Қазақстандағы жазатайым оқиғалардан қызметкерлерді сақтандыру: жұмыс беруші нені білуі маңызды

"2026 жылдың 1 қазанына Қазақстанда өндірістегі жазатайым оқиғалардың салдарынан 1171 қызметкер зардап шекті. Жыл басынан бері 81 топтық жазатайым оқиға тіркеліп, нәтижесінде 282 қызметкер зардап шекті. Әрбір осындай санның артында-адам, оның денсаулығы мен еңбекке қабілеттілігі, ал кейбір жағдайларда — бүкіл отбасының әл-ауқаты. Өндірістік жарақат еңбекке қабілеттіліктің уақытша немесе тұрақты жоғалуына, ұзақ мерзімді емдеу мен оңалту қажеттілігіне, дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуге қосымша шығындарға және еңбек табысының бір бөлігін немесе барлығын жоғалтуға әкелуі мүмкін. Сондықтан заңнамада Қызметкерлерді еңбек міндеттерін орындау кезінде жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру тетігі қарастырылған. Жұмыс беруші әрбір қызметкерге міндетті сақтандыру шартын алдын ала жасасуға міндетті", — деп хабарлайды Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі.

Ведомство сақтандыру шартының болуы зардап шеккен қызметкерге, ал ол қайтыс болған жағдайда — тиісті төлемдерге құқығы бар адамдарға заңнамада көзделген сақтандыру төлемдерін қамтамасыз ететінін атап өтті. Бұл ретте сақтандыру шартының болмауы жұмыс берушіні жауапкершіліктен босатпайды. Егер қызметкер сақтандырылмаған болса, жұмыс беруші тиісті шығындарды толық көлемде дербес өтеуге міндетті. Оның ішінде мұндай жағдайда емделуге, оңалтуға және жоғалған табысты өтеуге ақы төлеу мәселелері тікелей жұмыс берушімен шешіледі. Кейбір жағдайларда қызметкер немесе оның отбасы өз құқықтарын сот тәртібімен қорғауға мәжбүр.

"Міндетті сақтандыру шартын жасаспаған жұмыс берушілер үшін қосымша міндеттемелер соңғы заңнамалық өзгерістермен көзделген. Атап айтқанда, мұндай жұмыс беруші міндетті сақтандыру шарты болған кезде сақтандыру ұйымы төлейтін зиянды еңбек жағдайларында жұмыс істейтін қызметкерлерге арнаулы әлеуметтік төлемдерді дербес өтеуге міндетті. Осылайша, сақтандыру-бұл формальдылық немесе қосымша Әкімшілік рәсім емес, қызметкерді қаржылық қорғаудың заңмен қарастырылған тетігі және сонымен бірге жұмыс берушінің өзі үшін тәуекелдерді азайтудың маңызды құралы", — деп толықтырды Еңбек министрлігі.

Сақтандырудың болмауы жұмыс берушіге әкімшілік жауапкершілікке, Елеулі тікелей қаржылық шығындарға, ықтимал сот процестеріне және беделді шығындарға әкелуі мүмкін екендігі атап өтілді.

"Міндетті сақтандыру еңбек қатынастарының екі тарапының да мүдделерін қорғайды: қызметкер сақтандыру жағдайы басталған кезде заңнамада көзделген қаржылық қорғауды алады, ал жұмыс беруші Заңда белгіленген міндеттемелерді орындайды және әлеуетті қаржылық және құқықтық тәуекелдерді азайтады. Қауіпсіз еңбек жағдайлары және қызметкерлерді уақтылы сақтандыру-жұмыс берушінің тікелей жауапкершілігі. Бұл ретте кез келген еңбекті қорғау жүйесінің басты міндеті — оқиғадан кейінгі төлемдерді қамтамасыз ету ғана емес, ең алдымен жазатайым оқиғаның алдын алу", — деп қорытындылады министрлікте.