Кино рекордтарды жаңартады, мұражайлар санға енеді: Қазақстан мәдениетті қалай қайта бастайды

Ең серпінді бағыттардың бірі кинематография болып қала береді. 2024 жылы мемлекеттік қолдаумен жасалған 15 ұлттық фильм прокатқа шықты. Жеті картина 34 халықаралық марапаттарға ие болды. "Талақ" фильмі Шанхай халықаралық кинофестивалінде "Алтын кубок" және "Үздік актриса" жүлдесін жеңіп алды, ал "Айқай" Франциядағы халықаралық Азия кинофестивалінің бірден бірнеше жүлдесін жеңіп алды.

Соңғы үш жылда 30-ға жуық ұлттық Фильмдер мемлекеттік қолдаумен театрландырылған прокатқа шықты. Олардың қатарында "Ұлы үкімет", "Жамбыл. Жаңа дәуір" және "Қажымұқан". Өндірісте тағы 24 әлеуметтік маңызы бар киножоба бар. "QAITADAN" фильмі 2025 жылы кассада бір миллиард теңгеден астам қаражат жинады.

"Қазақфильмді" мемлекеттік қолдауды қалпына келтіру маңызды шешім болды. Заңнамалық түзетулер фильмдерді қаржыландырудың жалпы көлемінің кемінде 30% -. ұлттық киностудияның киножобаларына бағыттауды көздейді. "Қазақфильмге "ұлттық фильмдерді тарату,"қазақ киносының алтын қорын" тарату және қалпына келтіру функциялары да қайтарылды. Соңғы жылдары 43 фильм цифрландырылды, 21 сурет қалпына келтірілді.

Анимацияға ерекше назар аударылады. 2025 жылы 12 анимациялық жоба аяқталды, ал кинотеатрларда алғаш рет бес толықметражды отандық анимациялық фильмдер шықты. Қазақстанның анимациялық индустриясын дамытудың 2026-2030 жылдарға арналған жоспары әзірленді.

Мұражай саласында да оң динамика байқалады. Елдегі мұражайлар саны 2023 жылы 275-тен 2025 жылы 286-ға дейін өсті. Олардың қорларында 4,5 миллионнан астам экспонат бар, ал жыл сайынғы келушілер саны 6,7 миллионнан асты. Тек республикалық мұражайлар 2025 жылы 3655 іс-шара өткізді, оған 2,3 миллион адам қатысты.

Сонымен бірге мұражайлар цифрлық форматқа көшуде. Бірыңғай E-Museum порталы іске қосылды. Жүйеге еліміздің барлық өңірлерінен 284 мұражай қосылған, цифрлық каталогқа 66 мыңнан астам мұражай заттары енгізілген, 750 үш өлшемді модельдер мен 15 виртуалды турлар жасалған. Ұлттық музейде Римдегі Орталық қалпына келтіру институтымен бірлесіп қалпына келтіру орталығын құру жұмыстары жүргізілуде.

Кітапхана жүйесін жаңғырту жалғасуда. Елімізде қорымен 72,5 млн. астам сақтау бірлігі бар 3 887 көпшілік кітапхана жұмыс істейді. 2025 жылы кітапханалар 57 миллион келушілерді тіркеп, 88 миллионнан астам материалдар берді. Бір жыл ішінде үш жаңа кітапхана салынды, 197-сі жаңғыртылды, тағы 156 ауылдық кітапхана Интернетке қосылды. 2026 жылы тағы алты кітапхана ашылады.

Кітап шығару да дамып келеді. 2025 жылы жалпы таралымы 240,5 мың дана әдебиеттің 119 атауы жарық көрді, 61 жазушы авторлық сыйақы алды. Ұлттық кітап күні алғаш рет атап өтілді. Бердібек Соқпақбаевтың" Менің атым Қожа " шығармасы француз тіліне аударылып, ЮНЕСКО-ның штаб-пәтерінде ұсынылды, Шоқан Уәлихановтың шығармалары итальян және ағылшын тілдерінде жарық көрді. Қазақстан алғаш рет Франкфурт халықаралық кітап жәрмеңкесінде ұлттық павильонды таныстырды.

Цифрландыру мұрағат саласына да әсер етті. Еліміздің 237 мұрағат мекемесінде Ұлттық мұрағат қорының 28,3 млн-нан астам бірлігі сақталған, 3,1 млн-нан астам құжат цифрландырылған. "Архив-2025" жобасы аясында 13 елде Қазақстан тарихына байланысты мыңнан астам құжаттар анықталып, сатып алынды. Ұлы Отан соғысының 705 мыңнан астам қатысушысы туралы деректерді қамтитын "мәңгілік жадымызда – мәңгілік естелік" порталы іске қосылды.

Шығармашылық білім беру саласында 220 білім беру бағдарламасы іске асырылуда, ал білім алушылар саны 11 мыңнан асады. 2025-2026 оқу жылына 1 647 грант бөлінді. 1500-ден астам студент пен оқушы халықаралық байқаулар мен фестивальдердің жеңімпаздары атанды, ал Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы алғаш рет орындаушылық өнер бойынша QS рейтингінің топ-100-рейт кірді.