Енді Қазақстанда сот сараптамасының құны қалай есептеледі

Жаңа ережелер сот сараптамасының құнын сот сараптамасы органдарында да, жеке сот сарапшыларында да анықтау тәртібін белгілейді.

Есептеудің негізі олардың түрі мен күрделілік санатын ескере отырып, сараптама жүргізу үшін белгіленген уақыт нормативтері болып табылады.

Мемлекеттік органдарда сараптама құны бірнеше құрамдас бөліктерден құралатын болады. Олардың қатарында сарапшының еңбегіне ақы төлеу және онымен байланысты есептеулер, материалдық шығындар, сондай-ақ Әкімшілік-шаруашылық шығыстар бар.

Сарапшының еңбегіне ақы төлеу сараптама жүргізу уақытының нормативін орташа сағаттық тарифтік ставкаға көбейту жолымен айқындалады. Есептеулер белгіленген салықтар мен міндетті төлемдерді ескере отырып, еңбекақы шығындары негізінде есептеледі.

Материалдық шығындарға химиялық реактивтерге, шығыс материалдарына, есірткі құралдарының, психотроптық заттар мен прекурсорлардың стандартты үлгілеріне, сондай-ақ тиісті әдістемелер мен Шығыс нормаларында көзделген басқа да материалдарға арналған шығыстар енгізіледі.

Әкімшілік шығындарға коммуналдық қызметтер, ғимараттар мен үй-жайларды күтіп ұстау, инженерлік инфрақұрылым, жабдықты пайдалану, Негізгі құралдар мен материалдық емес активтердің амортизациясы және әкімшілік-басқару персоналының қызметін қамтамасыз ету кіреді.

Бұл шығыстар сараптамалар арасында уақыт нормативтеріне барабар не есептік кезеңде жүргізілген сараптамалардың жалпы санына қарай бөлінеді.

Бұл ретте мемлекеттік сот сараптамасы органы сарапшысының қорытындысына жүргізілген зерттеу құнының есебі қоса берілуге тиіс.

Жеке сот сарапшылары үшін жеке тәртіп белгіленген. Ол сараптама бюджет қаражаты есебінен төленетін жағдайларда қолданылады. Егер шығыстар тараптарға жүктелсе, құны шарттық негізде айқындалады.

Бюджеттен төлеген кезде жеке маман сараптамасының құны уақыт нормативін, сарапшының сыйақы мөлшерлемесін және нақты зерттеу жүргізуге тікелей байланысты расталған шығыстарды ескере отырып есептелетін болады.

Мұндай шығыстарға материалдық шығындар, ілеспе шығыстар, соның ішінде коммуналдық қызметтер, Байланыс және үй-жайды жалға алу, сондай-ақ сараптамада пайдаланылатын негізгі құралдар мен материалдық емес активтер үшін амортизациялық аударымдар жатады.

Құжатта нақты сот сараптамасын жүргізуге тікелей қатысы жоқ шығыстарды құнға қосуға болмайтындығы бөлек көрсетілген. Барлық мәлімделген шығыстар тиісті құжаттармен расталуы тиіс.

Егер сараптама жүргізу кезінде арнайы жабдық, зертханалық зерттеулер, мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз ету немесе шығын материалдары пайдаланылса, соған байланысты шығындар да расталған шығыстарға жатады.

Егер зерттеуге бірнеше дербес объектілер жататын болса немесе сұрақтар сараптаманың әртүрлі түрлеріне жататын болса, құны әрбір объект немесе зерттеудің тиісті түрі бойынша уақыт нормативін ескере отырып есептеледі.

Құнын есептеу жеке сот сарапшысының қорытындысына да қоса берілуі керек.

Қосымша сараптама үшін құны қосымша зерттеулердің көлемін, қойылған мәселелердің санын және оларды шешуге қажетті уақытты ескере отырып анықталады. Қайта сараптама жалпы негізде төленеді.

Комиссиялық немесе кешенді сараптама кезінде құны уақыт нормативіне, күрделілік санатына, зерттеу объектілерінің санына және материалдардың көлеміне, тартылған сарапшылардың санына, сондай-ақ расталған шығыстарға байланысты болады.

Жаңа ережелер ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексіне және ҚР Қылмыстық іс жүргізу кодексіне тиісті өзгерістер енгізілгеннен кейін күшіне енеді.

Бұған дейін сәуір айында ҚР Әділет Министрлігі сот сарапшыларының қызметіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы бұйрықтың жобасын жария талқылауға шығарған болатын. Айта кетейік, Қазақстанда 1200-ден астам сот сарапшысы жұмыс істейді.