"Қазақстан әлеуметтік бағдарланған мемлекет болды және болып қала береді": Премьер-министр әлеуметтік төлемдерді реформалау туралы

Жиналыста кімге көмек қажет екенін дәл анықтауға, кәсіпорындардың адамдардың еңбек құқықтарын сақтауын қамтамасыз етуге және еңбек тәуекелдерін алдын ала анықтауға көмектесетін цифрлық шешімдер талқыланды.

"Мемлекет басшысы азаматтардың өмір сүру сапасын арттыру үшін ауқымды цифрландыруды және жасанды интеллектті кеңінен енгізуді қамтамасыз етуді тапсырды. Әлеуметтік-еңбек саласы үшін бұл әсіресе маңызды, оның ішінде жүргізіліп жатқан реформаны ескере отырып", — деді Олжас Бектенов.

"Біз қолдау шараларын ашық есепке алуды және олардың түпкілікті нақты нәтижесін бағалауды қамтамасыз етуіміз керек. Бұл еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің басым міндеті",-деп атап өтті Премьер-министр.

Цифрлық шешімдерді еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ерсаев пен вице-министр Бақтияр Жазықпаев ұсынды.

Отбасының сандық картасы

"Отбасының цифрлық картасында" 6,2 млн үй шаруашылығынан 20 тақ миллион азамат туралы 30-дан астам мемлекеттік ақпараттық жүйелерден деректер жинақталған. Бағалау объективті болуы үшін жергілікті атқарушы органдар адамдардың қалай өмір сүретінін ескере отырып, деректерді тексереді.

Бектенов өңірлерде жұмыстың қалай жүріп жатқанын көрді. Бұрын әкімдерге "отбасының цифрлық картасынан" мұқтаж отбасыларға олардың өтінішін күтпей-ақ белсенді көмек көрсету тапсырылды. Оларға жұмыс табуға, білім алуға, жеңілдетілген несие алуға немесе отбасы өз өмірін жақсарту үшін өз ісін ашуға көмектеседі.

Еңбек министрлігінің мәліметінше, 2025 жылы мұқтаж 480 355 отбасының тұрмыс жағдайы жақсарды, олар әл-ауқаты жоғары санатқа ауыстырылды. 2026 жылдың басынан бері мұндай отбасылар тағы 464 158.

Төлемдерде не өзгереді

Мұқтаж жандарға көмек алу үшін жүргізілетін әлеуметтік төлем реформасы да талқыланды. Қамсыздандырылған үй шаруашылықтары әкімдіктермен бірге тағы да тексерілді. Олар үшін өзгерістер төлемдердің 36 түрінің 14-Кос ғана әсер етеді, қалған 22-сі бойынша бәрі бұрынғыдай қалады. Мұқтаж азаматтар үшін қолдаудың қолданыстағы тәртібі толығымен сақталады.

Премьер-Министрдің тапсырмасы бойынша Еңбек министрлігінің жұмыс тобы өңірлерге барады және аумақтық департаменттер базасында адамдарға барлық мәселелер бойынша кеңес береді. Әл-ауқаты жоғары санаттарға енген үй шаруашылықтары, Еңбек министрлігі әкімдіктермен бірге олардың санатын дұрыс анықтау үшін қосымша тексереді.

Интернеттегі жәрдемақыдан бас тарту

SMS-ескертулерден кейін 200-ден астам адам жәрдемақылардан бас тартты, өйткені оларға мұқтаж емес. Еңбек министрлігі eGov Mobile-да жәрдемақылардан ерікті түрде бас тартудың жаңа қызметін ұсынды. Қамтамасыз етілген алушылар мемлекеттік органдарға келмей-ақ онлайн төлемдерден бас тарта алады.

Бектенов отбасының әл-ауқат деңгейін анықтайтын калькуляторды ыңғайлы етуді тапсырды, сонда оған деректер мемлекеттік жүйелерден автоматты түрде тартылады. Еңбек министрлігіне басқа мемлекеттік органдармен бірге екінші деңгейдегі банктерді "отбасының цифрлық картасына"қосуды жеделдету тапсырылды.

Дубльсіз көмек

Бірыңғай цифрлық платформада бұрын жергілікті билік шашыраңқы түрде тағайындаған 66 әлеуметтік көмек шаралары қайта қаралды. Олардың 38-і оңтайландырылды, өйткені олар республикалық және жергілікті деңгейде шараларды ішінара қайталады. Қалған 28-і бүкіл ел үшін бірыңғай тағайындау ережелерімен 13 ірі бағытқа біріктірілді.

Жүйе өтініштен бастап төлемге дейінгі әрбір қадамды бақылайды және қанша адам көмек алатынын, қандай шаралар талап етілетінін және жергілікті бюджеттердің қанша жұмсайтынын көрсетеді. Осылайша, ақшаны бөлу мөлдір болады және қос төлемдер алынып тасталады.

Платформада өтініштер маусым айында қабылдана бастады. Содан бері 2,5 млрд теңгеден астам сомаға 55 мыңнан астам өтініш келіп түсті, 1,8 млрд теңгеден астам өтініш мақұлданды.

Премьер-Министр жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне білім, денсаулық сақтау, ғылым және жоғары білім министрліктерімен бірге мемлекеттік қолдау шараларын бірыңғай цифрлық платформада ескеруді тапсырды.

Еңбек тәуекелдерінің картасы

Еңбек тәуекелдерінің цифрлық картасы еңбек заңнамасын бұзуы мүмкін кәсіпорындарды алдын ала табуға көмектеседі. Тұрақты бақылауда 10 адамнан жұмыс істейтін 99 мыңнан астам кәсіпорын бар. Жүйе үш блокта, қаржылық, әлеуметтік, еңбек қатынастары мен қауіпсіздікте 80-нен астам көрсеткіштерді талдайды.

Қазір тәуекел деңгейі жоғары 2 792 кәсіпорын және орташа 3 137 кәсіпорын анықталды. Бұзушылықтардың ішінде міндетті жарналар мен аударымдарды уақтылы төлемеу, жалақы айырмашылығы, жалақы ең төменгі деңгейден төмен және басқа да бұзушылықтар бар. Еңбек министрлігіне осындай тәуекелдерге қалай әрекет ету және қабылданған шаралардың нәтижесін бағалау тәртібін әзірлеу тапсырылды.

АИ АӘК тағайындауға көмектеседі

Атаулы әлеуметтік көмекті тағайындау кезінде компьютерлік көру қолданылады. Технология деректерді адамға үйге бармай-ақ учаскелік комиссиялардың қорытындыларымен салыстырады. Осылайша 183 мыңнан астам өтініш өңделді, модельдің дәлдігі 89% - дан асады. АИ шешімі ұсынымдық сипатта болады, түпкілікті көмек белгіленген тәртіппен тағайындалады.

Премьер-министр Еңбек министрлігіне жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігімен бірге дербес деректер мен ақпараттық қауіпсіздікті қорғау жөніндегі талаптарды сақтай отырып, осы шешімдерді бірыңғай цифрлық сәулет шеңберінде одан әрі енгізуді тапсырды.

"Бүгін біз отбасының әл-ауқатын бағалаудан және қолдау шараларын тағайындаудан бастап еңбек қатынастарын цифрлық есепке алуға дейінгі әлеуметтік – еңбек саласының цифрлық шешімдерін қарастырдық. Бұл құралдардың сенімді деректерде және азамат үшін нәтижеге бағдарланған бірыңғай цифрлық экожүйе ретінде жұмыс істеуі маңызды. Олардың тұрақты жұмысын, ведомствоаралық өзара іс — қимылын және азаматтар үшін өлшенетін әсерін қамтамасыз ету қажет", - деді Олжас Бектенов.

"Президент атап өткендей, Қазақстан әлеуметтік бағдарланған мемлекет болды және болып қала береді. Біз әлеуметтік қамсыздандырудың үлкен реформасын – қажеттілік пен атаулылық қағидатына көшуді жүргізіп жатырмыз. Бұл ретте қиын өмірлік жағдайға тап болған әрбір отбасы қажетті қолдауды толық көлемде алуды жалғастырады. Мұқтаж азаматтарға қатысты мемлекеттік қолдау шаралары толық көлемде сақталады. Бұған түсіндіру жұмыстары мен халықпен кездесулер кезінде ерекше назар аудару қажет",-деп атап өтті Премьер-министр.