Қазақстан зейнетақы аннуитеттерінің желісін кеңейтуде

Құжатты Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі нарық қатысушыларымен және сараптамалық қоғамдастықпен бірлесіп әзірледі.

Зейнетақы аннуитеті-бұл сақтандыру ұйымы адамға ұзақ өмір сүру қаупін қабылдай отырып және белгіленген мерзімге немесе өмір бойы төлемдерді қамтамасыз ете отырып, жинақтары арқылы тұрақты зейнетақы табысын төлейтін сақтандыру шарты.

Бүгінгі таңда Азаматтарға өмірлік сақтандыру төлемдерін алуды қамтамасыз ететін дереу, кейінге қалдырылған және бірлескен (ерлі-зайыптылық) зейнетақы аннуитеттері қолжетімді. Болашақта азаматтарға зейнетақы шешімдерінің кең таңдауын ұсыну жоспарлануда-кепілдендірілген төлемдері бар стандартты өнімдерден бастап инвестициялық құрамдас бөлігі бар өнімдерге дейін.

2026 жылдың басындағы жағдай бойынша 2021 жылмен салыстырғанда қолданыстағы зейнетақы аннуитеті шарттарының саны 2,5 есеге, ал сақтандыру сыйлықақыларының көлемі 3,5 есеге жуық өсті. Мұндай елеулі өсім кейінге қалдырылған және бірлескен зейнетақы аннуитеттерін енгізуге байланысты.

2026 жылдың басында қолданыстағы зейнетақы аннуитеті шарттарының жалпы саны 1 168 млрд теңге сақтандыру сыйлықақыларының сомасына 164 294 құрады, оның ішінде 429,4 млрд теңге сомасына кейінге қалдырылған зейнетақы аннуитетінің 53 826 шарты, 5,6 млрд теңге сомасына бірлескен зейнетақы аннуитетінің 275 шарты.

Негізгі өнім кепілдендірілген зейнетақы аннуитеті болып қалады. Ол өмір бойы төлемдерді қамтамасыз етеді, ал адамның күтілетін мерзімнен ұзағырақ өмір сүру қаупі және Зейнетақы төлеу үшін көбірек қаражат қажет болады, сақтандыру ұйымы өз мойнына алады. Қолданыстағы өнім зейнетақы төлемдерін ұлғайтудың (индекстеудің) әртүрлі нұсқалары есебінен икемді болады.

Инвестициялық байланысты аннуитет (unit-linked) пайда болады. Бұл зейнетақы қорғанысын инвестициялық табыс алу мүмкіндігімен ұштастыруға мүмкіндік береді. Нәтиже таңдалған инвестициялық портфельдің немесе нарық индексінің кірісіне байланысты болады. Болашақта жинақтар өмір бойы төленетін кепілдендірілген зейнетақы аннуитетіне аударылуы мүмкін.

Тағы бір нұсқа гибридті аннуитет болады. Онда қаражат бірден екі бөлікке бөлінеді: біреуі кепілдендірілген өмірлік төлемдерді қамтамасыз етеді, ал екіншісі қосымша табыс алу үшін инвестицияланады. Осылайша, азамат бір мезгілде кепілдендірілген зейнетақы алып, инвестициялық табысқа қатыса алады.

Таңдауды жеңілдету үшін зейнетақыны жоспарлаудың бірыңғай цифрлық сервисін құру жоспарлануда. Оның көмегімен азаматтар зейнетақы өнімдерін салыстыра алады, болашақ төлемдердің мүмкін мөлшерін есептей алады, қолайлы нұсқаны таңдап, жеке зейнетақы жоспарын ала алады.

Мұндай жүйе зейнетақы өнімдерін неғұрлым түсінікті және қолжетімді етуге, азаматтардың қосымша зейнетақы табысын қалыптастыру бойынша мүмкіндіктерін кеңейтуге және олардың ұзақ мерзімді қаржылық жоспарлауға тартылуын арттыруға мүмкіндік береді.