Қазақстанда теледидарға деген сенім артты-әлеуметтік зерттеу

Респонденттердің ең көп үлесі олар сенетін ақпарат көзі ретінде әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде жарияланымдар мен жарияланымдарды көрсетеді — 39,1%.

Екінші орынды қазақстандық телеарналар алады-33%. Ағымдағы жылдың II тоқсанымен салыстырғанда бұл көрсеткіш 4,3 пайыздық тармаққа ұлғайды, бұл ақпараттық сенім құрылымындағы ең елеулі өзгерістердің бірі болды.

Сонымен қатар, қазақстандық қоғамда ақпарат алудың бейресми арналарына сенім сақталады: достарына, әріптестеріне және туыстарына сауалнамаға қатысқандардың 16% - ы сенім артады. Ешқандай ақпарат көзіне сенбейтін респонденттердің үлесі 15,5% құрады.

Респонденттердің 9,2% — ы халықаралық ақпараттық агенттіктердің сайттарына бағдарланады, респонденттердің 4,8% - ы радио арқылы таратылатын ақпаратқа, 5% - ы баспа басылымдарындағы ақпаратқа сенеді.

Зерттеу нәтижелері цифрлық арналардың дамуы дәстүрлі медианы біржақты вытыстыруға әкелмейтінін көрсетеді. Керісінше, әлеуметтік желілер мен мессенджерлер теледидармен және ресми онлайн көздермен бірге өмір сүретін ақпараттық тұтынудың гибридті моделі қалыптасуда.

Тұрғылықты жері бойынша жағдай айқын. Ауыл тұрғындары арасында әлеуметтік желілер мен мессенджерлерге деген сенім қалалықтарға қарағанда 45,4% — дан 35,5% - ға жоғары. Сонымен қатар, ауылдық жерлердің тұрғындары қазақстандық телеарналарды да жиі атап өтеді — тиісінше 31,4% - ға қарсы 35,6%. Бұл цифрлық және дәстүрлі арналар бір-бірімен бәсекелесе алмайтынын, бірақ халықтың ақпараттық күнделікті өмірінде бірін-бірі толықтыра алатынын көрсетеді.

Жасы бойынша сурет әлемдік тенденцияларды көрсетеді: респонденттер неғұрлым жас болса, соғұрлым олар әлеуметтік желілер мен мессенджерлерден алынған ақпаратқа сенеді. Атап айтқанда, 18-28 жастағы респонденттер тобында үлесі 48%, 61 және одан жоғары жастағы адамдар арасында — 26,9% құрады. Сонымен қатар, аға буын дәстүрлі түрде жастарға қарағанда қазақстандық телеарналарға жақсырақ қарайды. Арақатынас сәйкесінше 43,8% және 26,8% құрайды.

Бұл ретте теледидар кең әлеуметтік аудиторияны сақтайды: қазақстандық телеарналарға деген сенім деңгейі барлық білім беру топтарында 30% - дан асады. Ең жоғары көрсеткіш кәсіптік-техникалық білімі бар респонденттер арасында тіркелді-35,3%.

Білім сандық және ресми дереккөздерді таңдауға айтарлықтай әсер етеді. Білім деңгейі жоғарылаған сайын әлеуметтік желілерге және мессенджерлерге сенетіндердің үлесі орта білімі бар респонденттер арасында 35,5% — дан жоғары білімі барлар арасында 43,4% - ға дейін, мемлекеттік органдардың ресми сайттарына сәйкесінше 10,3% - дан 17,7% - ға дейін ұлғаяды.

Тұтастай алғанда, халықтың ақпарат көздеріне деген сенім құрылымы тұрақты болып қалады, алайда жекелеген көздерге деген сенім деңгейі жасына және біліміне қарай сараланады. Жас және білімді респонденттер цифрлық және ресми онлайн көздерге көбірек сенеді, ал жасы ұлғайған сайын дәстүрлі медиаға деген сенім артады.

Сонымен қатар, қазақстандық телеарналарға деген сенімнің артуы цифрлық медианы тұтынудың кеңеюі аясында дәстүрлі медианың маңызды қоғамдық ресурсты сақтайтынын көрсетеді. Қазіргі ақпараттық ортада бір арнаны екіншісімен алмастыру емес, әртүрлі дереккөздердің халықтың әртүрлі топтарының ақпараттық қажеттіліктеріне сенімділік пен жауап беру қабілеті шешуші болып табылады.

"Қазақстандағы қоғамдық-саяси жағдайдың негізгі индикаторлары бойынша тоқсан сайынғы сауалнаманы" 2026 жылғы III тоқсанда қазақстандық қоғамдық даму институты жеке сұхбат әдісімен жүргізді, іріктемелі жиынтық — 18 жастан асқан 2 400 респондент. Зерттеу жүргізу аумағы-Республикалық маңызы бар Астана, Алматы және Шымкент қалалары, 17 облыс орталығы, сондай-ақ ауылдық елді мекендер. Сауалнама 2026 жылдың 1-16 тамызы аралығында жүргізілді.