтар жаңа қаладан оңтүстік-шығысқа қарай тікелей автобус бағытын іске қосуды сұрайды
- Еңбек министрлігінің басшысы Қазақстанда жұмыс істейтін Жасөспірімдер туралы айтты
- Қарағандылық жеңіл атлеттер Азия чемпионатында медаль жеңіп алды
- ҚР Экология министрлігі Қалдықтарды қайта өңдеу ережелерін жаңартуға бастамашы болды
- Қарағандыда теміржол жолдарындағы жаңа қоршау зақымданды
- Алаяқтар зейнетақыны көбейтуге уәде беріп, SMS-код сұрайды
- Қарағанды облысының трассаларында ауыр көліктердің қозғалысы шектелді
- Балқашта көпсалалы аурухананы жаңғырту жұмыстары аяқталды
- ҚР-да қала құрылысы кадастрын жүргізудің жаңа Ережелері бекітілді
- Жайлылық пен қауіпсіздік: Балқаш маңындағы жол бойындағы сервис қалай дамиды
- Еңбек құқықтарының бұзылуы қызметкерлердің шағымдарына дейін де анықталады
- Велошредерлер және қайта өңдеу: қарағандылықтарды эко-фестивальге шақырады
- Қарағандыда аты аңызға айналған хирург Сергей Викторович Лохвицкий қайтыс болды
- Қазақстандағы зейнетақы жүйесін өзгертуге болады - министр үш жаңа модель туралы айтты
- Қарағандыда Оңтүстік-Шығыстағы ең көп көшелердің біріне жөндеу жұмыстары аяқталды
- Ұлттық комиссия жазда балалар жарақаттарының көбеюіне байланысты қазақстандықтарға жүгінді
- Қарағандыда жөндеу жұмыстарына байланысты Ерубаев көшесінің тағы бір учаскесі жабылды
- Қарағанды облысында 287 төселген есірткі курьері ұсталды
- Қарағандыда "Шахтер " футболшылары"Әсем" балалар үйінің тәрбиеленушілеріне мереке ұйымдастырды
- Қазақстанда зиянды еңбек жағдайларында ең көп жұмысшылар бар
- Қазақстанда зейнеткерлік жасты арттыра ала ма
- Балқашқа бір сағат ішінде: Астана мен Алматыдан рейстер курорттық қалаға ұшты
- Қазақстаннан келген туристерге кейбір елдерде Эбола инфекциясын жұқтыру қаупі туралы ескертілді
- Неліктен кейбір қазақстандықтар декреттік төлемдерді кешіктіреді
- Лев Скворцов қарағандылық"Шахтермен" 2,5 жылға келісімшарт жасасты
- Біздің елге немқұрайлы қарайды – Тоқаев"айыппұл" туралы мәлімдемелерді сынға алды
- Қарағанды мен Теміртауда бір күнде екі кішкентай бала терезеден құлады
- Миллион доллар бірнеше қазақстандықтардың өмірін өзгертті - "Ресейден мұра"туралы әңгіме
- Теміртауда балалардың еркелігі пәтерде өртке алып келді
- Қазақстанда ең төменгі жалақы көтеріледі
- ҚР Денсаулық сақтау министрлігі МӘМС және ТМККК жүйесінде қызмет көрсетушілерге қойылатын талаптарды қатайтады
- 3 маусым: Дүниежүзілік велосипед күні, жазғы демалыстың басталуы және әлемнің ұмытылмас күндері
Сауалнама
- Әрине. Ол қазірдің өзінде қалтасын айтарлықтай ұрады;(417)
- Мен айырмашылықты сезбедім/а(1401)
Код Пагануцци: в Караганде выпустили книгу о родоначальнике активного и спортивного туризма
Николай Пагануцци, будучи сосланным в Казахстан, не побоялся пожаловаться в МВД, что сослали его не по профилю – и его перевели. А построенный этим человеком наземный транспортер был таков, что при его сборке приходилось досверливать отверстия: подходили не все болты. После этого Николая Валентиновича хотели осудить за вредительство на заводе на 25 лет, но в итоге оправдали. Основоположник активного и спортивного туризма в карагандинском регионе личностью был интересной – о нем вышла книга. Издали ее в областном Турклубе.
Карагандинский областной туристский клуб образован в 1963 году, руководит им Сергей Кистанов. Книга «Хозяин Фанских гор из Сарыарки», рассказывает он, собрала в себе биографию Николая Валентиновича, его путевые записи и прозу. Материала даже хватит еще на одну.
Нашу с Сергеем Павловичем беседу ненадолго прерывает пришедший за книгой карагандинец. «Старшее поколение помнит», - отмечает он о Пагануцци.
.jpg)
В карагандинском Турклубе есть своя библиотека и архив – здесь содержится тематическая литература. В Советском Союзе все это формировалось через книготорг, теперь издания дарят или оставляют уезжающие карагандинцы. Здесь есть и повторяющаяся литература – ее сортируют, снабжают ей учебные заведения и всех желающих, говорит Сергей Павлович. На момент нашей беседы уже была подготовлена стопка литературы для КарТУ, другая должна была отправиться в Павлодар.
.jpg)
- У нас много экземпляров методических книг по туризму. Информации – море, давно мечтаем делиться ею с другими, и первой станет книга «Хозяин Фанских гор Сарыарки». Готовится еще две книги – одна по истории активного туризма в области, в которой хотим охватить и республику, - делится Сергей Кистанов. – Походы в свое время проходили определенную регистрацию – как и сейчас, создавались маршрутные листы, данные фиксировались, заводились маршрутные книжки. В нашем архиве хранятся и такие – мы сохранили материалы с 1968 года. Там много любопытного и интересного, сейчас мы это обобщаем. Хотим собрать все в одно издание, распределить по годам, чтобы легче было искать сведения по фамилиям участников, именам руководителей походов, по маршрутам.
.jpg)
Презентации книги «Хозяин Фанских гор из Сарыарки», говорит Сергей Павлович, еще не было: она планируется ближе к середине апреля в Политехническом колледже, где работал Николай Валентинович. Первую секцию активного туризма и альпинизма создали именно там. Автором и составителем сборника стала преподаватель истории и общественно-политических дисциплин Карагандинского политехнического колледжа Алия Аупенова, над дизайном обложки и обработкой фотографий работала Ольга Пынка. Книга издана при поддержке внука Николая Валентиновича Бориса Пагануцци и самого Сергея Кистанова тиражом 120 экземпляров.
- Я длительное время и сам работал в Политехническом колледже. В начале 2000-х мы установили Пагануцци мемориальную – как раз в районе остановки «15 магазин». Алия тогда спросила о Николае Валентиновиче – мы ей рассказали, она загорелась написать о нем книгу, - делится Сергей Кистанов. Материалы собирали в Турклубе, у внука Николая Валентиновича. Желание продолжить есть – наверное, сделаем это в будущем году. Алия сначала написала несколько статей в республиканские СМИ, а работа над книгой растянулась на 5 лет – коронавирус ее замедлил. Библиографический раздел книги состоит исключительно из материалов Николая Пагануцци, наличие которых подтверждено: дело в том, что о нем ходит очень много слухов и домыслов.
.jpg)
Сергей Павлович продолжает: ему повезло – он читал уголовное дело Николая Валентиновича. Его поразило, что сначала Пагануцци отказывался от всего, что ему вменяли в 1940-м – а потом все подписал. На каждой странице дела, говорит, была подпись Николая Валентиновича и еще три каких-то слова – замазаны.
- Судья его спросил, почему тот в итоге все подписал. Пагануцци ответил: «Я был поставлен в такие морально-физические условия, что поступить по-другому не мог», - то есть, ни на кого не пожаловался, но четко и емко описал картину, - подытоживает Сергей Павлович. – Николая Валентиновича сослали в свое время на территорию Казахстана, и в письме он описывал: «Здесь скучно, народ тут малограмотный...» – и тут же на него написали рапорт: приставили наблюдение. Вообще его выслали сначала в Отбасар, и он не постеснялся написать в МВД жалобу: мол, имеет образование инженера, а его заслали туда, где этот профиль не пригодится. В итоге Пагануцци перевели в Караганду – на рудоремонтный завод. И уже там его привлекали за вредительство, но работал он ответственно и организованно – хотя в чем-то творчески.
.jpg)
Однажды, рассказывает Сергей Кистанов, Николаю Валентиновичу поручили спроектировать мостовой кран. Кран сделали – но в длину он оказался на 4 метра длиннее, чем ширина цехов, в которых его делали...
- Вторым моментом стало проектирование и строительства самого длинного наземного транспортера – то ли в Средней Азии, то ли в СССР: когда допрашивали слесарей, они отвечали, что при сборке болты в отверстия заходили не все – бывало, не совпадали, приходилось досверливать. И тут-то Пагануцци вредительство и вменили: сказали, специально делал так, чтобы болты не подходили. Причем это было обозначено как вредительство в группе – задания-то начальник давал... – улыбается Сергей Павлович. – Кстати, друзья-туристы называли его Паганель – такой персонаж фигурирует в «Детях капитана Гранта». А сам он был из дворянского рода – этот факт нам подтвердили, причем фамилия настоящая его была Кривоногов. Пагануцци – фамилия жены, которую он взял взамен своей, на его взгляд неблагозвучной. Супруга родилась в России – где и он сам, но в родстве у нее был француз, один из ведущих юристов своей страны.
Сергей Кистанов пришел в Турклуб в 1969 году, а с Николаем Пагануцци начал общаться в 1970-м. Они увиделись на вечере туристов в Караганде: Сергей Павлович запомнил его высоким, стройным, в галифе и высоких ботинках – именно таким, несмотря на то, что такой образ не был постоянным у Николая Валентиновича.
.jpg)
- Конечно, он был тогда фигурой вечера, авторитетом – и меня удивило, что сам он при этом никогда не рисовался и был очень простым человеком, - делится руководитель Турклуба. – Я на следующий год выпускался на маршрут, а Николай Валентинович был в маршрутной комиссии. Помню, про меня спросил: «Надежный? Не подведет?». Близкой дружбы между нами не было, но я несколько раз был у него дома, мы встречались с туристами.
Николай Пагануцци написал и издал 3 книги о своих путешествиях: «Фанские горы и Ягноб», «Южные склоны Гиссара», «По горным тропам». Вв его документах составители новой книги отыскали планы работы над изданиями: четко был расписан план композиции, содержание глав... Это еще раз говорит об его организованности, добавляет Сергей Кистанов. В Турклубе знали, что Николай Валентинович писал статьи и рассказы – он делился ими, как делился и о том, что «собрать бы это все воедино и издать», что в итоге и исполнилось – но через много лет после его кончины. Его не стало в 1988 году.
- Помню, на его 80-й День рождения мы ему печатную машинку подарили – тогда это была редкость. По туристской жизни в целом у меня такое впечатление, что он был очень собранный, грамотный, оптимистичный человек, - говорит Сергей Павлович. - Позже он стал работать в Горном техникуме – ныне Политехническом колледже, образованном на год раньше, чем сама Караганда. Пагануцци преподавал технологию металла – и не просто преподавал, а еще и учебник написал. Учебник потом издали в Москве для техникумов всего СССР – по нему обучали студентов! В Турклубе, кстати, он тоже есть.
.jpg)
Родственники Николая Валентиновича жили на Кавказе – и он, будучи студентом, ходил в горы, сам занимался альпинизмом и туризмом, все фиксировал. Снимая фото, Пагануцци печатал его и кодировал в тетради – и вот эту тетрадь с кодами Турклуб пока не отыскал, признается Сергей Кистанов. Часть фото сохранилась, но для их расшифровки нужен код.
В 1947 году Николай Пагануцци организовывает группу по туризму в техникуме, где тренируются студенты. В техникуме был кабинет сборов, походы начались почти сразу – Николай Валентинович пролагал маршруты в сторону Сарани, на станцию Дария в горы Бугылы, в горы-сопки рядом с Курминкой, сам составлял схемы и карты. И когда 1962 году открыли турбазу Каркаралинска, он первым сделал карты местных туристских маршрутов. Карта эта сохранилась до сих пор – с четкими и ясными описаниями местности.
- Ему нравился район Памиро-Алай на юго-востоке Центральной Азии – а там есть Фанские горы. Одному в те места ходить сложно – район малопосещаемый, и Пагануцци собирал туда группы: сначала студентов техникума, потом – вузов, и в итоге первую подготовку у него получили чемпионы СССР по альпинизму. Многие и сами стали потом руководителями походов, - рассказывает Сергей Павлович. – В 1957 году у нас в Темиртау хорошо организовались горные туристы – видимо, через них Николай Валентинович познакомился с болгарами, которые участвовали в строительстве Карметкомбината: возникла идея вместе сходить в Фанские горы. В конечном итоге таких экспедиций было 15 или 16. С ним ходили немцы, один из которых и написал книгу, где назвал Николая Пагануцци хозяином Фанских гор. Его впоследствии назвал так и наш известный наш краевед Юрий Попов. Это и вдохновило нас на название новой книги.
.jpg)
Цели продажи и получения прибыли от издания «Хозяин Фанских гор Сарыарки» перед Турклубом не стоит – в первую очередь участники вручают книгу бесплатно ветеранам, тем, кто знал Пагануцци, кто участвовал в предоставлении материалов и участвует в развитие туризма области сейчас. Первая партия отправилась именно к этим людям, говорит Сергей Кистанов. Клуб устанавливает связи с ветеранами, которые уехали из области, чтобы тоже отправить им книгу.
- К сожалению, многие к Турклубу относятся не так серьезно, как хотелось бы – но мы, помимо туристской работы, ведем большую исследовательскую. И хотим делиться нашей историей с жителями области, - делится Сергей Павлович. – В КарУ имени Е.А. Букетова, к примеру, есть кафедра маркетинга туризма. Несколько лет назад заведующая задалась целью преподать активный туризм студентам – пригласили меня, мы отработали программу, проложили маршрут по пешеходному туризму в Каркаралинске, и студенты до сих пор ходят на практику по этому маршруту – по всем правилам. Пока это единственный руководитель обучающего подразделения, который пошел на такой шаг. Книга отправится и к ней – но уже в Алматы, где она теперь живет. Отправилась книга и в управление предпринимательства. Планируем отправить следующую партию в крупные центральные библиотеки Караганды.
В материале использованы фото автора



vk
facebook
twitter
ok
mail.ru
instagram
youtube
Хабарландырулар
Ауа райы
Медиа
Анықтамалық





