Қазақстанда тоғыз айда 356 мың ЖК жабылды: Ұлттық экономика министрлігі не дейді

Бұған дейін құрылтай депутаттары сауал жолдаған болатын, онда 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстанда жұмыс істеп тұрған шағын және орта бизнес субъектілерінің саны 200,7 мыңға — 1 қаңтардағы 2,18 млн-нан 1 шілдедегі 1,97 млн-ға дейін қысқарды. Тек Алматыда 41,3 мың субъект төмендеді.

Депутаттар Ұлттық экономика министрлігінен ЖК жабудың егжей-тегжейлі құрылымын ұсынуды, жаңа Салық жағдайларының жұмыспен қамтуға, кірістер мен салық түсімдеріне әсерін бағалауды, сондай-ақ реформаның теріс салдары анықталған жағдайда заңнаманы түзету шараларын ұсынуды сұрады.

Серік Жұманғариннің жауабында тіркеуді тоқтату санының артуы жұмыс істеп тұрған Бизнестің пропорционалды қысқаруын білдірмейтіні атап өтілген. Министрліктің мәліметінше, кәсіпкерлердің бір бөлігі өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін арнайы салық режиміне көшкен, ал кейбір ЖК жаңа Салық шарттары енгізілгенге дейін де кірісі болмаған.

Неліктен ЖК қызметін тоқтатты

Ұсынылған мәліметтерге сәйкес, 2026 жылдың тоғыз айында қызметін тоқтатқан 356,2 мың ЖК-нің 73,9 мыңға жуығы өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін арнайы салық режиміне көшті. Бұл жалпы санның 20,8% құрайды. 2025 жылы тағы 151,8 мың кәсіпкердің табысы жетіспеді (42,6%). Сонымен бірге 102,4 мың ЖК-нің 10 млн теңгеге дейінгі табысы болды, ал 28 мың адамның табысы осы сомадан асып түсті.

Ұлттық экономика министрлігі сонымен қатар 30,1 мың кәсіпкер жалпыға бірдей белгіленген режимге көшкеннен кейін немесе жаңа Салық жағдайында жұмысын жалғастыра алмағандықтан қызметін тоқтатқанын атап өтті. Осы кезеңде 242,3 мың жаңа ЖК тіркелді. Елімізде тоғыз айда барлығы 375,9 мың салық төлеуші, оның ішінде 19,7 мың заңды тұлға қызметін тоқтатты.

Қай аймақтар мен салаларда ЖК көбірек жабылды

Тіркеуді тоқтатудың ең көп саны Алматыда тіркелді-62,5 мың. Астанада бұл көрсеткіш 41,9 мың, Түркістан облысында — 33 мың, Алматы облысында — 26,9 мың, Шымкентте — 24,7 мың болды.

Қызмет түрлері бойынша бөлшек сауда көш бастап тұр: оған 128,4 мың жабық ЖК немесе жалпы санының 36% - ы тура келді. Тағы 59,8 мың кәсіпкер басқа қызметтер саласында, 34,5 мың кәсіпкер көлік саласында жұмыс істеді. Мүлікпен жасалатын операциялар саласында 23 мың ЖК тіркеуді тоқтатты.

Министрлік тоқтатулардың едәуір бөлігі бұрын белсенді емес кәсіпкерлерге, сондай-ақ экономикалық қызметін басқа мәртебеде жалғастырғандарға тиесілі екенін атап өтті. Бұл ретте ведомство тіркеуді тоқтату санының өсуі шын мәнінде орын алатынын және одан әрі бақылауды талап ететінін мойындады.

Іскерлік белсенділік қалай өзгерді

2026 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша жалпыға бірдей белгіленген салық салу режимінде жұмыс істейтін ЖК саны 114,1 мыңнан 384,2 мыңға дейін өсті. Осы режимдегі заңды тұлғалар арасында олардың саны 415,8 мыңнан 519,6 мыңға дейін өсті. Жеке кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың жиынтық өсімі 373,8 мың немесе 70,5% құрады.

"Бұл ретте оңайлатылған декларация негізінде арнайы салық режимі жаппай шағын бизнес үшін сақталды, сонымен бірге режимді қолдану үшін табыстың шекті мөлшері 600 мың АЕК-ке дейін ұлғайтылды, қызметкерлер саны бойынша шектеу алынып тасталды. 2026 жылдың 1 қазанына оны 1,17 млн — нан астам субъект, оның ішінде 1,092 млн ЖК және 75,8 мың заңды тұлға қолданады", - делінген жауапта.

1 қазанда өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін режимді 981,2 мың жеке тұлға қолданды, оның 807,3 мыңы режимнің жаңа қатысушылары болды. Көпшілігі интернет-платформалар арқылы қызмет көрсетеді-866,9 мың адам. Таксиге 519,7 мың қатысушы, курьерлік қызметке 292,5 мың қатысушы келеді.